Rijst die eenmaal gekookt is, kan net als ander opgewarmd voedsel bewaard worden. Toch moet er voorzichtig worden omgegaan met het bewaren van gekookte of gebakken rijst. Wie rijst op de verkeerde manier bewaart en weer opnieuw opwarmt voor een maaltijd, kan daarna flink ziek worden. Rijst die je niet op de juiste manier bewaart en opwarmt zal je niet zo snel fataal worden. Wél kan je er goed ziek van worden.

Waarom is Rijst Bewaren Gevaarlijk?

Rijst bevat, bijna van nature, de bacterie Bacillus cereus. Deze bacterie komt veel voor op planten, rijst en granen. De bacterie komt bijna overal ter wereld voor. Het lijkt eng om rijst te kopen met deze bacterie erin, maar dat is het niet. Bedenk dat ieder pak of zak rijst deze bacterie bevat. Dit hoeft op zich geen enkel probleem voor de gezondheid op te leveren.

De Rol van Bacillus Cereus

De bacterie vormt sporen, dit zijn eencellige lichamen. Deze sporen zijn zeer goed bestand tegen hitte. Door voedsel te bereiden, worden bacteriën normaal gesproken gedood. Dat is bij deze bacterie niet het geval. Sterker nog, door rijst te koken of te bakken worden de sporen juiste geactiveerd. Deze activatie zorgt ervoor dat de sporen uitgroeien tot nieuwe bacteriën. Volgroeide bacteriën scheiden een toxine uit waar de mens ziek van wordt.

Wie echter de rijst direct na het bereiden nuttigt hoeft niet te vrezen voor deze bacteriën. De sporen kunnen in deze korte tijd niet snel genoeg uitgroeien tot bacteriën. Hoewel de geactiveerde sporen wel gegeten worden, richten ze geen schade aan in het lichaam.

Wanneer Wordt Het Wel Gevaarlijk?

De sporen hebben tijd en warmte nodig om uit te groeien tot bacteriën. Wanneer rijst na het koken niet direct wordt genuttigd of gekoeld, krijgen de sporen voldoende kans om te ontkiemen. Wie daarna van deze rijst eet, krijgt een grote hoeveelheid bacteriën binnen die hun giftige toxine uitscheiden. Het gevolg: braken of diarree, afhankelijk van het soort toxine dat het bacterie uitscheidt.

In sommige Chinees / Indische restaurants wordt de rijst na het koken op kamertemperatuur te drogen gelegd. Een ideale omgeving voor de sporen om hun slag te slaan.

Gekookte Rijst Op De Juiste Manier Bewaren

Gekookte rijst moet direct genuttigd worden, dit vermindert de kans op besmetting aanzienlijk. Wie toch rijst wil bewaren, zorgt ervoor dat dit zo snel mogelijk de koelkast ingaat. Omdat warme producten niet direct de koelkast in kunnen vanwege andere producten in de koeling, is het beter de rijst buiten de koelkast snel af te laten koelen.

De kom met rijst kan in een bak met koud water gezet worden. Ook kan de rijst uitgespreid worden op een plaat, zodat deze snel afkoelt. Zet daarna de rijst in een afgesloten bak in de koelkast.

Rijst Opwarmen: Hoe Vaak en Hoe Lang?

Rijst die snel gekoeld is en goed koel wordt bewaard, kan zonder problemen weer opgewarmd worden. Door de koelte hebben sporen weinig de kans gekregen te ontkiemen en zich te vermenigvuldigen. Wanneer de rijst nu opgebakken of opgewarmd wordt, worden de sporen weer opnieuw geactiveerd. Dit is in de meeste gevallen onschuldig wanneer de rijst direct gegeten wordt.

Wie echter deze opgewarmde rijst weer opnieuw gaat koelen om te bewaren, kan tegen een probleem aanlopen. De sporen die bij de eerste keer al geactiveerd waren, zullen bij een tweede keer opwarmen al iets ontkiemen. Bij een derde keer opwarmen zullen ze misschien net genoeg tijd krijgen om uit te groeien tot bacterie. Bewaar rijst daarom slechts een tot twee dagen in de koelkast en warm het ook slechts éénmaal op na bewaring.

Rijst Weggooien of is Dat Zonde?

Voedsel weggooien is altijd zonde. Gemiddeld gooit ieder mens 40 kilo voedsel per jaar weg. Het beste is om niet méér klaar te maken dan men nodig denkt te hebben, maar soms blijft er desondanks toch nog een restje rijst over. Wie het direct goed koelt, kan best de rijst bewaren en de volgende dag weer opwarmen.

Rijst dat bij de afhaal-chinees is gehaald, kan beter niet voor een tweede keer opgewarmd worden. Vaak is het onduidelijk hoe vaak de rijst daar al is opgewarmd. Neem dan liever geen risico. Houd hier rekening mee bij het bestellen ervan.

Overgebleven rijst kan in de winter ook op de voederplank voor de vogels gelegd worden: ze zullen er met smaak van eten. Bovendien wordt de rijst direct gekoeld in de kou, zodat vogels er zeker niet ziek van worden.

Tips voor Veilig Opwarmen

Dus waar gaat het mis? De bacteriën kunnen sporen vormen in een maaltijd. Onder ideale omstandigheden kunnen die groeien. En dat is bij kamertemperatuur! Laat je een pan rijst (te) lang op het aanrecht staan om af te koelen, dan heeft de bacterie dus alle tijd om te groeien. En je restjes opwarmen voor je ze eet? Ook dat doodt deze bacteriën niet. De bacillus cereus bacterie kan namelijk behoorlijk wat warmte overleven.

  • Verhit restjes goed voor gebruik: Bij het opwarmen in de magnetron is het belangrijk om tussendoor te roeren.
  • Snel afkoelen: Laat kliekjes na bereiding niet langer dan twee uur op kamertemperatuur staan en plaats ze in de koelkast bij maximaal 4 °C.
  • Goed verhitten: Warm restjes altijd door en door op tot ze stomend heet zijn, idealiter tot minstens 75 °C.
  • Beperk heropwarmen: Warm restjes slechts één keer opnieuw op en consumeer ze direct.

Belangrijkste Ziekmakers

Word je ziek na het eten van bedorven of besmet voedsel? Dan kan er sprake zijn van een voedselvergiftiging. Bacteriën zijn een bekende ziekteverwekker. De gifstoffen (toxines) die deze micro-organismen uitscheiden, kunnen je ziek maken. Je kunt ook een voedselinfectie oplopen. In dat geval maken de bacteriën zelf jou ziek bijvoorbeeld in je maag of darmen. Veel verschil tussen deze twee varianten zul je niet merken. Misselijkheid, darmklachten en diarree komen bij een voedselvergiftiging en bij een voedselinfectie voor.

Bekende ziekmakers:

  • Bacillus cereus: Eet je graag maaltijden met aardappelen, rijst of pasta? Let dan op. Hierin kan met name de bacillus cereus zich nestelen en een voedselvergiftiging veroorzaken. De bacterie houdt namelijk van zetmeelrijk eten. Wees daarom ook waakzaam bij de consumptie van met meel bereide sausjes, toetjes, pudding en andere melkproducten.
  • Salmonella: Deze naam kent bijna iedereen. De salmonellabacterie zorgt regelmatig voor darminfecties bij mensen en huist in veel verschillende soorten voedsel. Vooral in die van dierlijke oorsprong zoals eieren, zuivel en vlees.
  • Campylobacter: Een van de meest voorkomende oorzaken van diarree door bacteriën is een campylobacterinfectie. De belangrijkste besmettingsbron is onvoldoende verhit voedsel, zoals kippenvlees.
  • Clostridium perfringens: Deze bacterie komt vooral voor in vlees en producten die vlees bevatten, zoals stoofschotels en soepen. Ook in kruiden en specerijen duikt de bacterie op.
  • Staphylococcus aureus: Deze bacterie wordt regelmatig aangetroffen op vlees en vleesproducten. Pas ook op met salades met ei, kip of aardappel. De kok van dienst moet sowieso de handen goed wassen. Deze bacterie komt namelijk veel voor op het menselijk lichaam.

Overige Tips

  • Spinazie opnieuw opwarmen? Ja, dat mag: Ook opgewarmd kun je nitraatrijke groenten prima eten. Het positieve effect van groente op de gezondheid is (veel) groter dan de mogelijke slechte effecten van de zeer kleine hoeveelheden nitriet, geeft het Voedingscentrum aan. Dat geldt ook voor het combineren van een nitraatrijke groente met vis. Dat kun je normaal en zonder gevaar met elkaar serveren en nuttigen.
  • Warm eten van de Chinees niet opnieuw op: Een besmetting met de bacterie bacillus cereus, die graag in rijst en pasta vertoeft, ligt op de loer. Mocht je dankzij die bacterie een voedselvergiftiging oplopen, dan kunnen je maag en darmen flink van streek raken.

Checklist voor Veilige Bewaring

Het herkennen van bedorven gekookte rijst is cruciaal om gezondheidsrisico’s te vermijden. De tekenen zijn onder andere een kleverig uiterlijk, een abnormale geur, en de aanwezigheid van schimmels.

  • Geur: Heeft de rijst een ongebruikelijke, zure of bedorven geur?
  • Uiterlijk: Heeft de rijst een andere kleur? Zijn de korrels heel dof, hebben ze een vreemde textuur (bijvoorbeeld plakkerig) of spot je simpelweg schimmel?
  • Smaak: Wanneer je na het bereiden toch iets zuurs of bitters proeft, eet dan niet stug door.

Als je niet van plan bent om de restjes rijst binnen één of twee dagen te gebruiken, kun je ze gelukkig ook gewoon invriezen. Bevroren rijst kan zo’n drie maanden worden bewaard. Let bij het ontdooien en opnieuw verwarmen wel heel goed op dat je het traag laat ontdooien en daarna grondig verhit.

labels:

Zie ook: