Zout is al honderden jaren een van de belangrijkste ingrediënten bij het bereiden van eten en een smaakmaker. Binnen ons assortiment vindt u een zeer divers en uitgebreid aanbod met verschillende soorten zout. Vrijwel iedereen kent wel het standaard onbewerkte zout, waar iedere supermarkt vol mee ligt. Maar er zijn nog veel meer verschillende soorten zout.

Hoe witter het zout eruitziet, hoe meer het bewerkt is. Zout heeft namelijk van nature geen hagelwitte kleur. In ons assortiment vindt u naast het welbekende keukenzout ook zout met andere toepassingsmogelijkheden. Zuiveringszout, ook wel bekent als baking soda, is een echte alleskunner. U kunt het gebruiken om koekjes mee te bakken, maar het is ook mogelijk om het te gebruiken als schoonmaakmiddel.

Himalayazout: Roze zout uit de bergen

Allereerst Himalayazout. Heb je ook altijd al willen weten hoe het nou kan dat er zout uit de bergen komt? Zout zit toch in de zee? Hoe komt het dan in de Himalaya terecht? Voordat ik dat ga verklappen eerst nog even dit, Himalayazout wordt gewonnen uit zoutmijnen in Punjab, Pakistan. Eerlijkheidshalve moet dan ook vermeld worden dat de naam Himalayazout enigszins verwarrend kan zijn.

Punjab ligt namelijk niet in het Himalayagebergte. Desalniettemin komt het zout wel uit de bodem en is er in de verste verte geen zee te bekennen. Ooit was dat anders, 500 miljoen jaar geleden was er in dat gebied wel zee. Die zee is met de tijd opgedroogd, het zout is bij dat proces in de bodem achtergebleven.

De kleur roze komt een beetje esoterisch over, past goed bij de naam. Er is echter een heel natuurlijke verklaring voor, dezelfde bodem waar het zout in zit bevat ijzer. Het ijzer geeft de roze kleur aan de zoutkorrels. Het is daarmee dan ook een ijzerhoudend zout. Over de werkelijke voedingswaarde zijn de onderzoeken het niet eens. Dan weer worden er 84 verschillende mineralen in het roze zout gevonden, dan weer zou het voornamelijk uit kalium en natrium bestaan.

Keltisch zeezout: Grijs zout uit Bretagne

Dan het Keltisch zeezout. Dit zout wordt gewonnen uit de zee op ambachtelijke, Keltische wijze. Dit gebeurt in de Guérandestreek in Bretagne, Frankrijk. De zoutboeren leggen een kanalenstelsel aan, dichtbij de zee, waar het water doorheen kan stromen naar ondiepe bassins.

Het water wordt vervolgens door verschillende bassins geleid om uiteindelijk in het laatste bassin op te drogen tot zout. Het hele proces neemt zo’n twee weken in beslag en wordt allemaal met de hand gedaan. De grijzige kleur heeft ook in dit geval te maken met de bodem. Maar dan de bodem waar het zout op droogt. Deze bodem bevat veel klei en die klei geeft de grijzige kleur aan het zout.

Over de voedingswaarde van dit zout zijn de meeste onderzoeken het wel eens. Het is een zout dat zeer rijk is aan mineralen en dat ook nog eens in heel mooie verhoudingen. De smaak is lekker ziltig en krachtig.

De verschillen tussen zoutsoorten

Het is je vast weleens opgevallen dat je verschillende soorten zout kunt kopen. Zo kan je Zeezout, Keltisch zout, Himalaya zout en gewoon keukenzout kopen. Maar wat zijn de verschillen in zoutsoorten en hebben ze een ander effect op de gezondheid? Wij zochten het voor je uit. Onze bevindingen lees je hier.

Er zijn verschillende soorten zout. De meest gebruikte (en goedkoopste) soort is tafelzout of keukenzout. Zeezout wordt gewonnen door zeewater in te dampen. Het heeft een andere smaak en werking dan keukenzout. Himalayazout is evenals tafelzout steenzout, dat wordt gewonnen uit oude steenlagen of mijnen.

Het meest gebruikte soort is tafelzout: ook wel keukenzout genoemd. Dit soort wordt in Nederland gewonnen uit ondergrondse zoutlagen", legt Haaksman uit. Daarnaast kennen we Keltisch zout en Himalayazout. "Keltisch zout komt uit ondiepe zoutmoerassen in Frankrijk. Himalayazout is roze van kleur en wordt gewonnen in een van de grootste zoutmijnen ter wereld, in Pakistan." Het vierde soort is zeezout. "Dat wordt gewonnen door zeewater te laten verdampen. Het lijkt op tafelzout, maar is grover qua structuur", aldus de chefkok.

Tafelzout

Tafelzout is het meeste gebruikte soort zout. Tafelzout is zwaar bewerkt en vrijwel alle sporen van mineralen zijn uit het zout verwijderd. Het bestaat voor 97% uit natriumchloride met toevoegingen om te voorkomen dat zout gaat klonteren. Aan tafelzout wordt jodium toegevoegd. Dit wordt gedaan omdat er in veel delen van de wereld problemen waren met de gezondheid door een jodiumtekort.

Bij een jodiumtekort werkt de schilklier niet meer goed met alle gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid van dien. Aan andere soorten zout, zoals Himalaya zout, wordt geen jodium toegevoegd. Dit is onbewerkt zout en komt rechtstreeks uit de zoutmijnen in Pakistan. Als je voor een ander zoutsoort kiest dan tafelzout zorg er dan voor dat je wel voldoende jodium binnen krijgt.

Van nature komt jodium voor in vis, eieren, zeewieren en zuivel. Bij het bakken van brood wordt bakkerszout gebruikt waaraan jodium is toegevoegd. Voor voldoende jodium dien je wel 6 boterhammen per dag te eten. Je kunt er ook voor kiezen om kelptabletten te slikken. Kelp is erg rijk aan jodium.

Himalayazout

Himalaya zout bevat sporen van ijzeroxide wat het de roze kleur geeft. Daarnaast bevat het andere mineralen, deze zijn kalium, calcium, magnesium en ijzer. Het bevat minder natrium dan gewoon tafelzout. Himalaya zout heeft een andere smaak dan gewoon tafelzout. Sommige mensen proeven het verschil niet met gewoon keukenzout terwijl anderen het verschil wel proeven.

Zeezout

Zeezout wordt gewonnen door zeewater te laten verdampen en lijkt chemisch gezien erg op tafelzout. Het bestaat hoofdzakelijk uit natriumchloride. Afhankelijk van het gebied waar zeetzout wordt gewonnen kan het sporen kalium, ijzer en zink bevatten. Hoe donkerder van kleur het zeezout is des te hoger de concentratie van andere mineralen zal zijn. Vanwege de vervuiling van de zee kan zeezout ook minimale sporen zware metalen zoals lood bevatten.

Zeezout is meestal een stuk grover dan tafelzout. Het lekkerste is om zeezout pas over het eten te strooien na bereiding. Door de grove stukken krijg je een hele andere smaaksensatie bij het eten. De smaak van zeezout hangt af van het gebied waar het zeezout wordt gewonnen en de hoeveelheid sporen van andere mineralen die het bevat.

Keltisch zout

Keltisch zout wordt gewonnen uit ondiepe zoutmoerassen in bepaalde gebieden in Frankrijk. Keltisch zout is het meest natriumarme zout ter wereld en het bevat meer dan 70 verschillende mineralen. Keltisch zout bestaat voor 88,5% uit natriumchloride, de rest is vocht en andere mineralen. Keltisch zout bevat ook minimale sporen jodium. Maar dat is wel erg weinig, dan zou je dagelijks tientallen kilo’s Keltisch zout moeten eten. Keltisch zout is dan ook niet geschikt om je jodium op peil te houden.

Natriumgehalte in verschillende zoutsoorten

Verschillende soorten zouten hebben echter een verschillende hoeveelheid natrium. Door zout te gebruiken welke minder natrium bevat krijg je minder natrium binnen. De verschillen in hoeveelheid natrium tussen de verschillende zoutsoorten zijn niet erg groot. Maar alle beetjes helpen natuurlijk.

Hieronder de hoeveelheid natrium van verschillende zoutsoorten:

  • Tafelzout: 39,1% natrium
  • Zeezout: 38,3% natrium
  • Himalaya zout: 36,8% natrium
  • Keltisch zout: 33,8% natrium

Welk zout is het beste voor de gezondheid?

Als je op internet de verhalen van de verkopers van verschillende soorten zout gaat lezen dan zal je zien dat zij vinden dat het zout wat zij verkopen het gezondste en beste zout is wat er bestaat.

Als je het zout in z'n puurste vorm zou proeven, merk je volgens hem daadwerkelijk verschil. Maar omdat er mineraalsoorten aan toegevoegd zijn, proef je het verschil minder. Leonard Hofstra is hoogleraar cardiologie bij Amsterdam UMC en weet alles over zout en wat het voor invloed heeft op de gezondheid. Volgens hem maakt het voor de smaak niet uit welk soort je eet. "Als je een blinde smaakproef doet, zou je er niet uitvissen of je keukenzout of zeezout eet. Himalayazout is gewoon keukenzout met extra mineralen", zegt hij tegen EditieNL.

Wel merkt hij de afgelopen tijd een opmars in de populariteit van grove zeezout. "Het is nu hip om dat te kopen. Maar het is een marketingstunt. Met een molen kun je grof zout op je eten strooien en daarmee kun je het culinair laten ogen. Je geeft meer beleving aan je eten. Daar spelen ondernemers op in."

Die beleving is een groot contrast met hoe ongezond het eigenlijk voor je is. Het gevaar van grof zeezout is volgens Hofstra dat je er - voor dezelfde smaaksensatie - meer van strooit. "Omdat het grote brokken zijn, krijg je meer zout binnen. In tien grove brokken zit veel meer zout dan in duizend kleine zoutkorreltjes."

Welk zoutsoort je eet maakt volgens de hoogleraar voor de gezondheid niet uit. "Iedere zoutsoort zorgt voor een verhoogde bloeddruk. Dat is een van de grootste killers in de wereld. Het kan je bloedvaten beschadigen en vergroot het risico op hartfalen, Alzheimer, nierschade en beroertes. Een hoge bloeddruk leidt jaarlijks tot 7,5 miljoen doden per jaar."

Marianne Geleijnse is hoogleraar Voeding en hart- en vaatziekten aan de Wageningen University & Research en weet alles over zout. Het zout dat we gebruiken bij de voedselbereiding kun je volgens haar grofweg in drie soorten indelen.

  • Zout met toegevoegd jodium. Dit is zout dat grotendeels bestaat uit natriumchloride, waar ook jodium aan toe is gevoegd. Dit is meestal je doorsnee tafelzout of keukenzout. Dus deze twee zit overigens qua samenstelling geen verschil.
  • Zout zonder toegevoegd jodium. Dit bestaat ook grotendeels uit natriumchloride, maar hier is geen jodium aan toegevoegd. Zeezout, Keltisch zeezout (fleur de sel), Himalayazout en Koosjerzout vallen hieronder. Deze soorten onderscheiden zich onderling met name door waar het zout gewonnen wordt. Zo ontstaat normaal zeezout door zeewater te laten verdampen, komt Keltisch zeezout uit zoutmoerassen in Frankrijk en wordt Himalayazout gewonnen in een van de grootste zoutmijnen ter wereld, in Pakistan.
  • Kaliumhoudende zouten. Dit is zout waarbij een deel van het natriumchloride is vervangen door kaliumchloride. Dit wordt ook wel lightzout genoemd.

Eigenlijk zou je alleen het verschil tussen kaliumhoudende zouten en andere zouten moeten onthouden. 'Natrium verhoogt de bloeddruk, terwijl kalium de bloeddruk juist verlaagt. Hoe minder natriumchloride erin zit, hoe beter', stelt Geleijnse. Van alle zoutsoorten op basis van natriumchloride, met of zonder jodium, is er geen één echt gezonder dan de ander. Dus ook niet Himalayazout, Keltisch zeezout of Koosjerzout. 'Deze bestaan voor het overgrote deel uit natriumchloride en zijn niet gezonder dan gewoon keukenzout', zegt Geleijnse.

Er zitten wel iets meer mineralen in, maar vanwege de kleine hoeveelheden zal dit geen relevant gezondheidsvoordeel teweegbrengen. Overigens is kaliumhoudend zout niet voor iedereen een betere keuze. 'Deze zoutmengels zijn niet geschikt voor mensen met slechte nieren en mensen die bepaalde plaspillen of onstekingsremmers gebruiken', zegt het Voedingscentrum. Lees je medicijnbijsluiter en overleg met je arts als je kaliumhoudend zout wil eten.

Wat betreft de smaak kun je eigenlijk vooral hetzelfde onderscheid aanhouden tussen zout met kalium en zout op basis van natrium. 'Kalium heeft een andere smaak dan natrium, het is wat vlakker en bitterder', zegt Geleijnse. Tussen natriumzout met of zonder jodium is er qua smaak eigenlijk weinig verschil, aldus Geleijnse. Dus ook om die reden hoef je niet te kiezen voor Himalayazout of Keltisch zeezout; deze soorten lijken vooral gebruik te maken van goede marketing dan dat er daadwerkelijk een groot verschil is. Behalve natuurlijk de aparte, roze kleur van Himalayazout.

Matig met zout

Matig met zout, klinkt steevast het advies. De norm is vastgesteld op 6 gram zout per dag. Maar de gemiddelde Nederlandse vrouw eet 7,5 gram zout per dag, en mannen 9,9 gram.

Mensen die lijden aan ‘metabool syndroom’ - een lichamelijke conditie die meestal samengaat met overgewicht, hoge bloeddruk en insulineresistentie - zijn vaak zoutgevoelig. Bij zoutgebruik gaat de bloeddruk bij hen sterk omhoog. Ook bij kanker is vaak sprake van insulineresistentie. Om die reden is het advies zout matig te gebruiken. Het gebruik van kaliumzout (33 procent natriumchloride, 66 procent kaliumchloride) kan een optie zijn.

Het gebruik van keukenzout of tafelzout wordt afgeraden. Voor onze gezondheid is de verhouding tussen kalium en natrium heel belangrijk. In ons lichaam bevindt kalium zich hoofdzakelijk in de cellen, terwijl natrium in de vloeistof tussen de cellen voorkomt.

Door weinig zout te gebruiken maar juist veel fruit en rauwe groenten te eten, wordt het kaliumgebrek in de zieke cellen hersteld. Dat betekent niet dat we helemaal geen natrium nodig hebben. Ons lichaam heeft natrium nodig om de vochtbalans op peil te houden. Daarnaast zorgt het voor het goed functioneren van onze spieren en hersenen.

Wie kiest voor het gebruik van ongeraffineerd zout kan het beste voor Keltisch zeezout kiezen, ook wel sel gris (grijs zout) genaamd. Keltisch zeezout is ongeraffineerd, onbewerkt en ongewassen. Ongewassen is erg belangrijk, omdat wanneer het zout gewassen wordt het mineraal magnesium verloren gaat. Keltisch zeezout is rijk aan mineralen en spoorelementen (zo’n 92!). Keltisch zeezout bevat ook jodium.

Te weinig jodium in het lichaam kan tot oedeem, zwellingen, droge huid, haaruitval, geheugenverlies, vermoeidheid, slaperigheid en verlies van spierweefsel leiden maar teveel jodium is net zo slecht. Het lichaam reageert op een jodiumtekort door een gewichtstoename. Het lichaam probeert vocht vast te houden zodat er een kleine reserve aan jodium kan worden aangemaakt.

Wanneer iemand jodiumrijk voedsel gaat eten dan verdwijnen de vochtopeenhopingen en kan de persoon kilo´s lichter worden. Teveel jodium eten kan leiden tot hoofdpijn, misselijkheid en hartkloppingen. Daarnaast kan het leiden tot een overactieve schildklier. Wie ervoor kiest helemaal geen zout te eten, moet dus in de gaten houden wel voldoende jodium binnen te krijgen.

labels:

Zie ook: