Het is weer zomer en dat betekent: ijsjes, milkshakes, grote glazen ijskoude frisdrank… Allemaal verschrikkelijk lekker, maar ze brengen helaas het risico op een brain freeze met zich mee! De acute pijn in het hoofd na het nuttigen van iets kouds, wordt ook wel brain freeze of ijshoofdpijn genoemd.

Wat is IJshoofdpijn?

Brain freeze staat ook bekend als koudeprikkelhoofdpijn, ijshoofdpijn, of sphenopalatine-ganglioneuralgie. IJscohoofdpijn of ice cream headache is een acute hoofdpijn die direct na het eten of drinken van zeer koude substanties ontstaat. IJshoofdpijn is een pijn die aanvoelt alsof de hersenen kort bevriezen en, als je even stopt met ijs eten, al snel weer ontdooien.

Vaak treedt het verschijnsel op na het snel eten van ijs of het drinken van iets wat erg koud is. IJshoofdpijn is niets om je zorgen over te maken en gaat binnen enkele seconden of hooguit enkele minuten weer over. Het is volkomen onschuldig en duurt 10-20 seconden tot maximaal vijf minuten.

Oorzaken van IJshoofdpijn

De ‘bevriezing’ van je hersenen wordt veroorzaakt door extreem koude stoffen die het bovenste gehemelte (dak) van de mond raken. Dit gebeurt meestal wanneer iemand bij warm weer in korte tijd veel koud voedsel consumeert. De oorzaak is lange tijd onbekend gebleven, tot dat wetenschappers er via een studie in 2012 achter zijn gekomen wat het werkingsmechanisme is.

Volgens één interessante theorie werkt het als volgt: Het begint allemaal als je iets kouds in je mond stopt, zoals een hap ijs. Als die hap ijs te koud is, wordt een van de hersenzenuwen geactiveerd, afhankelijk van waar het ijs je lichaam raakt. Is dat bijvoorbeeld tegen je gehemelte, dan wordt de drielingzenuw geactiveerd die het brein en het gezicht met elkaar verbindt. Dit zorgt ervoor dat je bloedvaten wijder open gaan staan en er meer bloed doorheen stroomt, als een kraan die harder wordt gezet.

Het Onderzoek naar IJshoofdpijn

In de universiteitskliniek van Halle, iets ten zuiden van Berlijn, zal voor het eerst een groot onderzoek gedaan worden. Professor Ole Hensel en zijn student Stephan Mages onderzoeken met behulp van Doppler-echografie bij 80 proefpersonen de bloedstroom in de hersenen tijdens het eten van ijs. De test duurt ongeveer 20 minuten. Hensel hoopt dat hij binnen twee tot drie maanden een vervolgonderzoek kan doen.

In de studie werden 13 vrijwilligers onderzocht, terwijl ze koud water door een rietje dronken en aangaven wanneer er ijshoofdpijn op kwam zetten en wanneer de pijn afnam. De onderzoekers controleerden de bloedstroom naar hun hersenen en ontdekten dat de bloedstroom naar de frontale kwab van de hersenen via de voorste cerebrale slagader toenam, waardoor de slagader groter werd en de druk binnen de schedel toenam. Door het koude voedsel daalt de temperatuur van het gehemelte in korte tijd en als reactie hierop komt je lichaam in actie om het aangedane gebied weer op te warmen.

De bloedvaten in het hoofd verwijden zich om meer bloed in het gebied te laten, zodat het weer kan opwarmen. Deze plotselinge verandering in de grootte van de bloedvaten veroorzaakt pijn. Receptoren in het hersenvlies, waar de twee slagaders samenkomen, kunnen echter het effect van de bevriezing van de hersenen oppikken. Als de kou toeslaat, doet dat deze slagaders uitzetten en samentrekken, wat de hersenen als pijn interpreteren.

De artsen denken dat dit aan het grotere oppervlakte van het ijswater ligt. Hierdoor staat het ijswater in contact met meerdere zenuwen in de mond, waardoor de kans groter is dat het effect optreed. Of de verhoogde bloedcirculatie een directe oorzaak is van de hoofdpijn durven de artsen nog niet te zeggen.

Wat te doen tegen IJshoofdpijn?

Als je plots ijshoofdpijn ervaart, dan is het eerste wat je moet doen het stoppen met eten of drinken van iets kouds. Dan kun je proberen om de temperatuur van je mond en keel weer normaal te krijgen door je tong of duim tegen het dak van je mond te drukken, waardoor de temperatuur van je gehemelte weer stijgt. Maar als dat niet helpt, bijvoorbeeld omdat je tong ook erg koud is, kun je overwegen om iets warms te drinken. Het kan echter helpen om het gehemelte met de tong te verwarmen of om warm water te drinken.

Het ligt misschien voor de hand, maar vermijd ijskoud eten en drinken als je gevoelig bent voor brain freeze. Mocht je wel iets kouds nuttigen, doe dit dan langzaam. Hierdoor krijgt je lichaam meer de tijd om zich aan te passen aan het koude voedsel. Zorg dan dat je gehemelte niet te koud wordt door langzaam je ijs te eten of je milkshake te drinken.

De Relatie met Migraine

De bevindingen uit moderne studies kunnen uiteindelijk leiden tot nieuwe behandelingen voor andere vormen van hoofdpijn, want migrainepatiënten blijken vaker last te hebben van brain freeze dan mensen die deze aandoening niet hebben. Onderzoekers vermoeden dat brain freeze en andere soorten hoofdpijn beiden ontstaan door plaatselijke veranderingen in de doorbloeding van de hersenen. Andere onderzoekers denken dat migraine in eerste instantie veroorzaakt wordt door een verstoring in de zenuwen en in tweede instantie pas door bloedvatveranderingen.

De artsen denken dat de nervus vagus de pijn veroorzaakt omdat deze de mondholte, kaak en ogen met elkaar verbindt. De nervus vagus is de zenuw die in veel gevallen migraine veroorzaakt. Andere onderzoeken hebben aangetoond dat migrainepatiënten vaker last hebben van brainfreeze.

Onderzoeksgroep Percentage gevoelig voor Brain Freeze
Zweedse vrouwen (40-74 jaar) 7.6%
Tieners 79%

labels:

Zie ook: