We weten allemaal dat een kip eieren legt, maar weten we ook hoe dit proces precies in zijn werk gaat? In dit artikel maken we een reis door de kip om het fascinerende proces van het ei te ontdekken!

De Leghen en Haar Productie

De kip die de eieren legt, noemen we een leghen. Een leghen legt in haar leven zo’n 450 eieren. Dit doet ze ongeveer vanaf dat ze 17 weken oud is. We spreken dan ook wel over een geslachtsrijpe hen. Een leghen legt circa 300 eieren per jaar. Het leggen van de eieren gaat ongeveer door totdat ze 14 maanden oud is.

Hoeveel eieren een hen in haar leven legt, hangt sterk af van het ras en hoe oud ze wordt, meestal zijn het er rond de 450. In haar eerste levensjaar legt de kip de meeste eieren. Daarna daalt de productie van eieren met zo’n 20 procent per jaar. Hoe ouder de hen wordt, hoe groter de eieren worden. Oude leghennen leggen de grootste eieren.

De gemiddelde kip legt ongeveer vijf eieren per week, maar er zijn ook kippen die iedere dag een ei leggen. Hybride kippen leggen de meeste eieren - tot wel 350 per jaar. Een hybride kip ontstaat door meerdere goed leggende kippen te kruisen. Enkele hybride kippenrassen zijn; Golden Comet, Isa Brown en Hisex White.

De Reis van het Ei: Stap voor Stap

Een ei ontstaat in het lichaam van een kip door een complex en goed gecoördineerd biologisch proces. Dit proces vindt plaats in het voortplantingssysteem van de kip, ook wel de eierstok en eileider genoemd. Het proces begint in de eierstok van de kip.

1. De Eierstok en de Eicellen

Onze reis begint in de eierstok van de kip. Iedere kip heeft bij haar geboorte enkele duizenden onrijpe eicellen in haar eierstok (een kip heeft één actieve eierstok en een embryonale die later gewoon verdwijnt). Hierin zitten duizenden onrijpe eicellen. Als een hen geslachtsrijp is, worden deze eieren een voor een rijp. Een eicel rijpt in zeven tot tien dagen tot dooier.

Een eicel rijpt en wordt omgeven door het dooiermateriaal, dat rijk is aan vetten en eiwitten. Na iets langer dan een week is een eicel gerijpt tot dooier. Dan vindt het startsein voor de opbouw van de rest van het ei plaats: de ovulatie of de eisprong.

2. De Eileider en de Vorming van het Ei

De eicel in de voltooide dooier komt nu in de opening van de eileider. Deze wordt afgestoten door de eierstok en komt terecht in de eileider, een holle, gekronkelde, flexibele buis met een lengte van ongeveer 75 centimeter.

In de eileider draait de dooier (en later het ei) alsmaar rondjes. Het eigeel komt in het bovenste deel van de eileider, de magnum genoemd. Hier wordt binnen 3 uur het eiwit (albumen) gevormd. De binnenwand van deze buis bestaat uit klierweefsel, dat verschillende eiwitlagen rond de dooier afzet. In de eileider worden verschillende eiwitlagen rond de dooier afgezet. In de periode daarna wordt het ei volgepompt met water en zouten. Dit water en deze zouten wordt vanuit de eileiderwand door de vliezen in het eiwit gevoerd.

Vervolgens gaat het ei naar het isthmus waar nog iets meer eiwit wordt toegevoegd. Het ei beweegt naar de isthmus, een smal gedeelte van de eileider. Hier worden binnen 1 uur de binnenste en buitenste vliezen van het ei gevormd. Bij de eerste laag worden de hagelsnoeren, oftewel de chalaza, gevormd, dit zijn de strengen waarmee de eierdooier aan de eierschaal vastzit. Hagelsnoeren zijn strengen waarmee de eierdooier aan de eierschaal vastzit. Daarna worden de eidooier en het eiwit gewikkeld in twee sterke, dunne vliezen die bijna helemaal aan elkaar vastzitten. Er is één open plekje, waar zich later een luchtbel zal vormen.

3. De Schaalklier en de Vorming van de Schaal

Nadat de schaalvliezen zijn gevormd, komt het ei in het schaalvormingsgedeelte van de eileider. In het laatste deel van de eileider, de schaalklier of baarmoeder, wordt de schaal gevormd. In dit gedeelte krijgt het ei een harde schaal. Dit duurt ongeveer 20 uur. De vorming van de eischaal duurt ongeveer veertien uur.

De schaal bestaat voornamelijk uit calciumcarbonaat, dat door het bloed van de kip wordt aangevoerd. Deze schaal bestaat voor ongeveer 4 procent uit eiwit en voor 95 procent uit calcium-carbonaat. Daarnaast zit er nog wat magnesiumchloride en calciumfosfaat in. De schaal krijgt ook kleine poriën, waardoor zuurstof en vocht kunnen worden uitgewisseld. Er komt een soort wasachtige laag om het ei, waardoor vochtverlies wordt tegengegaan. Dit wordt ook wel de schaalopperhuid genoemd. In de eierschaal zitten tienduizend luchtgaatjes.

4. De Cloaca en het Leggen van het Ei

Nadat de harde schaal is toegevoegd aan het ei, is het ei klaar voor de leg. Wanneer de schaal volledig is gevormd, beweegt het ei naar de cloaca, waar het wordt gelegd. Dat ei komt uiteindelijk uit de cloaca van een kip. Doordat het ei door de eileider wordt voortgestuwd, wordt de voorkant puntig, de achterkant blijft stomp; ovaal dus. ‘Ovaal’ is afgeleid van het Latijnse woord ovum, dat ei betekent.

Een hen kan eieren leggen zonder dat daar een haan voor nodig is. Kippen leggen eieren zonder dat een haan nodig is, omdat het leggen van eieren een natuurlijk proces is dat wordt gereguleerd door licht (daglengte). Een haan is wel nodig om een ei te krijgen waar een kuikentje in groeit. Want pas als de eicel van de kip bevrucht is door een zaadcel van de haan, kan er een kuikentje in het ei groeien.

Leghennen produceren per jaar ongeveer 300 eieren. Een hen doet er ongeveer 25 uur over om een ei te maken. Binnen ongeveer 30 minuten nadat een ei is gelegd, begint het proces opnieuw.

De Samenstelling van een Kippenei

Als we in Nederland een ei eten, is dat over het algemeen een kippenei. Deze eieren zijn veelzijdig, lekker én gezond. Een ei bevat ongeveer dertien procent eiwit, elf procent vet, veel mineralen en veel vitamines A, B en D. De rest is water. Eiwit vormt samen met water het belangrijkste bestanddeel van het wit van het ei. De andere stoffen zitten in het eigeel, de dooier dus. De eidooier bevat overwegend onverzadigde vetzuren. In het eigeel zit ook cholesterol.

Factoren die de Eierproductie Beïnvloeden

Een hen kan in principe het hele jaar door leggen, behalve als ze broeds is, in de rui is of ziek is. In de maanden december en januari komt de leg wel op een laag pitje te staan.

1. Licht

Het proces van het leggen van een ei begint in de ogen van een kip. Zonlicht dringt het oog binnen en activeert de pijnappelklier, een lichtgevoelige klier vlak bij het oog. Dit zet een proces in de eierstok van de hen in gang waardoor de eisprong plaatsvindt. Deze lichtgevoeligheid is een van de redenen dat hennen tijdens de winter minder eieren leggen.

Over het algemeen leggen kippen eieren wanneer ze minstens 14 uur aan daglicht zien. De meeste kippen houden in de winter een eierstop omdat er te weinig uren licht is. Tenzij je lampen neerzet. Toch zijn er een aantal kippenrassen die gewoon doorleggen.

2. De Rui

Hennen stoppen meestal met leggen als ze in de rui komen, omdat al hun energie en voedingsstoffen worden besteed aan het maken van nieuwe veren.

3. De Winterstop

In de winter krijgen kippen minder daglicht. Op dat moment geeft de natuur meestal een signaal om een pauze te nemen van het leggen van eieren. Op deze manier behouden ze de energie en voedingsstoffen om zich voor te bereiden op de koude winter die eraan kan komen. Deze winterstop is belangrijk voor kippen om gezond te blijven en niet uitgeput te raken. Tijdens de winterstop vullen ze de energiereserves weer aan om vervolgens in het voorjaar weer heerlijke eieren te leggen.

Als je kippen wel eieren leggen in de winter is de kans groot dat ze de volgende winter wel een pauze nemen, om dan hun energie te sparen. Als je kippen een winterstop houden, kun je rond februari weer eieren verwachten. Dan worden de dagen weer langer en krijgt het lichaam van de kip het signaal om weer eieren te gaan leggen.

Kenmerk van de winterstop: de kam en lellen worden weer kleiner.

Tekenen dat een Kip Eieren Gaat Leggen

Als de kam en de lellen van je kippen roder beginnen te worden, dan kun je heel binnenkort eieren verwachten! Dit wordt veroorzaakt door de stijgende hormoonspiegels; de kam en de lellen, maar ook de huid in het gezicht wordt een stuk roder van kleur. De kam en de lellen krijgen ook een soort wasachtige tint, waar ze er buiten de legperiode wat droog uit kunnen zien.

In de weken voordat de hen haar eerste ei legt, gaat zij meer interesse tonen in het legnest dan ooit tevoren. Ze kan het zelfs alvast uitproberen en erin gaan zitten. Als een hen een ei heeft gelegd, dan zingt ze uit trots het eierlied. Voordat de eieren daadwerkelijk gelegd worden moeten de stembanden vast wat getraind worden, dus dit kan je van tevoren horen.

Voordat een hen een ei legt, gaat haar lichaam door allerlei lichamelijke veranderingen. Dit proces, naar het leggen van een ei, kost erg veel energie. Het kan dus zijn dat je merkt dat je kip meer honger begint te krijgen. Kippen die eieren leggen hebben een andere voedingsbehoefte dan jonge hennen of kuikens.

Als een kip bijna begint met eieren leggen dan kan het goed zijn dat ze onderdanig begint te worden. Kortom: ze heeft er zin in en staat klaar om besprongen te worden door de haan. Als je geen haan bij je hennen hebt lopen dan kan het zijn dat de hen dit gedrag naar jou als baasje gaat laten zien. Het kan zijn dat de hen voor jou gaat hurken, met de vleugels iets in de zij. Dit geeft aan dat ze klaar en bereid is om door de haan besprongen te worden. Maar het kan ook zijn dat ze niet per se naar je hurkt, maar dat ze gewoon extra veel aandacht van je vraagt.

Eerste Eieren en Bloed

Als een hen voor de eerste keer een ei legt, dan zal je opvallen dat deze eieren een stuk kleiner zijn. Vele chefs vinden deze eitjes een ware delicatesse. De dooiers zijn namelijk heel vel gekleurd en het eiwit is extra stevig en compact. De eieren blijven ongeveer één maandje kleiner, daarna zijn ze op de normale grote.

Heb je dan eindelijk het eerste eitje van je kip in het legnest liggen, zit er bloed aan.. Ik kan me voorstellen dat je daar erg schrikt. Maar geen paniek: dit is normaal bij een van de eerste eitjes. Het kan ook voorkomen bij een van de eerste eitjes van een hen die na een legstop weer begint met leggen. De omgeving van de cloaca waar het ei uitkomt, wordt op dat moment wat opgerekt door het ei.

Als je dat een vervelend idee vind, kun je het eitje ook koken en aan je kippen teruggeven.

Calcium en de Eierschaal

Als je denkt dat je kip bijna gaat leggen of als ze al aan de leg is, dan is het belangrijk om extra calcium toe te voegen aan de voeding van de kip. Een kip die eieren legt of gaat leggen heeft namelijk meer calcium nodig voor de vorming van de eierschaal. Eierschalen bestaan namelijk voor bijna 100% uit calciumcarbonaat kristallen. Als een kip niet genoeg calcium tot haar beschikking heeft kunnen er allerlei problemen ontstaan, dus dat wil je echt niet.

Tips voor het Legnest

  • Check of het legnest voor je kip wel een fijne plek is.
  • Leg dan een nep ei in het legnest. Kippen vertrouwen een plek waar al een ei ligt sneller. Je kunt ook een ei uit de supermarkt koken en in het legnest leggen, dat heeft hetzelfde effect.
  • Als het ei eenmaal op de goede plek gelegd is, kun je het nep ei weghalen en ervoor zorgen dat er nog een tijd minimaal één ei in het legnest blijft liggen. Op die manier zorg je dat kippen de nieuwe gewoonte in hun systeem krijgen.
  • Verstoppen jouw kippen de eieren in de tuin en heb je het bovenstaande al toegepast? Dan is er nog één optie, en dat is de kippen een tijd in een afgesloten (kleine) ren bij het nachthok houden.

Kippen zijn echte gewoontedieren, dus de taak aan jou om een nieuwe gewoonte te creëren. Als je kippen dit eenmaal een paar dagen achterelkaar hebben gedaan, is de nieuwe gewoonte al gecreëerd en kunnen ze weer lekker door de tuin lopen. Ze zullen dan naar het legnest lopen om hun ei te leggen.

Kleur van de Eieren

Je hebt vast wel eens witte eieren gezien, en ook eieren in verschillende bruintinten. Maar wist je dat kippen ook blauwe, groene en zelfs roze eieren kunnen leggen? Technisch gezien beginnen alle eieren wit, omdat ze voornamelijk uit calcium bestaan. Maar kippen met bepaalde genetische eigenschappen hebben een pigment dat wordt aangebracht op de eieren in de schaalklier. Dit pigment zorgt voor gekleurde eieren.

Dit zijn enkele rassen die gekleurde eieren leggen:

  • Blauwe eieren: Easter Egger, Ameraucana, Cream Legbar
  • Groene eieren: Easter Egger, Whiting True Green, Olive Egger (Maran/Ameraucana
  • Roze, of crèmekleurige eieren: Australorp, Zijdehoen, Sussex

Eieren kunnen ook gespikkeld zijn, maar dit is het resultaat van het unieke legpatroon van de kip zelf en wordt niet veroorzaakt door genen.

Wat Eieren je Vertellen over de Gezondheid van je Kippen

Een ei kan veel vertellen over de gezondheid van de kip. Kippen die misvormde eieren of eieren zonder schaal leggen, kunnen last hebben van stress of ziektes. En als kippen helemaal stoppen met het leggen van eieren, buiten hun jaarlijkse rui-seizoen, om, dan kan dat ook op problemen duiden.

Hobbelige schalen zijn kleine calciumafzettingen op het ei. Verminder de calciuminname van je kippen om hobbelige eieren te voorkomen.Eieren met een extreem zachte schaal, of eieren zonder schaal, worden daarentegen veroorzaakt door een tekort aan calcium. Hoewel het schrikken kan zijn om een ei zonder schaal te vinden, kun je calciumsupplementen aanbieden om zachte schalen te voorkomen of te corrigeren.

Langwerpige, misvormde eieren zijn bij volwassen kippen meestal een teken van ziekte of stress. Bel de dierenarts als je meer dan één langwerpig ei in de nestkast van de kippen aantreft.

Leuke Weetjes over Kippeneieren

Hier zijn nog wat leuke of minder bekende weetjes over kippen en hun eieren:

  • Kippen hebben twee eierstokken, maar de rechter eierstok wordt kort na de geboorte inactief. Dit betekent dat eieren een heel kippenleven lang alleen uit de linker eierstok komen.
  • De kleur, vorm en grootte van het ei hebben geen invloed op de smaak en voedingswaarde
  • Een enkele kip legt gemiddeld tussen de 260 en 325 eieren per jaar. Het wereldrecord werd in 1970 gevestigd door een White Leghorn, met een totaal van 371 eieren in één jaar.
  • Eieren zijn een van de meest complete bronnen van proteïne.
  • Eén ei bevat 6 gram eiwit en 70 calorieën.

Hoe Leggen Kippen Eieren: Samenvatting van het Proces

Hieronder volgt een tabel met de belangrijkste stappen in het legproces van een kip:

Stap Omschrijving
1. Rijping van de Dooier Eicellen in de eierstok ontwikkelen zich tot dooiers.
2. Infundibulum De dooier komt in de trechtervormige opening van de eileider.
3. Magnum In het magnum wordt het eiwit gevormd.
4. Isthmus Hier worden de basislagen van calciumkristallen gevormd voor de schaal.
5. Schaalklier Water, mineralen en calcium worden toegevoegd om de eischaal te maken.
6. Vagina Sperma wordt opgeslagen en het beschermlaagje voor het ei wordt toegevoegd.
7. Cloaca Het ei draait 180 graden en wordt gelegd.

labels: #Kip #Ei

Zie ook: