Het kan verontrustend zijn als je merkt dat je kippen kale plekken ontwikkelen. Kippen die zichzelf kaalplukken of elkaar verenpikken, is een probleem dat verschillende oorzaken kan hebben. Het is belangrijk om de reden achter dit gedrag te achterhalen om de juiste behandeling te kunnen starten. Hieronder worden de meest voorkomende oorzaken en oplossingen besproken.

Oorzaken van Verenpikken

Soms doen kippen helemaal niet aan verenpikken, maar soms pikken kippen naar elkaar of bij zichzelf. Het verenpikkende gedrag kan meerdere redenen hebben. Omdat dit gedrag niet wenselijk is en bovendien ook niet past in het leven van een gezonde kip is het goed om dit in de gaten te houden.

Verveling

Een veel voorkomende reden waarom kippen gaan verenpikken is dat ze zich vervelen. Die verveling komt dan vaak omdat ze simpelweg te weinig te doen hebben op een dag. Dit is gemakkelijk op te lossen door de kip meer te doen te geven. Mocht de kip dan nog blijven verenpikken, kun je ‘m ook meer uitdaging geven door het voer minder toegankelijk te maken. Ook kun je de kip wat ruwvoer geven, zodat ie dan daar weer mee bezig is.

Ruimtegebrek

Kippen hebben ruimte nodig. Het is dus ook altijd handig om voordat je kippen aanschaft goed te kijken welke ruimte je voor ze beschikbaar hebt. Zodra er teveel kippen op een te klein stuk grond lopen dan gaan ze naar elkaar pikken of ze plukken zichzelf kaal. Net als mensen houden kippen er niet per se van om te dicht op elkaar te zitten.

Pikorde

Verder hebben kippen binnen de groep een duidelijke pikorde. Deze is doorgaans stabiel, maar wanneer nieuwe dieren toegevoegd worden of er meerdere hanen in een groep zijn kan het wel eens onrustig worden. Een kip die onderaan in de pikorde staat of die niet goed in de groep valt, wordt vaak gepikt. Ook in dit geval kan meer ruimte de oplossing zijn.

Parasieten

Een andere reden die we kunnen geven voor het verenpikken van kippen is dat ze last hebben van parasieten. Als je de kip vastpakt dan zie je de parasieten tussen de veren lopen. Als een kip last heeft van parasieten zoals luizen of vlooien, krijgen ze jeuk. Door de jeuk verenpikken kippen erg veel met de hoop de jeuk te verminderen.

Voedingstekorten

Als een kip een tekort heeft aan mineralen, kan dit zich uiten in het verenpikken naar zichzelf en naar anderen. Je kunt deze reden herkennen doordat nieuwe veren in deze situatie niet snel terug groeien. De kip is dan niet in balans en heeft gewoon simpelweg meer mineralen nodig. Deze reden is gemakkelijk te voorkomen en op te lossen: volledig voer!

Hormonale oorzaken

Heeft je kip een kale borst of een kale huid rondom de cloaca? Dan is dat waarschijnlijk hormoon gerelateerd.

  • Kale huid rondom de cloaca: komt meestal voor bij de goede legkippen. Zij krijgen een iets dunnere huid rondom de cloaca en de buik. Door die dunnere huid is de doorbloeding minder goed, dit kan de veergroei verstoren. Tijdens de rui groeien deze veren vaak weer aan. Hierdoor kan het zijn dat je hen een kale kont heeft. Geen reden tot zorg gelukkig. Controleer haar voor de zekerheid wel even op veerluizen zodat je dit kan uitsluiten.
  • Kale borst: Als je kip broeds is, dan plukt ze vaak veren van haar buik of borst. Op die manier kan ze de warmte naar de eieren beter overdragen. Deze veren groeien vaak tijdens de rui weer aan.

Andere oorzaken van kale plekken

Waar je normaal een mooi, strak en glanzend verenkleed zag, zie je nu opeens een kale plek. Als je kippen een kale plek hebben, dan kunnen er meerdere dingen aan de hand zijn. Hieronder help ik je om erachter te komen waar de kale plek bij jouw kippen vandaan komt.

  1. Ze zijn in de rui: Als je voor het eerst een kip in de rui ziet dan schrik je misschien wel: je ziet veren door het hele hok of kippen met kale plekken. Bij sommige kippen lijkt het alsof ze alle veren in één keer verliezen, terwijl het bij andere kippen helemaal niet op valt dat ze een nieuw verenkleed krijgen. De rui is het proces dat kippen (en andere vogels) doorlopen om de oude, kapotte en vieze veren te vervangen door nieuwe, gezonde veren. De rui periode is meestal zo tussen augustus en oktober. Als je kippen kale plekken hebben door de rui, dan zie je de nieuwe veerpinnen weer tevoorschijn komen. Zie je geen nieuwe veerpinnen? Dan is er zeer waarschijnlijk wat anders aan de hand. Lees dan hieronder verder.
  2. Schade door de haan: Let op: dit kan alleen als er een haan tussen je hennen loopt! Heb je geen haan? Dan kun je meteen door scrollen naar optie 3. Tijdens het treden kan de haan de veren en zelfs ook de huid van de hennen beschadigen. Dit zie je vooral als één hen de favoriet is van de haan. Maar ook als er relatief weinig hennen zijn, dan kunnen de veren beschadigd raken door het vele treden van de haan.
  3. Mijten of luizen: Typische kale plekken voor mijten en luizen vind je op de plekken waar de kip zelf bij kan: de zijkant van de kont en het middelste deel van de rug. Als je kippen jeuk hebben door mijten of luizen, dan kan het zijn dat ze zichzelf blijven pikken om de jeuk weg te krijgen. Een ander typisch kenmerk van (veer)luizen zijn kapotte veren. De veerluizen beschadigen de veren namelijk. Om erachter te komen of jouw kippen last hebben van mijten en luizen is het belangrijk om zowel de kip als het hok goed te bekijken. Controleer hiervoor: de onderkant van de zitstok, de hoeken van het nachthok, de huid van de kip en het gebied rond de cloaca op kleine beestjes.
  4. Vitamine tekort: Als kippen vitamine- en mineralen tekort hebben dan kunnen de veerpennen afbreken. Meestal is de oorzaak hiervan verkeerde voeding. Typisch is dat de veren afbreken rond het halsgebied. Om het vitamine tekort aan te vullen kun je ons hoog gedoseerde vitamine preparaat geven: Multivitamin. Kijk ook altijd wat je verder kan optimaliseren wat goede voeding betreft.

Behandeling van Verenpikken

In sommige gevallen is de oplossing dus heel simpel, maar soms zul je er ook wat meer moeite voor moeten doen om te zorgen dat de kip stopt met verenpikken.

Verenpikken kan voorkomen worden met goede voeding en voldoende ruimte. Het oplossen is echter veel lastiger. Je kunt de kippen insprayen met hertshoornolie, dit heeft een vervelende geur waardoor de verenpikker zou moeten stoppen. Als dat ook niet werkt dan kun je nog proberen om de verenpikker minimaal twee weken apart te houden van de rest. Op die manier doorbreek je de gewoonte en reset je de pikorde. Als de verenpikker na twee weken weer bij de groep komt, is hij of zij druk om weer in de pikorde te komen, waardoor ze hopelijk vergeten dat ze ooit veren hebben gepikt.

Als je de kip vastpakt dan zie je de parasieten tussen de veren lopen. Om erachter te komen of jouw kippen last hebben van mijten en luizen is het belangrijk om zowel de kip als het hok goed te bekijken. Controleer hiervoor: de onderkant van de zitstok, de hoeken van het nachthok, de huid van de kip en het gebied rond de cloaca op kleine beestjes.

Om het vitamine tekort aan te vullen kun je ons hoog gedoseerde vitamine preparaat geven: Multivitamin. Kijk ook altijd wat je verder kan optimaliseren wat goede voeding betreft.

Gezondheid en Weerstand

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Ze herstellen ook beter en sneller. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip. Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Dit heeft weer invloed op de gezondheid en dus de weerstand van de kippen.

Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Denk hierbij aan werkzaamheden in de tuin, het bijplaatsen van nieuwe dieren, een verhuizing of een ritje dierenarts. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes. Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Als het verblijf te vochtig is, te koud of te veel tocht doorlaat, is dit erg slecht voor de gezondheid van de kippen. In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

Symptomen van een Zieke Kip

Het kan soms erg lastig zijn om te zien of een kip ziek is. Zieke kippen proberen altijd op een normale manier door te leven. Het is voor de kippenhouder zaak om goed te letten op afwijkingen en symptomen. Door hier attent op te zijn, kan het al snel opvallen als een kip zich iets anders gedraagt. Wanneer je een ziekte of aandoening op tijd herkent, kan de kip daarnaast snel behandeld worden. De kans op ernstige ziekte en complicaties wordt hierdoor een stuk kleiner.

Om snel een zieke kip te kunnen herkennen is het belangrijk om ook te weten hoe een gezonde kip zich gedraagt. Kippen zijn sociale dieren. Ze leven in een groep waarin een zekere hiërarchie bestaat: de pikorde. Dit betekent dat sommige kippen vrij dominant zijn en anderen juist wat onderdanig. De kippen met een hogere rang zitten bijvoorbeeld op hogere zitstokken. Vanuit de natuur is de hoogste plek namelijk ook de veiligste plek. In een groep hennen is deze hiërarchie vrij stabiel en merk je hier niet veel van. Gevechten tussen hennen worden vaak veroorzaakt door verveling, hierdoor kan ook kannibalisme ontstaan.

Kippen zijn vrijwel altijd in de weer. Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten. Meestal hebben kippen een vaste route die ze afleggen bij het scharrelen. Hoeveel afstand een kip aflegt, hangt vooral af van de beschikbaarheid van voedsel.

Wanneer kippen niet scharrelen, zijn ze vaak druk met het verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een hen die broeds is, zit het grootste deel van de dag op het nest. Andere kippen die te dichtbij komen, worden weggejaagd door te pikken.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de kip een stuk minder rondscharrelt of het verenkleed niet meer in goede conditie houdt of kan houden. Ook heeft de kip last van symptomen die worden veroorzaakt door de ziekte. Wanneer een kip afwijkend gedrag vertoont, is het echter nog niet direct duidelijk wat er precies mankeert aan de vogel. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen specifieke en aspecifieke symptomen. Aspecifieke symptomen zijn ziekteverschijnselen die op meerdere ziekten kunnen wijzen. Op basis hiervan weet je dus dat de kip ziek is, maar nog niet precies om welke ziekte het gaat. Specifieke symptomen wijzen juist duidelijk op één ziekte.

  • Sufheid: Een ziek dier is vrijwel altijd ook verzwakt. Dit kan verschillende redenen hebben.
  • Vermagering: Naast sufheid, is een verzwakte kip ook vaak vermagerd. Zieke kippen eten meestal minder. Daarnaast is het spijsverteringskanaal ook wel enigszins aangedaan. Dit kan komen door een darmontsteking, maar ook doordat alle energie van de kip gaat naar het bestrijden van de ziekte.
  • Dunne en/of verkleurde ontlasting: Regelmatig is de spijsvertering van de kip aangedaan bij ziekte. Dit uit zich in een dunne en/of verkleurde ontlasting. Ook kan een kip om andere redenen dunnen en/of verkleurde ontlasting hebben.
  • Jeuk: Jeuk wijst op een afwijking van de huid. Dit kan verschillende oorzaken hebben, waaronder mijten en bloedluis. Het is normaal dat kippen zo nu en dan door de veren woelen.
  • Verminderde eierproductie: Wanneer een hen ziek is, gaat dit meestal als eerste ten koste van de eierproductie. Het maken van een ei kost de hen enorm veel energie. Een zieke kip heeft deze energie nodig om te herstellen van de ziekte. Eieren van een zieke kip kunnen gewoon gegeten worden. Let wel op het uiterlijk van het ei. Is het ei al enigszins gebarsten en ziet het er gek uit of ruikt het anders dan normaal, dan kan het beter worden weggegooid.
  • Opgezette poten: Bij sommige kippenziekten zwellen de poten op. Meestal wijst dit op een ontsteking of infectie van de poten.
  • Kale plekken: Een gezonde kip heeft altijd een dik en net verenpak. Bij zieke kippen kunnen veren uitvallen en niet (voldoende) terug groeien. Wees er wel zeker van dat de kip niet gewoon in de rui is. Tijdens de rui, meestal tussen augustus en november, wordt het complete verenpak vervangen.
  • Verlammingsverschijnselen: Verlammingsverschijnselen kunnen bij verschillende kippenziekten optreden, waaronder vogelpest. Raadpleeg bij twijfel altijd een dierenarts.

Naast aspecifieke symptomen, treden er ook altijd specifieke symptomen op bij ziekte.

  • Bloedluis: Dit ongedierte is te herkennen aan rode bultjes op de poten, jeuk, pijn en in latere stadia vermoeidheid en sufheid. Vermoeidheid en sufheid wordt veroorzaakt door een tekort aan bloed: bloedarmoede.
  • Bumblefoot: Deze aandoening is te herkennen aan dikke, opgezette poten en in latere stadia manklopen en het intrekken van de poten. Het scharrelgedrag is hierdoor afwijkend.
  • Wormen: Deze veroorzaken ziekteverschijnselen als diarree, vermagering, verbleking van de kopversiersels en algemene zwakheid. Deze symptomen zien zijn meestal ook aanwezig bij coccidiose. Om zeker te weten of er sprake is van wormen of coccidiose, is er meestal gericht onderzoek door de dierenarts nodig.
  • Kalkpoten: Dit probleem wordt onder andere gekenmerkt door jeuk aan de poten, opgezette poten, schubvorming op de poten en in een later stadium ook bloedingen op de poten. Kippen met kalkpoten scharrelen minder dan gezonde kippen.

Aanvullende tips en gedragsaanpassingen

Hieronder vind je meer informatie over kippengedrag tijdens en na het wennen aan hun nieuwe onderkomen. Laat het ons weten als het wennen echt niet gaat. Houd er rekening mee dat de vrijgekochte legkippen in het begin bang kunnen zijn. Dat komt omdat ze niet veel gewend zijn. Alles is vreemd voor hen: de buitenlucht, het licht, stro, mensen, alles wat ze zien en ontdekken. Het zijn zoveel indrukken waaraan ze moeten wennen. Uiteraard is het eerste wennen al begonnen in de opvang. Maar verhuizen naar weer een nieuwe plek kan ook eng en stressvol zijn. Help om die reden ook de kippen in de avond de eerste dagen het nachthok in. Geef ze de tijd om rustig in eigen tempo eindelijk kip te worden.

Mogen de kippen bij jou los in de tuin lopen, maar ben je bang dat ze in paniek wegvliegen? Dan kan het handig zijn om ze de eerste keer, voordat je ze loslaat in je tuin, te kortwieken. Met een schaar knip je dan de lange slagpennen ter hoogte van de kortere veren op beide vleugels weg. Dit doet geen pijn en hoeft maar één keer gedaan te worden. De opvang kan het ook voor je doen. Na de rui krijgen de kippen hun veren gewoon weer terug, ze weten dan inmiddels waar ze thuishoren. Op YouTube staat een voorlichtingsfilmpje over het kortwieken van kippen. In dit filmpje wordt aanbevolen om slechts één vleugel te kortwieken. Ze raken dan uit balans als ze vliegen.

Kippen kunnen elkaar pikken. Normaal gesproken zijn ze na ongeveer 3 weken gewend aan hun nieuwe situatie en stopt dit ongewenste gedrag. Het pikken kan ook andere oorzaken hebben. Legkippen uit de kippenindustrie worden vaak gedeeltelijk of soms bijna geheel kaal als gevolg van stress of een mineralen tekort. Omdat ze hun natuurlijke gedrag niet kunnen uiten en teveel op elkaar gepakt zitten gaan ze aan hun eigen veren en aan die van de andere kippen plukken. Bij een mineralentekort eten ze de kleine veertjes op. Als ze eenmaal aan hun nieuwe tehuis gewend zijn stopt dit gedrag meestal en zullen de veren weer snel aangroeien. Bij sommige kippen duurt dat aangroeien van de veren wat langer dan bij andere kippen. Na de rui krijgen alle kippen nieuwe veren. Kippen passen zich ook snel aan de kou aan. Uiteindelijk zul je een gezonde kip hebben, die goed in haar veren zit.

Bied de kippen afleiding: geef ze ander voer waardoor ze flink gaan scharrelen, hang eventueel koolbladeren op.

Geef de kippen de ruimte: laat de kippen als je tuin goed afgeschermd is vrij in je tuin rondlopen, een kip die wordt belaagd kan dan weg komen.

Als een kip zich erg misdraagt, verplaats haar dan naar een andere ren in je tuin of maak een noodrennetje. Dit geeft de gepeste kip de tijd om te wennen aan de minder agressieve kippen, waardoor ze de volgende keer met meer vertrouwen de pestkop aan kan.

Als je bloed ziet op de kip, spuit dan op die plek met alu spray of blauw spray. Dat werkt ontsmettend en door de kleur die je erop spuit wordt het niet meer aantrekkelijk voor de andere kippen om er op te blijven pikken. Kippen kunnen namelijk door het rode bloed dat ze zien elkaar letterlijk dood pikken. Als de wond onbehandeld blijft bestaat dus de kans dat de andere kippen daar op/aan gaan pikken, wat de wond groter maakt en zelfs de dood tot gevolg kan hebben. Als de kip op haar wond door andere kippen gepikt wordt, haal de gewonde kip dan voor haar eigen veiligheid uit de groep en zet haar even apart totdat de wond niet meer bloedt en wat meer geheeld is en je hem met een kleurtje ingesprayd hebt. Wanneer je haar terugzet, let dan ook even goed op het gedrag van de andere kippen zodat ze niet belaagd gaat worden.

Als kippen nieuwe veren krijgen zit er aan het begin van de veerschachten bloed. Dat is normaal. Maar dit mag niet aangepikt worden.

Tot slot

In de meeste gevallen zal een eenvoudige interventie voldoende zijn om het plukken van veren en verenpikken op te lossen. Geef uw vogels voldoende ruimte en houd de vervelende beestjes die het bloed van uw kippen lusten op afstand. Meestal zal het probleem dan opgelost zijn.

Tabel: Mogelijke oorzaken en oplossingen voor verenpikken

Oorzaak Oplossing
Verveling Meer afleiding, ruwvoer, voer minder toegankelijk maken
Ruimtegebrek Meer ruimte geven, minder kippen per oppervlakte
Pikorde Meer ruimte, stabiele groepssamenstelling
Parasieten Behandelen tegen luizen en mijten
Voedingstekorten Volledig en gebalanceerd voer geven
Hormonale oorzaken Afwachten tot de rui, check op veerluizen

labels: #Kip

Zie ook: