Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien.

Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen, omdat zwakkere kippen namelijk vaak gepest worden door de rest van de groep.

Daarom is het belangrijk om je kippen regelmatig te observeren en alert te zijn op afwijkend gedrag en symptomen.

Hoe herken je een zieke kip?

Er zijn een aantal kenmerken waaraan je een gezonde kip kunt herkennen:

  • Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok.
  • Is sociaal.
  • Heeft een glanzend verenkleed.

Gezonde kippen zijn altijd in de weer, ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig.

Het zit in het instinct van de kip om het grootste deel van de dag rond te scharrelen in een zoektocht naar voedsel. De kippen krabben de bodem open met hun poten en pikken in de grond op zoek naar kleine beestjes en zaden om te eten.

Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed.

Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren. Dit vet werkt isolerend en draagt bij aan een goed beschermd verenkleed.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Ook heeft de kip last van bepaalde symptomen, die veroorzaakt worden door de ziekte.

Maar dit gedrag vertelt nog niet meteen waar de kip precies aan lijdt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip.

Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen.

Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft. Sommige symptomen kunnen voorkomen bij meerdere soorten ziektes of plagen.

Omdat het om levende dieren gaat, raden we bij twijfel altijd aan om een dierenarts te raadplagen.

Enkele algemene symptomen van een zieke kip zijn:

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Sommige kippenziekten gaan gepaard met specifieke symptomen:

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn. De kippen zijn erg vermoeid en kunnen op ten duur lijden aan bloedarmoede. De bloedluis zelf verstopt zich overdag in naden van het kippenhok.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid. De symptomen lijken op die van coccidiose.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

De darmen van kippen hebben veel te voorduren. Een gespecialiseerde dierenarts kan gelukkig veel informatie uit de mest halen.

Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren.

Kropverzuring: Een veelvoorkomend probleem

Als de krop van je kip voelt als een waterballon, nog voordat je kip gegeten heeft, dan heeft je kip waarschijnlijk een kropverzuring. Andere symptomen die je hierbij kan zien zijn:

  • uit de bek stinken (zurig)
  • overgeven
  • witte plakkaten in de bek
  • schudden met de kop
  • niet meer willen eten

Kropverzuring wordt veroorzaakt door de Candida schimmel. Dit is een schimmel die vaak bij kippen voorkomt.

De Candida schimmel zorgt aan de binnenkant van de krop voor witte plakkaten en slijm.

Een gist is een schimmel die zich vermenigvuldigt door te delen. Een rol hierin speelt kropverzuring. In oudere vogels kan de krop uitgezet zijn en vol met slijm.

Problemen in de krop kan Candida bemoeilijken en ook in de bek zitten. Om zeker te zijn dat er sprake is van een gistinfectie moet er een kropswab verkregen is. De gisten kunnen dan gezien worden.

Zelfs als gisten in kleine hoeveelheden voorkomen, is het niet 100% bewijzend voor ziekte, maar het kan wel een indicatie zijn dat ze aan het vermenigvuldigen zijn.

Behandeling van kropverzuring

Mijn advies om kropverzuring te behandelen:

  1. Zet de kip apart van de andere kippen. Ze mag minimaal 48 uur niet eten. Geef in die tijd wél onbeperkt water met Fecton erin. Zet een bakje voor haar neer met 250 ml water en 2 ml Fecton. Waarschijnlijk drinkt ze niet meer dan 250 ml per dag, als dat wel zo is dan moet je meer maken.
  2. In totaal zorg je dat de kip Fecton 14 dagen achter elkaar in het drinkwater krijgt, ook als ze straks weer bij de andere kippen zit.
  3. Na die 48 uur geef je de kip een hard gekookt eitje. Geef nog geen graan of legkorrel (granen voeden de candida, dit wil je dus vermijden) Naast een gekookt ei zijn dit geschikte voedingsmiddelen om je kip te geven: zonnebloempitten, rul gebakken gehakt, lijnzaad, quinoa (gekookt), havermout en zilvervliesrijst (gekookt)
  4. Geef deze voedingsmiddelen minimaal 3 dagen, voordat je weer granen of legkorrel gaat geven.

Als er een gistinfectie is vastgesteld, zal medicatie de gistinfectie aanpakken.

Daarnaast kan een middel voorgeschreven worden wat de kroplediging bevorderd.

In sommige gevallen kan er een kropverstopping ontstaan, waardoor de krop opengesneden moet worden om deze te legen.

Andere oorzaken van ziekte en een zure geur

Kippen kunnen ziek worden door verschillende factoren, waaronder:

  • Bacteriën
  • Virussen
  • Parasieten
  • Afwijkende cellen

Een slechte weerstand maakt kippen vatbaarder voor ziektes. Een goed onderhouden kippenhok en gebalanceerde voeding zijn essentieel voor de gezondheid van de kippen.

Stress kan de weerstand van kippen negatief beïnvloeden en ze kwetsbaar maken voor ziektes.

Een slecht onderhouden kippenhok, te vochtig, te koud of met te veel tocht, is erg slecht voor de gezondheid van de kippen.

In vochtige verblijven gedijen schimmels, bacteriën en parasieten daarnaast beter dan in droge verblijven.

Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren. Goed gebalanceerd kippenvoer bestaat uit vetten, koolhydraten en eiwitten.

Kippen die in de rui zijn gedragen zich vaak net als een zieke kip. Ze zien er bleker en dunner uit, hebben soms kale plekken en zijn minder actief.

Wat opvalt is dat het kippenhok vol met veren ligt. De kippen voelen zich niet zo lekker, de rui vraagt namelijk veel energie van ze.

Darmproblemen

Elke kippenhouder ziet het vroeg of laat: een kip met dunne, natte, geelgroene mest. Soms is het eenmalig en geen probleem. Maar blijft de mest waterig of zie je een vieze kleur, dan is dat nooit zomaar. Natte mest is altijd een teken dat de darm uit balans is en vaak speelt er meer in het lichaam van de kip.

De darm van een kip is niet alleen een verteringskanaal. Het is een groot onderdeel van het immuunsysteem. Zodra een kip stress ervaart, minder eet of ergens ziek van wordt, raakt de darmflora snel uit balans. Goede bacteriën sterven af, slechte bacteriën zoals E. coli grijpen hun kans.

Het darmslijmvlies kan vocht niet meer vasthouden, gal en slijm hopen zich op en je ziet dat direct terug in de mest: die blijft dun, plakkerig, geelgroen of zelfs bloederig.Bij kuikens kan dit razendsnel gaan.

Sterk ruikend: meestal een bacterieprobleem (E. coli).

Bloed in de ontlasting, diarree of stinkende mest zijn symptomen van darmproblemen bij kippen. Dat kan komen door parasieten zoals coccidiose en wormen. Zorg voor een optimale darmflora voor extra gezonde kippen.

Een gezonde keutel is donker, een beetje stevig en met een wit puntje (de urine). In de ochtend is de keutel groter en stinkt deze behoorlijk. Ook broedse hennen produceren sterk stinkende ontlasting.

Alles wat hiervan afwijkt is niet normaal en vergt onze aandacht. Kippen met diarree drogen snel uit en vermageren in een korte tijd, omdat de darmen niets vast kunnen houden.

De ontlasting is vloeibaar. Diarree kan meerdere oorzaken hebben. Daarom is het belangrijk altijd uit te zoeken wat de oorzaak van de diarree bij de kippen is.

Na het constateren van een symptoom is het zaak om snel duidelijkheid te krijgen. Ons advies is afnemen van een mestonderzoek die je thuis kunt doen.

Met de meegeleverde spullen verzamel je de mest en stuur het op naar een laboratorium voor microscopisch onderzoek. Vaak is de uitslag er binnen een dag.

Coccidiose bij kippen wordt veroorzaakt door de darmparasiet Eimeria. Coccidiose komt redelijk vaak voor bij kippen, maar ook bij kuikens en uit zich in diarree, of bloed in de ontlasting.

Coccidiose dient behandeld te worden, omdat de parasiet niet vanzelf weer weggaat. De meeste wormsoorten nestelen zich in de darmen van kippen en ander pluimvee en planten zich daar ook voort.

Dieren met een goede conditie kunnen het deels zelf afweren, maar zwakke dieren kunnen er aan dood gaan. Omdat wormen zich snel kunnen verspreiden onder de gehele kippenpopulatie, kun je nieuwe dieren het beste testen met een mestonderzoek.

Wormen kun je heel goed preventief behandelen.

Gebalanceerd kippenvoer is de basis voor een gezond darmstelsel. Maar ook een schoon kippenhok helpt om darmproblemen te voorkomen.

Kippen die van nature al wat zwakker zijn, kunnen gebaat zijn bij wat extra vitamines ter ondersteuning. Stress is een veel voorkomende oorzaak van darmproblemen.

Het lichaam is dan te veel van slag om het voer goed te kunnen verteren en verwerken. Probeer daarom stressvolle situaties te vermijden.

Hoe ontstaat natte mest?

  1. Kippen zijn dieren van routine. Bij stress maakt de kip stresshormonen aan. De vertering vertraagt, de darmflora raakt verstoord en slechte bacteriën groeien sneller.
  2. Voerovergangen zijn berucht. Kippen zijn gevoelig voor te veel eiwitrijke snacks zoals meelwormen, vleesresten, brood of veel nat groenvoer. Het verteringsstelsel kan het nieuwe voer niet direct aan. Onverteerde voedingsstoffen blijven in de darm en zijn een buffet voor slechte bacteriën.
  3. Een vieze kippen drinkbak is een broeinest voor bacteriën zoals E. coli. Warm weer en nat strooisel maken het nog erger. Veel hobbyhouders weten niet dat er in drinkbakken snel een biofilm ontstaat: een slijmerige laag waarin bacteriën zich vastzetten. De kip drinkt dagelijks kleine hoeveelheden bacteriën mee.
  4. Zand dat vochtig blijft of een modderige ren zonder goede afwatering is een stille veroorzaker van hardnekkige diarree. Wormeieren en parasieten blijven gemakkelijk in vochtige grond hangen. Kippen pikken steeds opnieuw besmet materiaal op.
  5. Coccidiose is een van de bekendste oorzaken van bloederige, slijmerige of waterige mest. De parasiet beschadigt de darmwand, waardoor de kip geen vocht meer kan vasthouden. De mest loopt letterlijk door de kip heen, vaak met bloed- of slijmresten. Dit vraagt altijd om mestonderzoek en een gerichte behandeling.
  6. Slechte bacteriën zoals E. coli leeft altijd in de darm in kleine aantallen. Dat is normaal. Maar bij stress, slechte hygiëne of fout voer kan E. coli ineens uitgroeien. De bacteriën scheiden gifstoffen uit die de darmwand irriteren.
  7. IB is een virus dat niet alleen de luchtwegen maar ook de nieren aantast. De kip plast dan letterlijk extra vocht uit via de mest, die bleek en waterig wordt. Ook andere luchtweginfecties kunnen leiden tot minder eetlust.

Natte, gele of groenige mest is zelden een puur ‘darmprobleem’. Het is bijna altijd een reactie op stress, een infectie elders in het lichaam of een fout in het voer en de huisvesting.

Voedselvergiftiging door kip

Veel mensen zijn bang voor een voedselvergiftiging door kip. Je kan je er namelijk behoorlijk ziek door voelen. Maar hoe kan je een voedselvergiftiging door kip voorkomen? En wat is nu precies het verschil tussen een listeriabacterie, een campylobacter, ESBL en salmonella?

In het darmkanaal van dieren leven veel bacteriën. Er is een kans dat bepaalde bacteriën tijdens het slachtproces in de voedselketen terecht komen.

Naast de bacteriën in het darmkanaal van de kippen, speelt antibioticaresistentie ook een rol bij de ontwikkeling van bacteriën bij kippen.

Doordat kippen vaak dicht op elkaar leven, wordt een ziekte snel verspreid. Vleesproducenten proberen dit te voorkomen met antibiotica.

Maar door lang en herhaaldelijk gebruik van hetzelfde antibioticum, worden ziektekiemen in de kip na verloop van tijd resistent voor het antibioticum. Dit betekent dus dat bepaalde bacteriën niet meer gevoelig zijn voor de werking van één of meerdere antibioticasoorten.

Over het algemeen zijn gezonde mensen met een sterk afweersysteem minder vatbaar voor een voedselvergiftiging.

Wanneer je een slecht afweersysteem hebt, loop je sneller een ziekte op en dus ben je ook gevoeliger voor een voedselvergiftiging.

Meest voorkomende bacteriën die een voedselvergiftiging veroorzaken

  • Salmonellabacterie: de salmonellabacterie is de meest bekende ziekmakende bacterie. Deze bacterie komt veel voor bij kippen en varkens. Je kan vrijwel alleen besmet raken met salmonella door het eten van eieren met nog vloeibaar eigeel, rauw vlees, ongewassen fruit en ongewassen of rauwe groenten.
  • Campylobacter: deze bacterie is minder bekend, maar veroorzaakt meer ziektegevallen dan salmonella. Een voedselvergiftiging door de campylobacter ontstaat vaak als kippenvlees onvoldoende wordt verhit.
  • Listeriabacterie: de kans op besmetting door de listeriabacterie is zeldzaam. De bacterie komt met name voor in producten die langdurig gekoeld worden bewaard en die zonder verhitting worden opgegeten. Voorbeelden hiervan zijn vleeswaren, zoals kip- of kalkoenfilet. Behalve in kip komt deze bacterie ook voor in veel andere dierlijke voedingsmiddelen, zoals in rauwe eieren, in kaas gemaakt van rauwe melk en in voorverpakte, gerookte vis. De symptomen van listeria komen overeen met die van griep.
  • ESBL: ESBL kan voorkomen op kippenvlees. ESBL staat voor Extended-Spectrum Beta-Lactamase, een enzym dat bacteriën aanmaken waardoor ze resistent worden tegen bepaalde antibiotica. Het is niet de stof zelf die gevaarlijk is, maar de bacteriën die dit enzym produceren. Wanneer je een infectie hebt met een bacterie die ESBL aanmaakt, kan dit dus moeilijker te behandelen zijn met antibiotica. ESBL komt niet zo vaak voor en is niet gevaarlijk voor gezonde mensen.

Helaas is preventie van een voedselvergiftiging niet altijd mogelijk.

Eet nooit voedsel dat over de te gebruiken tot (TGT)-datum is.

Producten met een ten minste houdbaar tot (THT)-datum kunnen vaak nog veilig worden gegeten als ze goed zijn bewaard.

Wanneer een voedselvergiftiging wordt veroorzaakt door een bacterie of virus kan het besmettelijk zijn.

Eerste hulp bij kippen

Kippen zijn sterke, zelfstandige dieren, maar kunnen plotseling ziek worden of gewond raken.

Als hobbyhouder is het belangrijk om voorbereid te zijn op acute situaties. Een kip kan niet zeggen waar het pijn doet, dus kennis van signalen, eerste hulp en een goed uitgeruste EHBO-kit is cruciaal.

  1. Soms raken kippen gewond door een scherpe rand, een val of doordat ze elkaar pikken.
  2. Maden kunnen in wondjes of vuile veren kruipen en veroorzaken ernstige schade.
  3. Loopt je kip ineens mank of laat ze haar poot hangen? Dat kan wijzen op een kneuzing, verrekking of zelfs een botbreuk.
  4. Merk je dat je kip open bek ademt, piept of een blauwe kam heeft? Dan is er mogelijk sprake van een luchtwegprobleem. Haal de kip direct uit het hok, zorg voor rust en frisse lucht, en laat haar eventueel stomen met tijm of kamille.
  5. Bij legnood blijft een ei vastzitten in het legkanaal. De kip zit stil, loopt moeilijk en kan niet persen. Eerste hulp:- Zet de kip warm en rustig- Geef een warm bad en elektrolyten- Voeg calcium toe en masseer voorzichtig- Komt het ei niet binnen 24 uur?
  6. Een kip kan zich verslikken of iets vast hebben in de keel of slokdarm. Je ziet dan plots hoesten, strekken van de nek, snavel wijd open, of paniekgedrag. Eerste hulp:- Houd de kip voorover gekanteld met kop omlaag- Masseer zachtjes van onder naar boven over de keel- Kijk of je iets ziet in de keel, verwijder dit alleen voorzichtig- Blijft ze benauwd?
  7. Bij een verzuurde krop voelt de krop van de kip ’s ochtends nog steeds vol, slap of waterig aan. Vaak ruikt het zuur of muf uit de snavel.
  8. Een kip kan in shock raken door een aanval, verwonding, extreme kou of stress. Ze zakt dan door de poten, reageert nauwelijks, en kan koud aanvoelen.
  9. Een prolaps is een naar buiten geduwd stukje weefsel via de cloaca, vaak veroorzaakt door persen, overgewicht, calciumtekort of te grote eieren. Het ziet eruit als een rood tot paars uitstulpende knobbel.
  10. Bij strenge vorst kunnen kam of lellen bevriezen, vooral bij hanen. Je ziet dan wit, grijs of zelfs zwart verkleurd weefsel.
  11. Kippen kunnen per ongeluk iets giftigs eten, zoals bespoten planten, bedorven voer of giftige resten in de tuin. Symptomen treden vaak plotseling op: sloomheid, diarree, trillingen of ademproblemen.

labels: #Kip

Zie ook: