Herken je dat? Op een zomerse dag heb je zin in een verkoelende traktatie. Veel mensen ervaren buikpijn na het eten van een ijsje. Na het lezen van dit artikel weet je waarom jij buikpijn kunt hebben na het eten van deze lekkernij. Veel mensen in Nederland hebben hier regelmatig last van.

Wist je dat er in 2017 3,7 miljoen personen bekend waren met een maag- of darmaandoening? Dit kan zich uiten in krampen, steken, diarree, misselijkheid en/of winderigheid. De hevigheid van de buikpijn kan ook per persoon verschillen. Wanneer er sprake is van heftige en chronische buikpijn kan ook vermoeidheid optreden. Ga naar je huisarts wanneer je buikpijn langer dan twee weken doorzet of wanneer je buikpijn acuut en intens is. Breng ook een bezoekje aan een arts als je buikpijn samengaat met koorts.

Waarom krijg je buikpijn van ijs?

Heb jij vaak buikpijn na het eten van je ijsje? Hier kunnen verschillende redenen voor zijn. Bijvoorbeeld een melkallergie of een lactose-intolerantie. Maar je kunt ook gevoelig zijn voor de hoeveelheid suikers die erin zitten. Je lijf heeft er namelijk moeite mee om in korte tijd veel voedsel te verwerken. Ook de koude temperatuur kan van invloed zijn.

IJs is een smaaksensatie en een prikkeling voor alle zintuigen. Bovendien kun je er eindeloos mee variëren wat smaak betreft. Daarnaast hebben de meeste ijsjes een aantrekkelijk uiterlijk en/of felle kleuren. Er bestaan over het algemeen drie verschillende soorten ijs.

Soorten ijs en buikpijn

  • Roomijs: Buikpijn door roomijs komt vaak voor, omdat het veel vet en zuivel bevat. Ook kan de melk of room in roomijs als voedingsbodem dienen voor bacteriën. Zodra ijs niet koud genoeg bewaard wordt kunnen buikklachten optreden.
  • Waterijs: Buikpijn door waterijs komt minder vaak voor. Wel kan de kou buikklachten geven. Door het eten van ijs kun je last krijgen van 'brain freeze'. Dit is een scherpe en stekende hoofdpijn tijdens het eten van iets kouds.
  • Fruitsorbet: Een fruitsorbet mag zo pas heten wanneer er minstens 25% fruit in de sorbet zit.

Lactose-intolerantie en melkallergie

IJs wordt voornamelijk gemaakt van zuivel. Melk bevat lactose. Het enzym dat wordt gebruikt om lactose te helpen verteren, wordt lactase genoemd. Wist je dat de meeste mensen onvoldoende lactase produceren? Het belangrijkste ingrediënt in ijs is zuivel, wat een reactie van het immuunsysteem zal veroorzaken. Bij een allergische aanval ziet jouw lichaam de eiwitten in de melk aan voor een gevaarlijke stof. Hierdoor produceert jouw lichaam als reactie histamine.

Als je lactose-intolerant bent of een melkallergie hebt, kun je binnen enkele minuten na het eten van ijs buikpijn krijgen. Veel symptomen komen overeen. Als je lactose-intolerant bent, produceert je lichaam stinkende ontlasting die blijft drijven. Een melkallergie kan daarentegen weer verschillende andere symptomen veroorzaken, bijvoorbeeld kortademigheid, pijn op de borst, hoesten en andere ademhalingsproblemen. Wist je dat de meeste mensen met een lactose-intolerantie wel een kleine hoeveelheid melkproducten kunnen eten?

Wat te doen bij buikpijn door ijs?

Logisch dat jij wilt weten: Wat kan buikpijn verminderen? Dit is waarschijnlijk niet wat je wilde horen... Probeer te achterhalen door welke ijssoorten je klachten krijgt. Wat ook kan helpen is om meer vezels te gaan eten. Daarnaast is het zo ook makkelijker te eten. Verder is het verstandig om ijs langzaam te eten. Ook zorgt goed kauwen voor een sneller verzadigd gevoel.

Wat kun je doen bij lactose-intolerantie? Je kunt eerst kijken hoeveel zuivel jouw lichaam nog wel kan verdragen. De enige manier om symptomen van melkallergie te voorkomen, is door zuivel uit je dieet te verwijderen. Je kunt checken of een product lactose bevat door het etiket te bekijken.

In de supermarkt vind je een heleboel soorten plantaardige variaties op zuivel. Let er wel op dat zuivelvervangers niet per definitie gezond voor je zijn. Vaak is er aan deze producten suiker toegevoegd. Kies bijvoorbeeld eens voor zelfgemaakt lactosevrij ijs. Zo kun je blijven genieten van een afkoelend ijsje én zorg je voor een blije buik.

Pagofagie: een zeldzame eetstoornis

Pagofagie is een zeldzame eetstoornis waarbij patiënten, voornamelijk kinderen en zwangere vrouwen, een onweerstaanbare drang hebben om ijs te eten dat uitsluitend bestaat uit bevroren water (dus geen consumptie-ijs). De aandoening wordt vaak veroorzaakt door een tekort aan ijzer in het bloed, ook bekend als ijzergebrek of ferriprieve anemie. In sommige gevallen kan een psychische stoornis ook een rol spelen.

Naast de verslaving aan ijs kunnen symptomen optreden die verband houden met ijzertekort, zoals vermoeidheid, duizeligheid en bleekheid. Het langdurig eten van ijs kan complicaties veroorzaken. Als de symptomen langer dan één maand aanhouden, is het belangrijk om een arts te raadplegen. De arts zal de ijzerwaarden in het bloed controleren en een passende behandeling voorstellen om complicaties te voorkomen.

Voorkomen van pagofagie wereldwijd

Pagofagie is een wereldwijd fenomeen dat in verschillende mate voorkomt in zowel ontwikkelde als ontwikkelingslanden. Het wordt vaak in verband gebracht met pica, een eetstoornis die resulteert in het verlangen naar niet-voedingsmiddelen. Hoewel pagofagie specifiek verwijst naar het eten van ijs, varieert de prevalentie aanzienlijk per regio en populatie. In ontwikkelingslanden, waar bloedarmoede door ijzertekort vaker voorkomt, is pagofagie meer gerapporteerd. Dit komt vooral doordat mensen in deze regio’s een groter risico lopen op ondervoeding en voedingsstoffentekorten.

Pagofagie bij specifieke bevolkingsgroepen

Pagofagie komt vaak voor bij bepaalde bevolkingsgroepen, met name bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Zwangere vrouwen zijn bijzonder kwetsbaar voor bloedarmoede door ijzertekort, wat het kauwen op ijs kan verklaren als een manier om de symptomen van bloedarmoede, zoals vermoeidheid en duizeligheid, te verlichten. Onderzoek toont aan dat tot wel 25% van de zwangere vrouwen in sommige regio's pagofagie kan vertonen, vooral in gebieden waar de toegang tot ijzerrijke voeding beperkt is. Kinderen en adolescenten vormen ook een risicogroep voor pagofagie, vooral in landen met een hogere prevalentie van bloedarmoede. Studies hebben aangetoond dat kinderen met chronische aandoeningen, zoals nierziekten, een hoger risico lopen op het ontwikkelen van pica-gerelateerde stoornissen, waaronder pagofagie.

Socio-economische factoren

Socio-economische status speelt een belangrijke rol in de prevalentie van pagofagie. Mensen die in armoede leven of beperkte toegang hebben tot voedzaam voedsel, zijn vatbaarder voor ijzertekort en andere voedingsdeficiënties. Dit kan leiden tot een verhoogd risico op pica-gerelateerde gedragingen, waaronder het kauwen op ijs. In sommige culturen wordt pagofagie zelfs als een cultureel geaccepteerde praktijk beschouwd, hoewel dit vaak verband houdt met de onderliggende gezondheidsproblemen die uit voedingstekorten voortvloeien.

Pagofagie in westerse landen

Hoewel pagofagie vaker voorkomt in ontwikkelingslanden, is het ook in westerse landen gedocumenteerd. Hier wordt het vaak gezien bij patiënten met specifieke medische aandoeningen die bloedarmoede veroorzaken, zoals chronische nierziekten of gastro-intestinale problemen. Pagofagie wordt ook vaker gerapporteerd bij mensen die bariatrische chirurgie hebben ondergaan, omdat zij een verhoogd risico lopen op het ontwikkelen van ijzertekort door malabsorptie.

Het mechanisme achter pagofagie

Pagofagie, de aanhoudende drang om ijs of andere koude substanties te eten, wordt vaak in verband gebracht met ijzergebrek en andere vormen van bloedarmoede. Het mechanisme achter deze aandoening is niet volledig begrepen, maar er zijn verschillende hypothesen.

Er is onderzoek dat suggereert dat pagofagie kan ontstaan door veranderingen in de hersenchemie, vaak als gevolg van onderliggende voedingsdeficiënties zoals ijzertekort. Het eten van ijs kan kortdurend verlichting bieden bij spanning of stress, wat de drang kan versterken. Een groot aantal patiënten met pagofagie lijdt aan bloedarmoede, met name door ijzertekort. Dit verband wordt onderbouwd door de observatie dat pagofagie vaak verdwijnt na het corrigeren van het ijzertekort met suppletie of aanpassingen in het voedingspatroon.

Het eten van ijs kan sensorische bevrediging bieden, vooral bij patiënten met pica (de neiging om niet-voedingsmiddelen te eten). Het kou-effect van ijs zorgt mogelijk voor stimulatie die als prettig wordt ervaren, wat een rol kan spelen in het aanhouden van pagofagie.

Oorzaken van pagofagie

Hoewel pagofagie voornamelijk in verband wordt gebracht met ijzertekort, kunnen ook andere factoren bijdragen aan het ontwikkelen van deze gewoonte. Naast de meer bekende oorzaken zoals ijzergebreksanemie en psychische problemen, spelen ook bepaalde gedrags- en fysiologische factoren een rol.

  • Bariatrische chirurgie: Mensen die een bariatrische ingreep hebben ondergaan, zoals een maagverkleining, lopen een verhoogd risico op ijzertekort door verminderde opname van voedingsstoffen. Dit tekort kan indirect leiden tot pagofagie, aangezien het kauwen op ijs mogelijk helpt om de symptomen van bloedarmoede te verzachten, zoals vermoeidheid en hoofdpijn.
  • IJzergebreksanemie: Pagofagie wordt vaak waargenomen bij mensen met een tekort aan ijzer in het bloed, wat leidt tot ijzerdeficiëntie. IJzer is essentieel voor de aanmaak van rode bloedcellen, die verantwoordelijk zijn voor het transporteren van zuurstof door het lichaam. Bij een tekort aan ijzer is er onvoldoende productie van rode bloedcellen, wat resulteert in bloedarmoede. Deze vorm van bloedarmoede is wijdverspreid en kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, waaronder pagofagie.
  • Nierfalen: Mensen met chronisch nierfalen hebben vaak last van een tekort aan rode bloedcellen (anemie), wat kan bijdragen aan het ontwikkelen van pagofagie. Nierziekten verminderen de productie van erytropoëtine, een hormoon dat essentieel is voor de aanmaak van rode bloedcellen. Hierdoor ontstaat een tekort aan zuurstoftransport door het bloed, wat een drang naar het eten van ijs kan veroorzaken om de symptomen te verlichten.
  • Psychische problemen: Naast ijzertekort kan pagofagie ook voortkomen uit psychische problemen zoals stress, een obsessief-compulsieve stoornis (met obsessies en dwanghandelingen), of andere psychische aandoeningen. Voor sommige mensen biedt het kauwen op ijs een rustgevende ervaring of een vorm van coping met stress.
  • Zwangerschap: Tijdens de zwangerschap neemt het risico op ijzergebreksanemie aanzienlijk toe, wat een bekende oorzaak is van pagofagie. Zwangere vrouwen ervaren vaak een verhoogde behoefte aan ijzer voor de ontwikkeling van de foetus, en een tekort kan leiden tot symptomen van bloedarmoede, waaronder een drang naar ijs eten.

Risicofactoren voor pagofagie

  • Bariatrische chirurgie: Patiënten die een bariatrische ingreep, zoals een maagverkleining of gastric bypass, hebben ondergaan, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van pagofagie. Na deze operaties kan het lichaam minder goed voedingsstoffen, zoals ijzer, opnemen. Dit kan leiden tot ijzergebreksanemie, wat een bekende oorzaak is van pagofagie. Het kauwen op ijs kan in deze gevallen dienen als een manier om symptomen van bloedarmoede, zoals vermoeidheid en hoofdpijn, tijdelijk te verlichten.
  • Chronische ziekten: Mensen met chronische ziekten zoals nierfalen of gastro-intestinale aandoeningen hebben vaak een hoger risico op het ontwikkelen van bloedarmoede. Deze aandoeningen verminderen de opname van voedingsstoffen of de productie van rode bloedcellen, wat bijdraagt aan een ijzertekort. De bloedarmoede die hieruit voortvloeit kan leiden tot pagofagie, omdat deze patiënten zoeken naar manieren om de symptomen van het ijzertekort te verlichten.
  • IJzerarme voeding: Een voedingspatroon dat weinig ijzer bevat, zoals diëten die arm zijn aan vlees of andere ijzerrijke voedingsmiddelen, verhoogt het risico op ijzergebreksanemie. Vooral mensen die een vegetarisch of veganistisch voedingspatroon volgen zonder adequate ijzersupplementen, kunnen een verhoogd risico lopen. Een tekort aan ijzer kan pagofagie veroorzaken als een reactie op de lichamelijke behoefte aan ijzer.
  • Menstruatie en zwangerschap: Vrouwen die zware menstruaties hebben, verliezen meer bloed en hebben een hoger risico op het ontwikkelen van ijzergebreksanemie. Dit verhoogt de kans op het ontwikkelen van pagofagie, aangezien de verminderde hoeveelheid ijzer in het lichaam symptomen veroorzaakt zoals vermoeidheid en duizeligheid, die door ijs kauwen tijdelijk verlicht kunnen worden. Tijdens de zwangerschap neemt het ijzerverbruik van het lichaam toe, waardoor zwangere vrouwen vatbaarder zijn voor ijzergebreksanemie en daarmee voor pagofagie.
  • Socio-economische status: Mensen met een lagere socio-economische status lopen een groter risico op pagofagie omdat zij mogelijk minder toegang hebben tot ijzerrijke voedingsmiddelen of gezondheidszorg. Ondervoeding en voedingstekorten komen vaker voor in deze bevolkingsgroepen, wat het risico op ijzergebreksanemie en de daaropvolgende ontwikkeling van pagofagie vergroot.
  • Stress en psychische stoornissen: Mensen die onder extreme stress staan of lijden aan psychische aandoeningen zoals stress of een obsessief-compulsieve stoornis, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van pagofagie. Voor sommige mensen biedt het kauwen op ijs een gevoel van comfort of controle, vooral in tijden van emotionele spanning.

Risicogroepen

Bepaalde patiënten lopen meer risico op pagofagie vanwege hun gezondheidsstatus of onderliggende deficiënties. Het identificeren van deze risicogroepen kan helpen bij het vroegtijdig herkennen en aanpakken van pagofagie.

  • Patiënten met bloedarmoede: Mensen met bloedarmoede, met name door ijzertekort, hebben een verhoogd risico op pagofagie. Dit komt vaak voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd vanwege menstruatie-gerelateerde ijzerverliezen, maar ook bij ouderen met een verstoorde ijzerabsorptie.
  • Zwangere vrouwen: Tijdens de zwangerschap komen ijzertekorten vaker voor door de verhoogde ijzerbehoefte van het lichaam. Zwangere vrouwen met een ijzertekort hebben vaker last van pagofagie, en dit kan een teken zijn van een onderliggende voedingsdeficiëntie.
  • Patiënten met andere vormen van pica: Personen die al symptomen van pica vertonen, zoals het eten van aarde of papier, hebben een verhoogde kans op pagofagie. Deze gedragingen wijzen vaak op een dieperliggend probleem zoals een voedingsdeficiëntie of een neurologische aandoening.

Geassocieerde symptomen

Pagofagie wordt gekarakteriseerd door een dwangmatige behoefte om grote hoeveelheden ijs te consumeren, soms tot tientallen ijsblokjes per dag. In een artikel gepubliceerd in januari 2014 in het wetenschappelijk tijdschrift 'Journal of Clinical & Diagnostic Research', wordt een casusrapport besproken waarbij naast ijsblokjes ook aanzienlijke hoeveelheden diepvriesijsafzettingen werden geconsumeerd.

Fysieke symptomen

De symptomen van pagofagie zijn vaak gerelateerd aan ijzergebreksanemie, wat de onderliggende oorzaak kan zijn. Deze symptomen omvatten verschillende fysieke klachten die ontstaan door het tekort aan zuurstof in het lichaam, veroorzaakt door een gebrek aan rode bloedcellen.

Veel voorkomende symptomen zijn:

  • Vermoeidheid
  • Zwakte
  • Bleekheid
  • Pijn op de borst
  • Duizeligheid
  • Gezwollen tong en pijnlijke tong
  • Koude handen en voeten
  • Weinig eetlust

Psychische symptomen

Bij patiënten met bijkomende psychische stoornissen kunnen naast de fysieke symptomen ook gedragsveranderingen optreden. Pagofagie kan bij deze patiënten een manier zijn om met stress, angst of dwangmatige gedachten om te gaan. Gedragsveranderingen zoals stemmingswisselingen, obsessies en dwangmatige handelingen komen vaak voor, vooral bij mensen die lijden aan een obsessief-compulsieve stoornis.

Alarmsymptomen

Hoewel pagofagie zelf vaak onschuldig lijkt, kunnen bepaalde symptomen wijzen op een ernstiger onderliggende aandoening. Het is belangrijk deze alarmsymptomen te herkennen voor tijdige medische opvolging.

  • Ernstige vermoeidheid of zwakte: Pagofagie kan een teken zijn van ernstige bloedarmoede. Symptomen zoals aanhoudende vermoeidheid, duizeligheid of kortademigheid kunnen duiden op een gevaarlijk laag hemoglobinegehalte dat onmiddellijke medische aandacht vereist.
  • Bleke huid en hartkloppingen: Een bleke huid en hartkloppingen kunnen tekenen zijn van een ijzertekort, wat vaak gepaard gaat met pagofagie. Patiënten die deze symptomen ervaren, kunnen baat hebben bij bloedonderzoek om hun ijzer- en hemoglobinewaarden te controleren.
  • Psychische klachten: Wanneer pagofagie gepaard gaat met psychische klachten zoals angst of depressieve symptomen, kan dit wijzen op een dieperliggende psychische aandoening. In dit geval kan therapie of psychotherapie nodig zijn om de oorzaak van de symptomen te behandelen.

Diagnose en onderzoeken

Een tijdelijke wens om ijs te eten hoeft niet direct alarmerend te zijn. Echter, als deze drang langer dan één maand aanhoudt, is het raadzaam om medische hulp te zoeken. De diagnose van pagofagie is vaak gebaseerd op een combinatie van lichamelijke symptomen en gedragsmatige veranderingen die met ijzergebreksanemie of psychische aandoeningen gepaard gaan.

Anamnese

Tijdens het consult zal de arts de patiënt ondervragen over de hoeveelheid ijs die wordt geconsumeerd, de frequentie en de duur van de ijzerverslaving. Ook kan er gevraagd worden of de patiënt andere niet-eetbare voorwerpen eet, wat kan wijzen op een andere vorm van pica. De arts zal vragen stellen over bijkomende symptomen zoals vermoeidheid, bleekheid of duizeligheid, die kunnen wijzen op bloedarmoede.

Lichamelijk onderzoek

Een lichamelijk onderzoek wordt uitgevoerd om andere tekenen van bloedarmoede te identificeren, zoals bleekheid van de huid en slijmvliezen, een gezwollen of pijnlijke tong,...

labels:

Zie ook: