Ieder lichaam heeft natrium nodig, want het speelt een belangrijke rol in de vochthuishouding van ons lichaam. Natrium is een stof die in allerlei voedingsmiddelen voorkomt. Voor sommige mensen is het echter beter om niet té veel natrium binnen te krijgen. Een natriumbeperkt dieet wordt bijvoorbeeld geadviseerd wanneer sprake is van een verminderde nierfunctie, een verhoogde bloeddruk (hypertensie), het vasthouden van vocht (oedeem), hartfalen of bij zwangerschap.

Voor volwassenen geldt het advies om niet meer dan 6 gram zout per dag binnen te krijgen. Dit staat gelijk aan 2400 mg natrium. Voor kinderen is dat minder.

Wat is Natrium en Waarom Hebben We Het Nodig?

Natrium zorgt onder andere voor een goede waterhuishouding in het lichaam. Natrium is een onderdeel van keukenzout. De scheikundige naam voor keukenzout is natriumchloride (NaCl). 1 gram natriumchloride bevat 400 mg natrium. Als u het advies krijgt minder zout te gebruiken, betekent dat eigenlijk dat uw voeding minder natrium moet bevatten.

Als de nieren normaal werken, plast u al het natrium dat u binnenkrijgt weer uit. Zo blijven de hoeveelheden natrium en water in uw lichaam constant. Als de nieren minder goed werken, blijft er te veel natrium in het lichaam achter. Het lichaam houdt dan meer vocht vast. De gevolgen hiervan kunnen zijn: dorst, oedeem en hoge bloeddruk.

Waar Zit Natrium In?

Natrium komt van nature in kleine hoeveelheden voor in onze voeding. Fabrikanten voegen aan veel voedingsmiddelen zout toe vanwege de smaak of vanwege de conserverende werking. Verder gebruiken we zelf ook zout tijdens het koken en bij de maaltijden. Gemiddeld gebruikt een Nederlander 9 gram zout per dag (= 3.600 mg natrium).

Natriumbeperkt Dieet in de Praktijk

Bij een verminderde nierfunctie wordt meestal een natriumbeperking voorgeschreven van 2000-2400 mg natrium (= 5-6 gram zout) per dag. Door de warme maaltijd zonder zout te bereiden en zo min mogelijk gebruik te maken van producten die veel zout bevatten, kunt u uw natriuminname verlagen.

Dit betekent in de praktijk:

  • de warme maaltijd zonder zout koken
  • geen bouillon of soep van poeder/blokje nemen
  • geen natriumrijke smaakmakers gebruiken
  • natriumrijke tussendoortjes zoals zoutjes weglaten
  • geen natriumrijke producten nemen zoals haring
  • normaal gezouten brood eten
  • licht gezouten vleesbeleg eten

Uw diëtist adviseert u hoeveel natrium u per dag kunt gebruiken. Vroeger spraken we over een zoutloos of zoutarm dieet. Een betere naam is een natriumbeperkt dieet.

Producten met Natriumgehalte

Hieronder een tabel met voorbeelden van het natriumgehalte in diverse voedingsmiddelen:

Product Natrium in mg
Voor een boterham
Gewone kaas 180
Kaas met 33% minder Natrium 120
Natriumarme kaas 10
Rookvlees 310
Gezouten vleeswaren 240
Lichtgezouten vleeswaren 35 tot 100
Warme maaltijd
Rookworst, 85 gram 700
Saucijs, braadworstje 540
Stukje zelfbereid, ongezouten vlees 140
Lekkerbekje 760
Stukje zelfbereide, ongezouten vis 100
Spinazie à la creme, 200 gram 800
Verse groenten, 200 gram 100
Aardappelkroketjes, 5 stuks 700
Zelfgemaakte puree, zonder zout , 3 bolletjes 30
Aardappels, zonder zout 0
Hartige hapjes
Frikandel 880
Pinda’s, eetlepel 50
Toastje met kwark en tuinkruiden 40
Japanse mix, eetlepel 5
Stukjes rauwkost zoals radijs, bleekselderij, wortel, kerstomaat 5
Ongezouten pinda’s, eetlepel 0

Informatie op het Etiket

Op het etiket van verpakkingen staat hoeveel natrium (Na) een product bevat. Door producten te vergelijken, kunt u het product kiezen met het laagste natriumgehalte. Als er op het etiket ‘zoutloos’, ‘geen zout toegevoegd’, ‘ongezouten’ staat, dan is het product geschikt voor het natriumbeperkte dieet.

Producten die Veel Natrium Bevatten

Het grootste gedeelte aan natrium dat we binnen krijgen, wordt door fabrikanten, de bakker en de slager als zout toegevoegd om hun producten meer smaak te geven.

Producten die veel zout bevatten en die u beter niet kunt nemen, zijn:

  • kruidenmengsels, zoals vlees- en gehaktkruiden
  • smaakmakers zoals maggi, soeparoma, bouillonblokjes of -poeders, ketjap, sambal, mosterd en juspoeder
  • zeezout, kruidenzout, aromazout, selderijzout, uienzout en knoflookzout
  • mayonaise, ketchup en tomatenpuree
  • mixen voor sauzen en soepen
  • kant-en-klare sauzen en soepen
  • kant-en-klare vlees- en visproducten zoals rookworst, hamburgers, saucijzen, gepaneerd vlees, zoute haring en gerookte vis
  • vleeswaren zoals rauwe ham, rollade, rookvlees, bacon, ontbijtspek en alle soorten worst
  • kaas, zowel jong, belegen als oude kaas
  • snacks zoals loempia, frikandel, kroket, nasiballen, pizzabroodjes en saucijzenbroodjes
  • kant-en-klare maaltijden en aardappelproducten
  • groente uit blik of glas en aangemaakte diepvriesgroenten

Producten die Weinig Natrium Bevatten

Verse, onbewerkte voedingsmiddelen bevatten maar weinig zout. ‘Onbewerkt’ wil zeggen: ongekookt, niet gemarineerd en zonder dressing. Onbewerkte groente, fruit, aardappelen, rijst, pasta, vlees, kip, kalkoen en vis kunt u prima gebruiken in uw dieet. Ook brood, melk en melkproducten zoals yoghurt en kwark kunt u blijven gebruiken.

Tips om Lekker te Koken met Minder Natrium

Kruiden en specerijen geven kleur, geur en smaak aan het eten. Dit is extra belangrijk als u maar weinig zout mag gebruiken. Tuinkruiden kunt u vers, gedroogd of uit de diepvries kopen. De meeste kant-en-klare kruidenmixen bestaan voor de helft uit zout en zijn daarom niet geschikt. Er zijn ook kruidenmengsels zonder zout te koop.

Minderen met Zout Helpt Nierschade te Voorkomen

Te veel zout is een gevaar voor de gezondheid. Zout verhoogt de bloeddruk en vergroot hiermee het risico op hart- en vaatziekten. De te hoge bloeddruk beschadigt de kleine bloedvaatjes in de nieren. En als je al nierschade hebt, ben je extra gevoelig voor te veel zout: je nierfunctie gaat daardoor sneller achteruit.

Zout Verergert Bestaande Nierschade

Heb je al nierschade? Of loop je extra risico (door hoge bloeddruk of diabetes)? Dan is minderen met zout nog belangrijker. Want beschadigde nieren zijn extra gevoelig voor zout: te veel zout zorgt dat de nierfunctie sneller verslechtert.

Waarom een Zoutbeperking?

Normaal houden het hart en de nieren de hoeveelheid vocht en zout in ons lichaam in balans. Bij hartfalen, nierziekten, leverziekten en tijdens de zwangerschap kan dit evenwicht verstoord raken. Er blijft meer vocht in het lichaam achter met allerlei vervelende gevolgen, zoals benauwdheid, hoge bloeddruk, dikke enkels en voeten. Door het zout in de voeding te verminderen, komt er ook minder zout in het bloed terecht. Een belangrijk onderdeel van zout is natrium. Natrium regelt onder andere de vochtbalans in het lichaam. Als er minder natrium in het bloed zit, is er ook minder vocht nodig. Hierdoor lukt het beter om het teveel aan vocht kwijt te raken. Hierdoor verminderen vaak de benauwdheidsklachten, daalt de bloeddruk en zijn enkels en voeten minder dik.

De arts kan een zoutbeperkt dieet voorschrijven bij onder andere:

  • Een verminderde nierfunctie.
  • Hartfalen.
  • Hoge bloeddruk.

labels: #Ei

Zie ook: