Koffie is een van de meest geconsumeerde dranken in Nederland, met een gemiddelde van 4,5 kopjes per persoon per dag. Na de Finnen, Zweden, Denen en Noren zijn Nederlanders de grootste koffiedrinkers ter wereld. Vanwege het effect van koffie op de gezondheid is er grote belangstelling. Veel mensen beschouwen cafeïne als ongezond, wat leidt tot een toenemende consumptie van cafeïnevrije koffie.

Gunstige Werking van Koffie

Koffie bestaat grotendeels uit water en is een goede bron van vocht. Het droogt het lichaam niet uit en heeft enkele gunstige effecten op de gezondheid:

  • 2 tot 4 kopjes per dag: 10% lager risico op coronaire hartziekten en beroerte.
  • 5 kopjes per dag: 30% lager risico op diabetes type 2.

Verder is er ook een gevonden verband tussen het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie en een 30% lager risico op diabetes type 2. Daarbij maakt het niet uit of je koffie met cafeïne of decaf drinkt.

Uit onderzoek blijkt dat cafeïne het “slechte” LDL-cholesterol kan verlagen. Dit type cholesterol is verantwoordelijk voor vaatwandvervetting en verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Door dit effect helpt cafeïne inderdaad om dat risico te verminderen. Volgens onderzoekers bereik je het effect door dagelijks 3 tot 5 kopjes koffie te drinken.

Koffie is niet ongezond mits met mate gedronken. Een paar kopjes per dag verlaagt zelfs het risico op diabetes, hartziekten en beroertes.

Cafeïne en Effecten

De cafeïne in 1 à 2 kopjes koffie per dag is opwekkend en vermindert het gevoel van vermoeidheid. Het geheugen, de alertheid en motivatie nemen ook iets toe. Meer koffie drinken geeft geen groter effect. Een teveel aan cafeïne leidt tot prikkelbaarheid, hoofdpijn, beven, duizeligheid en hartkloppingen.

Cafeïnevrije koffie, ook wel decaf genoemd, is niet helemaal cafeïnevrij. Het bevat nog ongeveer 3 milligram cafeïne per kopje (125 milliliter), net zo veel als in een stukje melkchocolade. In koffievervangers, zoals Bambu, zit geen cafeïne.

Cafestol en Cholesterol

In koffie zit cafestol, een stof die het slechte (LDL-)cholesterol in het bloed verhoogt. Een teveel aan LDL-cholesterol in je bloed blijft plakken aan de binnenkant van je bloedvaten, wat de kans vergroot op een hartaanval of beroerte.

Bij filterkoffie blijft cafestol achter in het papieren filter. In koffie uit een filtermachine of koffiepad-apparaat zit dan ook weinig cafestol. Het drinken van filterkoffie heeft daarom bijna geen effect op het cholesterolgehalte.

In espressokoffie zit meer cafestol en in ongefilterde koffie uit een cafetière of Turkse koffie zit veel cafestol. Niet alleen de manier van zetten heeft invloed op het cafestolgehalte, maar er is ook verschil tussen verschillende merken. Ook is gebleken dat koffie gezet met espresso-cupjes de helft minder cafestol bevat dan koffie gezet met Lungo-cupjes.

Hoe beter de koffie is gefilterd, hoe minder cafestol erin zit en hoe gezonder deze is. De minste cafestol zit in koffie gezet met een papieren filter, koffie van koffiepads, koffie gezet met een percolator en in oploskoffie. In koffie gemaakt met cups, espresso en in koffie gemaakt met een mokkapot (ook wel moka of Italiaanse koffiepot genoemd) zit gemiddeld meer cafestol. In koffie van een cafetière (ook wel doordrukkoffie of French press genoemd) en zeker in kookkoffie (ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd) zit de hoogste hoeveelheid cafestol. Koffie van een cafetière en kookkoffie staan dan ook niet in de Schijf van Vijf.

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Hoe beter de koffie gefilterd, hoe gezonder, want hoe minder cafestol erin zit.

Hieronder staat per koffiesoort hoeveel je er vanwege de hoeveelheid cafestol per dag het beste maximaal van kunt drinken. Hierbij houden we ook rekening met cafeïne.

Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op, naast 3 kopjes groene of zwarte thee, ongeveer 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Een koffiepad, oftewel een ‘koffiekussentje’, is gemaakt van papier. Deze filter is dunner dan een normale papieren filter, maar even goed in het filteren van cafestol.

Om oploskoffie te maken, wordt eerst ook koffie gezet met een papieren filter, maar dan natuurlijk op hele grote schaal. Vervolgens wordt de koffie zo gedroogd dat je oploskoffie overhoudt.

Bij een percolator wordt water onderin verwarmd waardoor het door een buisje opstijgt. Vervolgens sijpelt het water van bovenaf door een filter met grofgemalen koffiebonen. De koffie wordt onderin opgevangen. Hoe vaker het water rondgaat, hoe sterker de koffie wordt. De hoeveelheid cafestol in deze soort koffie is laag.

Bij een Italiaanse koffiepot, mokkapot of moka wordt water onderin verwarmd, waarna het dankzij de druk door een metalen filter met gemalen koffiebonen wordt geperst. De koffie wordt bovenin opgevangen. De Italiaanse koffiepot, mokkapot of moka wordt ook wel percolator genoemd. mokkapot wordt de hoeveelheid cafestol ingedeeld als ‘matig’.

Bij het maken van koffie met cups wordt met druk water door de cups met gemalen koffiebonen geperst. Bij het maken van koffie met een cafetière wordt heet water over gemalen koffiebonen geschonken. Daarna wordt de metalen filter naar beneden geduwd waardoor je aan de bovenkant de koffie overhoudt. veel cafestol vrij.

Bij het maken van kookkoffie wordt water met gemalen koffiebonen gekookt in een pannetje. in contact is met de gemalen koffie, komt er veel cafestol vrij.

Kies voor filterkoffie. Koffie bevat namelijk, naast het heilzame cafeïne, ook een andere stof; cafestol. Deze stof verhoogt juist het LDL. Cafestol vind je in hogere concentratie met name in espresso koffie (percolator koffie) en “turkse” koffie (“doordruk” koffie). In filterkoffie vind je het minder terug, omdat de stof dan deels door de filter wordt opgevangen. Samenvattend: ja, koffie kan helpen bij het verkleinen van de kans op hart- en vaatziekten - maar drink dan wel filterkoffie en beperk dit tot 3-5 kopjes per dag. En zoals u misschien zelf al hebt gemerkt, kan te veel cafeïne leiden tot hartkloppingen en slapeloosheid.

Aanbevolen Hoeveelheden

Zetmethode Cafestol (mg per kopje) Maximaal aantal kopjes per dag**
Filterkoffie (ja, met papieren filter) 0,1 ongelimiteerd
Koffiepads (ja) 0,1 ongelimiteerd
Automaat met vloeibaar koffieconcentraat (ja) 0,1 ongelimiteerd
Automaat met een papieren filter (ja) 0,1 ongelimiteerd
Oploskoffie (ja) 0,2 ongelimiteerd
Koffiecapsules 1 2-3
Italiaans espressopotje (Moka) 1 2-3
Automaat met een metalen of nylon filter 1 2-3
Espresso 1,5 2-3
Cafetière (French press) 3,5 1
Turkse/Griekse koffie 4 1
**Aantal kopjes dat je kunt drinken voordat het een opvallend effect heeft op het cholesterolgehalte.

Cafeïnevrije Koffie en Cafestol

Cafestol zit ook in cafeïnevrije koffie. Bij koffie met een matig of hoog gehalte cafestol geldt daarom gewoon het maximum per dag. Bijvoorbeeld: voor cafeïnevrije koffie uit een automaat met metalen filter geldt het maximum van 2-3 kopjes. Het maximum van vier kopjes is gebaseerd op de cafeïne, dus als je cafeïnevrije koffie drinkt kun je best meer dan vier kopjes koffie nemen.

Of je nu kiest voor decaf of koffie met cafeïne, in beide gevallen zit cafestol. De mate van filteren is dus belangrijk.

Acrylamide

Acrylamide is een stof die ontstaat bij het branden van koffie. Veel acrylamide is misschien niet goed voor de gezondheid. Maar het is moeilijk te zeggen hoeveel je precies binnenkrijgt. Dat hangt af van de soort, branding en sterkte van de koffie. In koffiesurrogaten gemaakt van cichorei zit vaak tot wel 10 keer zoveel acrylamide als gewone koffie.

Adviezen en Aanbevelingen

  • Drink gefilterde koffie om de inname van cafestol te minimaliseren.
  • Let op de aanbevolen hoeveelheden per dag, afhankelijk van de zetmethode.
  • Geniet met mate van cafeïnevrije koffie, vooral als je gevoelig bent voor cafeïne.

Zwangerschap en Borstvoeding

Als je zwanger bent of borstvoeding geeft, kun je beter niet meer dan 2 kopjes koffie per dag drinken. Anders heeft het nadelige gevolgen voor je kind. Voor veel mensen is koffie meer dan een gewoonte; het brengt gezelligheid en verbinding. Even buurten voor een ‘bakkie’ of de spontane “koffie?!” bij bezoek hoort er voor veel mensen helemaal bij.

Kinderen

Voor kinderen onder de 13 jaar is het advies geen koffie te drinken. Jongeren tussen de 13 en 18 jaar mogen maximaal 1 kopje.

Duurzaamheid

Diverse koffiesoorten worden op de markt gebracht volgens de normen van eerlijke handel. Eerlijke handel zorgt ervoor dat boeren uit arme landen een eerlijke prijs krijgen voor hun product. Deze koffie is herkenbaar aan het keurmerk Fairtrade en ook het Rainforest Alliance keurmerk houdt rekening met de arbeidsomstandigheden.

labels: #Ei

Zie ook: