Waar je normaal een mooi, strak en glanzend verenkleed zag, zie je nu opeens een kale plek. Als je kippen een kale plek hebben, dan kunnen er meerdere dingen aan de hand zijn. Hieronder help ik je om erachter te komen waar de kale plek bij jouw kippen vandaan komt.

Mogelijke Oorzaken van Kale Plekken

Wanneer een kip veren verliest, ziet dit er heftig uit. Het is dan ook een logische aanname dat de kip ziek lijkt of dat er wat anders aan de hand is. In veel gevallen is er echter een duidelijke oorzaak aan te wijzen.

1. Rui

Als je voor het eerst een kip in de rui ziet dan schrik je misschien wel: je ziet veren door het hele hok of kippen met kale plekken. Bij sommige kippen lijkt het alsof ze alle veren in één keer verliezen, terwijl het bij andere kippen helemaal niet opvalt dat ze een nieuw verenkleed krijgen. De rui is het proces dat kippen (en andere vogels) doorlopen om de oude, kapotte en vieze veren te vervangen door nieuwe, gezonde veren.

De rui periode is meestal zo tussen augustus en oktober. Tijdens de rui verliezen vogels hun veren en zien ze er kalig en wat ‘slonzig’ uit. Je kunt dit duidelijk herkennen aan een kippenhok vol met veren. Het ruiproces duurt gemiddeld tussen de 4 en 8 weken, maar het kan ook langer duren en dat geval doe je er goed aan om de kippen te helpen. Kippen in de rui hebben minder energie en zijn zwakker. Het lichaam is hard bezig met het eruit werken van de versleten veren en hiervoor nieuwe, gezonde veren terug te laten groeien. Het nieuwe verendek beschermt de kippen tijdens de koude wintermaanden.

Als je kippen kale plekken hebben door de rui, dan zie je de nieuwe veerpinnen weer tevoorschijn komen. Zie je geen nieuwe veerpinnen? Dan is er zeer waarschijnlijk wat anders aan de hand. Lees dan hieronder verder.

Pluimvee ruien vaak in een vaste volgorde. Als eerste worden de donsveren vervangen, daarna worden er nieuwe nek- en halsveren gemaakt, gevolgd met de borstveren. Nadat dit gebeurd is, worden de buikveren en de veren op de vleugels vervangen (soms tijdens). Vooral op de vleugels gebeurt het evenredig, zodat de kip in balans blijft als deze probeert te fladderen. Maar het komt ook zeker weleens voor dat de kip helemaal zijn veren verliest.

Naast dat de kippen veren verliezen en er hierdoor wat kaal uitzien, zijn ze minder actief en leggen ze vaak ook geen eieren meer. De kippen zien er wat bleker en dunner uit en kakelen een stuk minder. Ook is de rangorde even weg in het kippenhok, dit komt omdat kippen dalen in rangorde als ze in de rui zijn. Na de rui zal er dus weer een nieuwe rangorde bepaald worden.

Een kip in de rui is niet ziek, maar ze is wel iets vatbaarder voor ziektes. Doordat het verliezen van de veren bij kippen veel energie kost, kan het lichaam minder goed schadelijke bacteriën bestrijden. De weerstand is lager en met een beetje pech kunnen de kippen ziek worden. Vitamines bijvoeren is een echte aanvulling tijdens deze periode. Zolang de kippen goed eten en drinken en een mooie ontlasting hebben, is er niks aan de hand.

Mochten de kippen in de rui zijn maar je ziet geen veren? Dan hebben de kippen hun eigen veren opgegeten omdat er iets mis is. Dit kan een eiwit tekort zijn. Het laten aangroeien van nieuwe veren kan soms pijnlijk zijn voor de kippen.

Kippen gaan meerdere keren in de rui. Als kuiken van 6-8 dagen verliezen ze hun dons voor de eerste veren. In de 8ste tot 12de week worden de babyveren voor volwassen veren ingewisseld. In deze ruiperiode krijgen de hanen hun kenmerkende veren en kun je de hennen en hanen goed uit elkaar halen. Daarna gaan ze nog een keer in de rui rond de 17e week, dit is de periode dat de hennen hun eerste eitjes gaan leggen.

Het aanmaken van nieuwe veren kost veel eiwit, wat je kunt terugvinden in bepaalde zaden en insecten, zoals meelwormen en vlokreeftjes. Je kunt ook kuikenopfokvoer aan je kippen aanbieden tijdens de rui, hierin zit veel eiwit en weinig calcium wat ze op dat moment toch niet nodig hebben.

Hebben de kippen moeite om zelf door de rui heen te komen, dan is het verstandig om ze te ondersteunen met vitamines en ruihulp. Hierdoor verklein je de kans dat de kippen ziek worden. Supplementen zoals Klaus Ruihulp of de Vitaflow Vitamine geven de weerstand van de kippen een boost, wat helpt bij het versnellen van het ruiproces en het voorkomen van ziektes.

Het ruiproces van kippen komt grotendeels overeen met dat van andere vogels en pluimvee, zoals kalkoenen en kwartels. Eenden en ganzen gaan vaak in de zomer al in de rui, als ze kuikens hebben. Al het pluimvee heeft in deze periode een verminderde weerstand en zitten er zielig bij.

2. Schade door de haan

Let op: dit kan alleen als er een haan tussen je hennen loopt! Heb je geen haan? Dan kun je meteen door scrollen naar optie 3. Tijdens het treden kan de haan de veren en zelfs ook de huid van de hennen beschadigen. Dit zie je vooral als één hen de favoriet is van de haan. Maar ook als er relatief weinig hennen zijn, dan kunnen de veren beschadigd raken door het vele treden van de haan.

Een kale rug bij de hennen kan komen door het treden van de haan, wat vooral gebeurt in het voorjaar.

3. Verenpikken

Bij verenpikken zie je kale plekken die vaak beginnen op de rug. Een ander kenmerk is dat er vaak meerdere slachtoffers zijn in de groep. Verenpikken kan snel escaleren tot vleespikken, waardoor er bloedende wonden ontstaan.

Verenpikken is vaak het gevolg van slechte voeding, te kleine hokken, verveling, overbevolking of door tijdelijk op te hokken (door bijvoorbeeld de vogelgriep). Verenpikken kan voorkomen worden met goede voeding en voldoende ruimte. Het oplossen is echter veel lastiger. Je kunt de kippen insprayen met hertshoornolie, dit heeft een vervelende geur waardoor de verenpikker zou moeten stoppen.

Als dat ook niet werkt dan kun je nog proberen om de verenpikker minimaal twee weken apart te houden van de rest. Op die manier doorbreek je de gewoonte en reset je de pikorde. Als de verenpikker na twee weken weer bij de groep komt, is hij of zij druk om weer in de pikorde te komen, waardoor ze hopelijk vergeten dat ze ooit veren hebben gepikt.

4. Mijten of luizen

Typische kale plekken voor mijten en luizen vind je op de plekken waar de kip zelf bij kan: de zijkant van de kont en het middelste deel van de rug. Als je kippen jeuk hebben door mijten of luizen, dan kan het zijn dat ze zichzelf blijven pikken om de jeuk weg te krijgen.

Een ander typisch kenmerk van (veer)luizen zijn kapotte veren. De veerluizen beschadigen de veren namelijk. Om erachter te komen of jouw kippen last hebben van mijten en luizen is het belangrijk om zowel de kip als het hok goed te bekijken. Controleer hiervoor: de onderkant van de zitstok, de hoeken van het nachthok, de huid van de kip en het gebied rond de cloaca op kleine beestjes.

Veerluizen zijn te herkennen aan witte kalkachtige bolletjes op de huid, geschilferde of uitgedroogde huid en wondjes op de huid. Omdat luizen besmettelijk zijn hebben vaak meerdere kippen die bij elkaar lever er last van. Luizen zijn te behandelen met sprays, druppels of poeders. Het hele lichaam moet behandeld worden en de behandeling moet na een week herhaald worden. Als kippen onbehandeld blijven zullen de luizen niet verdwijnen en kan dit leiden tot het definitief uitblijven van nieuwe veren.

5. Vitamine tekort

Als kippen vitamine- en mineralen tekort hebben dan kunnen de veerpennen afbreken. Meestal is de oorzaak hiervan verkeerde voeding. Typisch is dat de veren afbreken rond het halsgebied. Om het vitamine tekort aan te vullen kun je ons hoog gedoseerde vitamine preparaat geven: Multivitamin. Kijk ook altijd wat je verder kan optimaliseren wat goede voeding betreft.

Het aanmaken van veren kost veel energie. Kippen hebben hiervoor voldoende voedingsstoffen nodig. Eiwit helpt bij de aanmaak van een nieuw verenkleed. Je kunt een kip extra eiwitten bijvoeren in de vorm van insecten, maar er wordt door sommige fokkers ook wel eens bijgevoerd met kattenvoer. Ook voldoende vitamines zijn tijdens deze periode van belang. Een van de belangrijkste bestanddelen voor een nieuw verenkleed is kalk. Hierdoor is het belangrijk dat kippen altijd over voldoende kippengrit beschikken.

6. Hormoon gerelateerd

Heeft je kip een kale borst of een kale huid rondom de cloaca? Dan is dat waarschijnlijk hormoon gerelateerd.

  • Kale huid rondom de cloaca: komt meestal voor bij de goede legkippen. Zij krijgen een iets dunnere huid rondom de cloaca en de buik. Door die dunnere huid is de doorbloeding minder goed, dit kan de veergroei verstoren. Tijdens de rui groeien deze veren vaak weer aan. Hierdoor kan het zijn dat je hen een kale kont heeft. Geen reden tot zorg gelukkig. Controleer haar voor de zekerheid wel even op veerluizen zodat je dit kan uitsluiten.
  • Kale borst: Als je kip broeds is, dan plukt ze vaak veren van haar buik of borst. Op die manier kan ze de warmte naar de eieren beter overdragen. Deze veren groeien vaak tijdens de rui weer aan.

Sommige kippen, maar vooral de goede legkippen, krijgen een iets dunnere huid rondom de cloaca en de buik. Door die dunnere huid is de doorbloeding minder goed, dit kan de veergroei verstoren. Tijdens de rui groeien deze veren vaak weer aan.

Andere mogelijke oorzaken

  • Stress: Als een kip last heeft van stress zal de rui meestal uitblijven. Wel kan het zo zijn dat een kip een verkorte ruiperiode heeft. Hierbij verliest de kip vaak alleen de veren bij de kop en de nek.
  • Nekrui: Soms komt het voor dat een kip opeens een kale nek heeft, dit wordt nekrui genoemd en wordt vaak veroorzaakt door stress (bijvoorbeeld doordat de uitwerpselen van muizen op het kippenvoer terecht komen).

Wanneer naar de dierenarts?

Verliest de kip haar veren buiten de ruiperiode, dan kan er iets anders aan de hand zijn. Ga het liefst naar een vogeldierenarts. Neem geen genoegen met een dierenarts die zegt dat er niets meer aan te doen is. Onze ervaring is dat veel dierenartsen de kip laten inslapen omdat ze eenvoudigweg niet weten wat te doen.

Hoe herken je een gezonde kip?

Om snel een zieke kip te kunnen herkennen is het belangrijk om ook te weten hoe een gezonde kip zich gedraagt. Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig.

Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten. Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Kippen zijn sociale dieren. Ze leven in een groep waarin een zekere hiërarchie bestaat: de pikorde. Dit betekent dat sommige kippen vrij dominant zijn en anderen juist wat onderdanig. De kippen met een hogere rang zitten bijvoorbeeld op hogere zitstokken. Vanuit de natuur is de hoogste plek namelijk ook de veiligste plek. In een groep hennen is deze hiërarchie vrij stabiel en merk je hier niet veel van. Gevechten tussen hennen worden vaak veroorzaakt door verveling, hierdoor kan ook kannibalisme ontstaan.

Symptomen van een zieke kip

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte. Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

Wanneer een kip afwijkend gedrag vertoont, is het echter nog niet direct duidelijk wat er precies mankeert aan de vogel. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen specifieke en aspecifieke symptomen. Aspecifieke symptomen zijn ziekteverschijnselen die op meerdere ziekten kunnen wijzen. Op basis hiervan weet je dus dat de kip ziek is, maar nog niet precies om welke ziekte het gaat. Specifieke symptomen wijzen juist duidelijk op één ziekte.

Aspecifieke symptomen:

  • Sufheid
  • Vermagering
  • Dunne en/of verkleurde ontlasting
  • Jeuk
  • Verminderde eierproductie
  • Opgezette poten
  • Kale plekken
  • Verlammingsverschijnselen

Specifieke symptomen:

  • Bloedluis: Rode bultjes op de poten, jeuk, pijn, vermoeidheid en sufheid.
  • Bumblefoot: Dikke, opgezette poten en in latere stadia manklopen.
  • Wormen: Diarree, vermagering, verbleking van de kopversiersels en algemene zwakheid.
  • Kalkpoten: Jeuk aan de poten, opgezette poten, schubvorming op de poten en in een later stadium ook bloedingen op de poten.

Ondersteuning van de weerstand

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip.

Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen. Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes.

Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven. Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

labels: #Kip

Zie ook: