Vis is onderdeel van een gezonde voeding. Het staat in de Schijf van Vijf. Vis is goed voor de gezondheid.

De Voordelen van Vis Eten

Visvetzuren zijn goed voor je hart en bloedvaten. Daarom is het advies 1 keer per week vis te eten. Er zijn sterke aanwijzingen dat het eten van vis samenhangt met een lager risico op beroerte en (sterfte aan) bepaalde hartziekten.

Het eten van 5 keer per week vis ten opzichte van minder dan eens per maand hangt samen met een ongeveer 20% lager risico op bepaalde hartziekten. Maar ook één keer per week eten van vis levert al een gezondheidswinst op: minimaal 1 keer per week vis eten ten opzichte van minder dan eens per maand hangt samen met een 10% lager risico op beroerte en ongeveer 15% lager risico op overlijden aan bepaalde hartziekten.

De grootste gezondheidswinst in relatie tot sterfte aan deze hartziekten is gevonden voor mensen die minimaal één keer per week vis eten ten opzichte van mensen die (bijna) nooit vis eten.

In veel vissoorten zitten belangrijke voedingstoffen, vitamines en mineralen. De meeste vis (en schaal- en schelpdieren) is rijk aan de vitamine B12 en de mineralen jodium, fosfor en seleen. Het is een bron van vitamine B2 en B6. Vis bevat van nature eiwit en vet. Vette vis is bovendien rijk aan vitamine D en bevat vitamine A. Vislever is rijk aan vitamine A.

In vergelijking met vlees zit er in vis meer onverzadigd vet. Het verschilt per vissoort hoe het vet precies is samengesteld. Een deel van het onverzadigde vet bestaat uit de vetzuren DHA en EPA. Deze vetzuren worden ook wel visvetzuren genoemd. Vis eten is vooral belangrijk vanwege deze vetzuren.

Vis is rijk aan eiwitten. 100 gram vis bevat ongeveer 20 gram eiwitten. Deze eiwitten bevatten alle essentiële aminozuren en hebben een hoge biologische waarde.

Zo bevat vette vis de in vetoplosbare vitamines A, D en E. Daarnaast is vis een goede bron van vitamine B12 en andere B-vitamines. Zo is vis rijk aan jodium en selenium. Maar dan zijn we er nog niet. Andere mineralen, zoals ijzer, calcium, kalium en fosfor, vind je ook in vis. Weliswaar in kleine hoeveelheden.

Kleinere kans op hart- en vaatziekten. Vis is rijk aan onverzadigde vetzuren zoals Omega-3 vetzuren. Goed voor de ontwikkeling van de hersenen van kinderen en belangrijk voor het goed functioneren van de hersenen bij volwassenen. Gunstig effect op de bloeddruk. Zoals samenklontering tegengaan en bloeddruk verlagen. Goede bouwstof voor je lichaam. Rijk aan vitamines en mineralen.

De Nadelen van Vis Eten

De visvangst heeft tegelijkertijd impact op het milieu. De grootste problemen zijn overbevissing, ongewenste bijvangsten en zeebodems die worden aangetast. Ook kweekvis zorgt voor milieubelasting.

Van de Europese visbestanden is 88% overbevist of al ingestort. Tegen 2050 lege zeeën wil zeggen dat dan alle commerciële vissoorten verdwenen zullen zijn. Dit geldt voor alle zeeën.

De totale jaarlijkse bijvangst, bestaande uit dieren die men niet mag of wil vangen en die in 99% dood overboord gegooid worden, bedraagt ongeveer 45 MILJARD kilo. Het betreft miljoenen zeezoogdieren (met name dolfijnen en andere kleine walvisachtigen, zeeschildpadden, zeevogels en uiteraard vissen, omdat ze verstrikt raken in visnetten en vislijnen.

Op de bodem onder de kwekerijen en in de omgeving daarvan ontstaan zogeheten “Dead Zones”, dode gebieden waar helemaal niets meer leeft. Dit komt door de grote hoeveelheden uitwerpselen, die gecontamineerd zijn met medicijnen.

Door milieuverontreiniging kunnen er schadelijke stoffen voorkomen in vis. Over het algemeen hebben roofvissen de meeste last van vervuiling. Dat geldt vooral voor grote roofvissen, zoals haaien en zwaardvissen. Vissen die alleen planten of plankton eten zijn minder vervuild. Ook kunnen vette vissoorten meer vervuild zijn dan magere, omdat schadelijke stoffen in het vet worden opgeslagen. Daarnaast speelt het leefgebied een rol. Zo is vis uit Europese wateren meer vervuild dan vis uit de Stille Oceaan.

We raden het regelmatig eten van zelfgevangen zoetwatervis uit Nederlandse wateren af. Vooral zoetwatervissen die veel vet bevatten (paling, aal en forel) kunnen verontreinigd zijn met stoffen zoals zware metalen, PCB's, dioxines of PFAS. Eet ook zo min mogelijk zelfgevangen vis, garnalen, oesters en mosselen uit de Westerschelde.

In gerookte vis (zalm, paling), vis in het (zoet)zuur (haring, rolmops) en gezouten vis (haring, stokvis) zit veel zout. Dit geldt ook voor ansjovis, hom, kuit, en kaviaar.

In vis zitten eiwitten die allergische reacties kunnen opwekken. Vis kan besmet raken met ziekteverwekkers zoals listeria of salmonella. Deze zijn niet met het blote oog te zien en ook kun je ze niet proeven of ruiken. Bij verhitting worden ziekteverwekkers gedood.

Door milieuvervuiling kunnen er schadelijke stoffen voorkomen in vis. Deze schadelijke stoffen komen in zeer kleine hoeveelheden voor in vis.

Polychloorbifenylen (PCB’s) en dioxines zijn schadelijke stoffen die via milieuvervuiling terecht kunnen komen in onze voeding. Deze stoffen kunnen, in grote hoeveelheden, leiden tot gezondheidsschade. Bij de winning en productie van metalen komen er reststoffen vrij. Deze stoffen komen onder andere in water en de bodem terecht. Daardoor komen deze stoffen in vissen voor.

Vis bevat een aantal schadelijke stoffen. Deze minuscule stukjes plastics worden bij vissen voornamelijk gevonden in de maag of de darmen. Normaliter worden deze delen niet door mensen gegeten.

Vissen voelen pijn, ervaren angst en stress. Nadelige effecten op het milieu en de planeet. Slechts een aantal vissoorten zijn populair voor consumptie. Om aan de hoge vraag te voldoen worden er teveel van deze soorten gevangen. De grootschalige visserijen gebruiken vismethodes waarbij er enorm veel bijvangst is.

Lastig controleerbare arbeidsomstandigheden.

Aanbevelingen en Voorzorgsmaatregelen

Het advies is om 1 keer per week vis te eten, bij voorkeur vette vis. Dat kan door vis te eten bij de warme maaltijd, maar ook bij de lunch of tussendoor. Dit hoeft niet alleen verse vis te zijn: ook diepvriesvis en vis uit blik zijn prima.

Sommige vis, zoals haring, ansjovis en gerookte zalm is voor conservering gezouten en bevat daardoor veel zout. Het advies is om 1 portie vis per week te eten, bij voorkeur vette vis.

Voor de algemene populatie levert meer dan 1 keer per week vis eten geen extra gezondheidswinst en gaan wel veiligheids- en duurzaamheidsaspecten een rol spelen. Mensen die een verhoogd risico lopen op hart- en vaatziekten of eerder een hartinfarct of beroerte hebben doorgemaakt, kunnen baat hebben bij meer vis.

Omdat er vooral in vette vis schadelijke stoffen kunnen zitten, is het verstandig om af te wisselen met de vissoorten. Bij het eten van een portie per week waarbij wordt gevarieerd in vissoorten, worden de gezondheidsrisico’s voor een mogelijke ophoping van giftige stoffen beperkt.

Als je zwanger bent is het belangrijk om voldoende vis te eten, namelijk 2 keer per week. Daarbij kies je 1 keer voor vette vis en 1 keer voor magere vis. Voorbeelden van vette vis zijn zalm en forel. Voorbeelden van magere vis zijn tilapia en schol. Twee keer per week vis eten verlaagt het risico op vroeggeboorte.

Let op: bepaalde vis kun je beter niet eten. Vissen zoals tonijn, makreel, sardines en paling kun je beter vermijden. Voor jonge kinderen adviseren we een kleine portie vis.

Vermijd teveel consumptie van roofvissen zoals haai, zwaardvis, koningsmakreel en tonijn uit blik, vanwege de ophoping van kwik in deze vissoorten. Zwangere vrouwen en jonge kinderen moeten voorzichtig zijn met deze vissoorten.

Mensen die een verhoogd risico lopen op hart- en vaatziekten of eerder een hartinfarct of beroerte hebben doorgemaakt, kunnen baat hebben bij meer vis. Varieer daarbij met de soorten vis die je eet.

Wil of kun je geen vis eten? Je kunt vis niet 1 op 1 vervangen, omdat niet precies duidelijk is waarom vis zo gezond is. Wel kun je visvetzuren binnenkrijgen door visolie- of algenoliecapsules te slikken. Ook bestaan er producten waaraan visvetzuren zijn toegevoegd.

Hoe Verse Vis te Herkennen

Verse vis herkennen in de winkel of bij de visboer? Let op de ogen, de huid en de geur van de vis. Vis is vers als de ogen van de vis helder en doorzichtig zijn en een beetje bol staan. De huid moet vochtig en glanzend zijn, en de kieuwen rood. Verse vis ruikt fris.

Bij visfilets is het lastiger te beoordelen of de vis vers is, zeker als de filet is voorverpakt. Het is goed als de filet glanst en niet is verkleurd.

Bewaaradvies

Verse vis bewaar je zo dicht mogelijk bij het vriespunt. Deze vis eet je het liefste dezelfde dag nog op, uiterlijk de volgende dag. Magere vis is in de vriezer ongeveer 6 maanden houdbaar. Vette vis blijft ingevroren 3 maanden goed, net als bereide vis, zoals kibbeling en gerookte paling.

Bij vis die al ingevroren is gekocht geldt de houdbaarheidsdatum. Bewaar je vis langer in de diepvries, dan kan de kwaliteit achteruit gaan. Bij vis in pot of blik geldt de houdbaarheidsdatum op de verpakking. Vaak is vis in gesloten pot of blik nog na de houdbaarheidsdatum veilig te eten: kijk, ruik en proef of het nog goed is.

De vis blijft buiten de koelkast goed. Zodra de verpakking geopend is, moet de vis in de koelkast bewaard worden. Bereide vis, zoals gebakken vis, kan 2 dagen bewaard worden in de koelkast bij een temperatuur van 4°C.

Gerookte vis kan ongemerkt bederven. Ziekmakende bacteriën kun je niet zien, ruiken of proeven. Daarom moet bij voorverpakte gerookte vis goed op de houdbaarheidsdatum gelet worden en moet het bewaard worden en in de koelkast bij 4°C. Na opening van de verpakking is gerookte vis nog 2 dagen houdbaar in de koelkast.

Vis uit de vriezer kun je het beste ontdooien in de koelkast. Leg de avond van tevoren de vis afgedekt op een bordje in de koelkast. Heb je meer haast? Je kunt de vis ook in de magnetron ontdooien via de ontdooi-stand of in koud water in de koelkast.

Op visproducten uit de diepvries staat ‘na ontdooien niet opnieuw invriezen’. De kwaliteit kan namelijk achteruitgaan als je het na ontdooien nogmaals invriest.

Duurzaamheid en Keurmerken

Vis kan gevangen worden of uit de kweek komen. Bij gevangen vis zijn belangrijke problemen overbevissing, aantasting van ecosystemen, ongewenste bijvangst en energieverbruik.

Momenteel zijn er enkele vissoorten die niet duurzaam te krijgen zijn. We bedoelen dan dat deze vissoort momenteel wordt overbevist (classificering rood op de VISwijzer) én niet met een topkeurmerk te koop is. Deze vissoorten zijn paling, sliptong en makreel.

Vis bereiden

Vis kan op allerlei manieren worden bereid: van koken, pocheren, stoven, bakken en grillen tot roerbakken. Over het algemeen is vis snel gaar. Vis kan ook rauw worden gegeten, zoals in sushi. Het is dan wel belangrijk dat het goed vers is. Bij hele vis is het belangrijk de ingewanden te verwijderen.

labels:

Zie ook: