Een kip heeft tijdens zijn leven verschillende verenkleden. Een kuiken heeft in het begin alleen maar dons.

Al na een week is aan de kleine vleugeltjes het begin van het eerste verenkleed te zien. Dit eerste verenkleed wordt ook wel het jeugdkleed genoemd. In de overgang van het donskleed naar het jeugdkleed drukken de eerste veren het dons los.

Het dons blijft vaak nog een tijdje in de nieuwe veren hangen met als gevolg dat de kuikens er in deze fase er een beetje merkwaardig uit zien. Jaarlijks vernieuwt een kip zijn verenkleed.

Wat als kippen hun pluimen verliezen? Het najaar is aangebroken en plotseling verliezen de kippen hun veren en ligt het hele kippenhok er vol mee; de ruiperiode is aangebroken.

Tijdens de rui verliezen de kippen hun versleten veren en ruilen ze deze in voor een nieuw, gezond verendek zodat ze de koude wintermaanden beter aan kunnen. Ook ander pluimvee en wilde vogels gaan tijdens deze periode in de rui.

Wanneer een kip veren verliest ziet dit er heftig uit, het is dan ook een logische aanname dat de kip ziek lijkt of dat er wat anders aan de hand is. Gebeurt dit in het najaar, dan is hoogstwaarschijnlijk de rui aangebroken.

Tijdens de rui verliezen vogels hun veren en zien ze er kalig en wat ‘slonzig’ uit. Je kunt dit duidelijk herkennen aan een kippenhok vol met veren.

De ruiperiode

Jaarlijks vernieuwt een kip zijn verenkleed. Deze rui vindt plaats in de late zomer- en/of herfstmaanden. Zodra de dagen korter worden en het broedseizoen is afgelopen, gaan kippen in de rui. De rui vindt dan ook meestal plaats tussen augustus en november.

Een kip verliest niet alle veren tegelijk, omdat dan de regulering van de lichaamstemperatuur en het afweermechanisme in gevaar zouden komen. Dit hele proces duurt - afhankelijk van het type kip- ongeveer 8 tot 12 weken. Het ruiproces duurt gemiddeld vier tot acht weken, maar het kan ook langer duren en dat geval doe je er goed aan om de kippen te helpen.

Het nieuwe verenpak verschilt meestal niet met het oude, maar soms is de tekening iets anders.

Kippen in de rui hebben minder energie en zijn zwakker. Het lichaam is hard bezig met het eruit werken van de versleten veren en hiervoor nieuwe, gezonde veren terug te laten groeien. Het nieuwe verendek beschermt de kippen tijdens de koude wintermaanden.

Naast dat de kippen veren verliezen en er hierdoor wat kaal uitzien, zijn ze minder actief en leggen ze vaak ook geen eieren meer. Tijdens de rui zal een hen stoppen met het leggen van de eieren, zo kan alle energie worden gebruikt voor de vorming van de nieuwe veren.

De kippen zien er wat bleker en dunner uit en kakelen een stuk minder. Ook is de rangorde even weg in het kippenhok, dit komt omdat kippen dalen in rangorde als ze in de rui zijn. Na de rui zal er dus weer een nieuwe rangorde bepaald worden.

Het ruiproces in detail

Pluimvee ruien vaak in een vaste volgorde. Pluimvee heeft een vaste volgorde hoe de rui verloopt. Als eerste worden de donsveren vervangen, daarna worden er nieuwe nek- en halsveren gemaakt, gevolgd met de borstveren. Als eerste zijn de donsveren aan de beurt, dan de nek- en halsveren, gevolgd door de borstveren.

Nadat dit gebeurd is, worden de buikveren en de veren op de vleugels vervangen (soms tijdens). Als ze dit deel erop hebben zitten, dan worden de buik- en vleugelveren vervangen. Als dit gebeurd is, komen de buikveren en de vleugels.

Vooral op de vleugels gebeurt het evenredig, zodat de kip in balans blijft als deze probeert te fladderen. Vooral het vervangen van de vleugelveren gebeurd gelijkmatig, zodat ze nog steeds in staat zijn om te kunnen fladderen en vliegen.

Maar het komt ook zeker weleens voor dat de kip helemaal zijn veren verliest. Wanneer een kip helemaal zijn veren verliest, dan is de kans groot dat ze veel moeite heeft met de rui.

Een kip in de rui is niet ziek, maar ze is wel iets vatbaarder voor ziektes. Doordat het verliezen van de veren bij kippen veel energie kost, kan het lichaam minder goed schadelijke bacteriën bestrijden. De weerstand is lager en met een beetje pech kunnen de kippen ziek worden. Vitamines bijvoeren is een echte aanvulling tijdens deze periode.

Zolang de kippen goed eten en drinken en een mooie ontlasting hebben, is er niks aan de hand. Lijkt een kip toch erg zwak, dan kan het zijn dat ze door de verminderde weerstand ziek geworden zijn.

Mochten de kippen in de rui zijn maar je ziet geen veren? Dan hebben de kippen hun eigen veren opgegeten omdat er iets mis is. Dit kan een eiwit tekort zijn. Het laten aangroeien van nieuwe veren kan soms pijnlijk zijn voor de kippen.

Meerdere keren in de rui

Kippen gaan meerdere keren in de rui. Kippen krijgen op jonge leeftijd al te maken met de rui. Als kuiken van 6-8 dagen verliezen ze hun dons voor de eerste veren.

Wanneer ze 8-12 weken oud zijn, dan krijgen ze te maken met de kuikenrui. Ze verliezen dan hun kuikenveren en krijgen hun volwassen veren ervoor terug. In de 8ste tot 12de week worden de babyveren voor volwassen veren ingewisseld.

In de kuikenrui krijgen hanen vaak de kenmerkende veren en kun je makkelijker zien of het hennen of hanen zijn. In deze ruiperiode krijgen de hanen hun kenmerkende veren en kun je de hennen en hanen goed uit elkaar halen.

Daarna gaan ze nog een keer in de rui rond de 17e week, dit is de periode dat de hennen hun eerste eitjes gaan leggen. De jaarlijkse rui periode is tussen augustus en november.

Hoe kun je de kippen helpen tijdens de rui?

Het aanmaken van nieuwe veren kost veel eiwit, wat je kunt terugvinden in bepaalde zaden en insecten, zoals meelwormen en vlokreeftjes. Je kunt ook kuikenopfokvoer aan je kippen aanbieden tijdens de rui, hierin zit veel eiwit en weinig calcium wat ze op dat moment toch niet nodig hebben.

Om aan de behoefte aan energie te voldoen is het verstandig de kippen extra granen te geven. Mais, wat in de zomermaanden voor dikke kippen zorgt, komt nu handig van pas. De vetten en oliën in het graan zijn nu een goede aanvulling op het menu.

Het aanmaken van nieuwe veren kost veel energie. Ze hebben meer eiwitten nodig om makkelijker door de rui heen te komen. Dit kun je vinden in veel gedroogde insecten, zoals Nutri Worms en meelwormen. Onze krachtmix bevat ook veel eiwitten en nog extra vitamines die de kippen in de rui periode goed kunnen gebruiken.

Ook kan het verstandig zijn om de kippen aanvullend voer te geven zoals vitaminen of ruihulp, dat de kippen makkelijker door het ruiproces heen helpt. Dit verbetert tevens de weerstand van de kippen.

Hebben de kippen moeite om zelf door de rui heen te komen, dan is het verstandig om ze te ondersteunen met vitamines en ruihulp. Hierdoor verklein je de kans dat de kippen ziek worden. Supplementen zoals Klaus Ruihulp of de Vitaflow Vitamine geven de weerstand van de kippen een boost, wat helpt bij het versnellen van het ruiproces en het voorkomen van ziektes.

Je kunt je kippen ook een steuntje in de rug geven door ze regelmatig multivitamines te geven door het drinkwater. Door ze te ondersteunen is de kans dat ze ziek worden een stuk kleiner. Wanneer ze een betere weerstand hebben, komen ze makkelijker door de rui heen en wordt de kans op ziek worden kleiner. Daarnaast stimuleren de extra vitamines en eiwitten de groei van een mooi nieuw verendek.

Extra vitaminen in het water zorgen voor een hogere vitaliteit, wat de snelheid van de rui bevorderd. Soms zijn er kippen die moeilijk door de rui komen. Hiervoor zijn er middelen als Perform en Ruihulp beschikbaar.

Een lekkere eiwitrijke snacks die je kippen wel kunnen gebruiken in de rui.In de dierenwinkels zijn allerlei vitamine- en voedingsupplementen te verkrijgen die het dier sneller door de rui heen helpen. Ik heb wel eens van een fokker gehoord die tijdens de rui meelwormen bijvoerde, dat is goed voor het eiwitgehalte. Daarnaast zorgt groenvoer voor extra vitamines.

Wat als kippen hun pluimen verliezen buiten de ruiperiode?

Het ruiproces van kippen komt grotendeels overeen met dat van andere vogels en pluimvee, zoals kalkoenen en kwartels. Eenden en ganzen gaan vaak in de zomer al in de rui, als ze kuikens hebben. Al het pluimvee heeft in deze periode een verminderde weerstand en zitten er zielig bij.

Verliest de kip haar veren buiten de ruiperiode, dan kan er iets anders aan de hand zijn. Een kale rug bij de hennen kan komen door het treden van de haan, wat vooral gebeurt in het voorjaar. Soms komt het voor dat een kip opeens een kale nek heeft, dit wordt nekrui genoemd en wordt vaak veroorzaakt door stress (bijvoorbeeld doordat de uitwerpselen van muizen op het kippenvoer terecht komen).

Naast deze volledige rui komt het ook voor dat het dier alleen bij de kop en de nek nieuwe veren krijgt. Deze zogenaamde nekrui is meestal het gevolg van stress, bijvoorbeeld door een verandering van hok of plaatsen van een hen in een andere toom.

Maar ook verkeerde voeding, verenpikken of parasieten zoals de veerluis kunnen oorzaken zijn van kale plekken bij kippen. Ook kunnen kippen gaan ruien als ze kuikens hebben, op dat moment leggen ze geen eieren en zullen ze niet snel willen vliegen. Als de kippen dan door de rui gaan dan slaan ze de rui in de herfst meestal over.

Verenpikken

Verenpikken klinkt misschien onschuldig, maar het is een serieus probleem dat helaas vaak voorkomt bij hobbykippen. Een kip die steeds aan de veren van een ander trekt, kan uiteindelijk zorgen voor kale plekken, wonden en zelfs bloedvergieten. Als je niet op tijd ingrijpt, kan dit gedrag snel uit de hand lopen.

Bij verenpikken trekt of pikt een kip aan de veren van een ander. Soms is het zacht, alsof ze nieuwsgierig is. In andere gevallen gaat het hard en gericht, wat kale plekken of bloedende huid kan veroorzaken.

Let op: kippen verliezen ook veren tijdens de rui, maar bij rui vallen de veren vanzelf uit, zonder bloed of wondjes. Verenpikken ontstaat meestal door een combinatie van factoren. Kippen hebben van nature behoefte aan scharrelen, zoeken, stofbaden en foerageren.

Vooral een tekort aan methionine, een belangrijk aminozuur voor verenopbouw, eiwitten of zout kan leiden tot onrustig gedrag en pikgedrag. Methionine zit in soja, zonnebloempitten en vismeel, en wordt meestal toegevoegd aan goed kippenvoer. Een tekort aan voedingsstoffen kan ook ontstaan door onderliggende gezondheidsproblemen, zoals worminfecties of coccidiose.

Fel licht, hitte, tocht, herrie of overbevolking geven kippen stress. Sommige kippenrassen, zoals Leghorns, zijn van nature wat pittiger en dus gevoeliger voor dit gedrag. Zodra het gedrag er eenmaal is, kan het snel erger worden.

Wat kun je doen tegen verenpikken?

  1. Kies voor volledig kippenvoer met voldoende methionine en eiwit. Geef dagelijks wat extra vezelrijk bijvoer, zoals luzerne of groenteafsnijdsels. Voeg eventueel een mineralenblok of piksteen toe aan het hok.
  2. Strooi dagelijks een handje graan of zaden in het hok of zand om zoekgedrag te stimuleren. Hang een koolstronk, pikblok of takken op als afleiding. Creëer een afgeschermd hoekje in de ren met veilig los materiaal, zoals bladresten of wat stro, waar de kippen in kunnen graven en zoeken. Zorg dat het droog blijft en luchtig ligt, zodat er geen schimmelvorming ontstaat.
  3. Gebruik liever rustiger licht (geen felle verlichting boven 10 lux). Rood of warm licht kan bloedgericht gedrag afremmen.
  4. Geef minimaal 3 m² per kip in de buitenren. Zorg voor stevige zitstokken met voldoende tussenruimte. Vermijd tocht, vocht en plotselinge temperatuurwisselingen.
  5. Zoek uit welke kip (of kippen) de veroorzaker is. Vaak is dat de enige kip welke geen veren mist en niet kaal is. Isoleer de ‘pikker’ tijdelijk. Door tijdelijk de pikker eruit te halen, kan de pikorde zich herstellen en ontstaat soms een reset in de groep. Vaak geldt: eenmaal een kip die graag pikt, blijft dat ook doen, maar geef deze aanpak zeker een kans. Behandel wonden met zalf zoals Vetramil, Bepanthen, zinkzalf of Betadinezalf. Gebruik eventueel blauwspray om het bloed te camoufleren en de plek minder aantrekkelijk te maken om weer opnieuw te gaan pikken door ook de andere kippen.
  6. Bij aanhoudend pikgedrag kan het helpen om hertshoornolie op de kale huid of veren aan te brengen. Deze natuurlijke olie heeft een sterke geur die voor veel kippen onaantrekkelijk is. Hierdoor wordt de plek minder interessant om op te pikken. Er zijn ook sprays op basis van hertshoornolie verkrijgbaar.

Verenpikken is vervelend en kan ernstige gevolgen hebben, maar gelukkig kun je er als hobbyhouder veel aan doen. Door goed op te letten, tekorten te voorkomen en de omgeving aantrekkelijk en rustgevend te maken, kun je het gedrag soms doorbreken of zelfs helemaal voorkomen.

De nieuwe veren

De nieuwe veren zitten in een soort hulsjes. Deze hulsjes zijn de follikels. In het begin zijn deze paarsig van kleur door de bloedtoevoer. Als de veer zich bijna volledig heeft ontwikkeld gaan de follikels schilferen. In het hok zijn de schilfers duidelijk zichtbaar.

Een enkele keer gebeurt het dat bij het groeien van de nieuwe veer, de huid van de kip aan de veer blijft vastzitten. Zo’n veer kan zich niet goed ontplooien waardoor er een krulveer ontstaat.

labels: #Kip

Zie ook: