Werkt koffie laxerend? Dit is een vraagstuk waar veel mensen mee zitten. Is dit een mythe of werkt koffie écht laxerend? Het is veel onderzocht, maar een unaniem antwoord op de vraag wat het effect is van koffie op je darmen, is er niet. Aan de ene kant kan koffie de spijsvertering stimuleren, maar je kunt ook juist buikpijn of een opgeblazen gevoel krijgen van koffie.

Hoe koffie de darmen beïnvloedt

Onze darmen zijn de hele dag in beweging. Soms hoor of voel je dat wel eens. Er bestaan twee bewegingen, namelijk kneden en voortduwen. Dit noemen ze ook wel segmenterende en massa-contracties. De knedende bewegingen gaan de hele dag door, terwijl de voortduwende beweging 3 tot 10 keer per dag plaatsvinden. Het is bekend dat mensen met PDS meer last ervaren van deze bewegingen dan mensen zonder PDS. Dit komt doordat de darmprikkels bij mensen met PDS heftiger worden ervaren [1].

Koffie (en ook thee) bevat cafeïne. De cafeïne heeft effect op de massa-contracties [2,3]. Onderzoek heeft aangetoond dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water en 23% actiever dan cafeïnevrije koffie [4]. Dit maakt dat de darm minder de voedselbrij kan kneden en hierdoor wordt er minder vocht uit de ontlasting gehaald.

Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne.

Soorten koffie en hun effect

We kennen veel verschillende soorten koffie; espresso, latte machiato, koffie verkeerd, filterkoffie, enzovoort. Hoe je de koffie ook zet, je kunt maar kiezen uit twee bonensoorten: Robusta en Arabica. Naast het smaakverschil tussen deze beide koffiebonen, zit er ook een verschil in cafeïnegehalte.

Vaak wordt gedacht dat espresso meer cafeïne bevat dan koffie. Dit klopt maar deels. Per 100 ml bevat een espresso inderdaad meer cafeïne dan koffie, maar in de praktijk drink je geen 100 ml espresso. De espresso zit immers in een kleiner kopje dan de koffie. Espresso zit in een kopje van 30 ml en koffie is per kopje ongeveer 95 ml. Het is dus denkbaar dat jij meer last van je darmen hebt als je koffie drinkt. Als je altijd Robusta koffie drinkt, probeer dan een Arabica. Als je wilt weten of koffie de boosdoener is, probeer dan eens een weekje de koffie te laten staan. Of kijk welke koffie je drinkt.

De rol van het darmmicrobioom

Het drinken van koffie lijkt de samenstelling van micro-organismen in onze darmen te veranderen, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor de gezondheid, aldus een omvangrijke studie die recent verscheen in wetenschapsperiodiek Nature Microbiology. Het darm microbioom -darmflora- bestaat uit bacteriën, gisten en schimmels, en speelt een cruciale rol bij spijsvertering, opname van voedingsstoffen, stoelgang, mentale gezondheid, immuniteit en meer.

Eerder onderzoek door dezelfde wetenschappers heeft al aangetoond dat, van 150 verschillende voedingsmiddelen, koffie het sterkst leek te zijn verbonden met de samenstelling van het darmmicrobioom. Bovendien wordt koffie meestal ofwel regelmatig of juist helemaal niet geconsumeerd, wat analyse eenvoudiger maakt.

Lawsonibacter-bacterie

Een specifieke bacteriesoort, Lawsonibacter asaccharolyticus, bleek sterk geassocieerd met koffiedrinken. Mensen die meer dan drie koppen koffie per dag consumeerden, hadden tot acht keer hogere niveaus van deze bacterie vergeleken met degenen die zelden of nooit koffie dronken.

De onderzoekers denken dat L. asaccharolyticus een sleutelrol kan spelen in de gezondheidsvoordelen van koffie. De bacterie kan verbindingen in koffie omzetten in andere stoffen die mogelijk gunstig zijn voor de gezondheid. Er is verder onderzoek nodig om vast te stellen wat precies de gezondheidseffecten van L. asaccharolyticus zijn.

Koffie en darmkanker

Koffiedrinken blijkt bij mensen met darmkanker verband te houden met een kleinere kans op terugkeer van de kanker en een kleinere kans op sterfte. Een team waarin ook WUR-onderzoekers meewerkten, kwam tot deze conclusie. Uit eerder onderzoek was al naar voren gekomen dat koffiedrinken verband houdt met een lager risico op het ontstaan van darmkanker. Nu is gekeken of het drinken van koffie mogelijk ook gekoppeld is aan het verloop van de ziekte.

De onderzoekers legden de koffieconsumptie daarom naast de kans op terugkeer van darmkanker en de kans op overlijden. De resultaten laten zien dat de kans op terugkeer van de kanker 32% lager is bij mensen die veel koffie drinken (meer dan 4 kopjes per dag) dan bij mensen die weinig koffie drinken (minder dan 2 kopjes). De kans op overlijden was het laagst bij 3 tot 5 kopjes per dag.

Deze nieuwe studie, uitgevoerd onder leiding van prof. dr. Ellen Kampman van Wageningen University & Research, toont aan dat mensen met darmkanker die meer dan 4 kopjes koffie per dag dronken, 32% minder kans hadden op een recidief van darmkanker dan deelnemers die minder dan 2 kopjes per dag dronken.

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds benadrukt dat meer onderzoek nodig is om beter te begrijpen hoe koffie de kans op overleving na diagnose darmkanker kan verbeteren. Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds is al 30 jaar de autoriteit in Nederland op het gebied van voeding, lichaamsbeweging, lichaamsgewicht en kanker.

Relatie tussen koffieconsumptie en darmkanker:

Koffieconsumptie Kans op terugkeer van darmkanker Kans op overlijden
Meer dan 4 kopjes per dag 32% lager Laagst (bij 3-5 kopjes)
Minder dan 2 kopjes per dag Hoger -

Cafeïne en stresshormonen

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Cafeïne en chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn [1]. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen [4].

Tips voor mensen met gevoelige darmen

Heb jij snel last van je maag of darmen? Probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

Conclusie

Omdat er verschillende stoffen in koffie zitten en deze effect hebben op meerdere lichaamsprocessen, kun je niet zo makkelijk oordelen over of koffie goed of slecht voor je is. Voor de ene persoon zijn de opwekkende effecten die cafeïne kan hebben positief en voor de ander negatief. Of koffie slecht is voor je darmen, hangt ook af van wat voor soort koffie je drinkt, met welke toevoegingen en of je onderliggende gezondheidsproblemen hebt. Daarom is het belangrijk om goed naar je lichaam te luisteren.

labels:

Zie ook: