Lekker luchtig of juist lekker zacht en plakkerig … Je kunt rijst op allerlei manieren klaarmaken. En hoewel rijst koken vaak als relatief simpel wordt beschouwd, blijkt het bereiden van het perfecte pannetje rijst toch vaak wat lastiger dan gedacht. Als je even niet oplet zijn de korrels te gaar, juist nog niet gaar genoeg of branden ze aan.

Verschillende Methoden om Rijst te Koken

Over het algemeen zijn er drie gangbare manieren om rijst klaar te maken: in ruim water, droog koken en stomen. En allemaal hebben ze zo hun voor- en nadelen. De één is wat makkelijker dan de ander. Maar die ander brengt dan wel weer meer afwas met zich mee of vergt wat extra werk.

1. Rijst Koken in Ruim Water

De meest simpele manier van rijst koken. Doe de rijst in een pan met veel kokend (eventueel gezouten) water. Laat het goed koken en proef na 8 minuten regelmatig of de rijst al gaar is. Zo ja, giet af in een zeef, doe de korrels terug in de pan en laat rijst nog even lekker uitwasemen met de deksel erop.

Veelgestelde vraag: Moet je rijst koken met of zonder deksel? Antwoord: je kookt de rijst het liefst met de deksel op de pan. Dat scheelt namelijk energie.

2. Droog Koken van Rijst

En wil je de rijst koken zonder afgieten? Door de rijst droog te koken behoudt je meer smaak, vitamines en mineralen. Maar hoe doe je dat? Was de korrels eerst in koud water totdat het water helder blijft. Doe alles in een pan en voeg anderhalf keer zoveel water als rijst toe. Breng aan de kook, zet het vuur zo laag mogelijk en laat de rijst rustig en afgedekt in 10-15 minuten gaar worden. Schep regelmatig om, proef of de korrels al klaar zijn en laat vervolgens nog een paar minuten stomen.

3. Rijst Stomen

Rijst stomen doen we meestal in een stoompan of bamboe mandje. Het is heel simpel: vul de onderste helft van een stoompan met water en brengt het aan de kook. Sluit af, vul de bovenste helft met de (gewassen) rijst en stoom de rijst in 20-30 minuten gaar.

De Juiste Verhoudingen

Welke techniek van rijst koken je ook gebruikt, bij bijna allemaal moet je de juiste verhoudingen zien te vinden. Vaak staat op de verpakking al vermeld hoeveel water en rijst je per persoon nodig hebt, maar soms heb je niet altijd een maatbeker bij de hand om het perfect af te meten. Doorgaans zit je goed als je één kopje rijst kookt in twee kopjes water. En één kopje per persoon is dan vaak weer precies de hoeveelheid die je nodig hebt voor je maaltijd.

Nadeel: er zijn echter verschillende soorten rijst en die hebben op hun beurt ook allemaal weer een verschillende kooktijd of nemen verschillende hoeveelheden vocht op. Geen koffiekopjes beschikbaar? Doe dan de rijst in een pannetje, leg je hand plat op de rijst en giet er net zoveel (koud) water bij tot je vingers helemaal onderstaan. Of zet je vinger er verticaal in tot-ie de bodem raakt en giet er water bij tot één vingerkootje boven het oppervlak van de rijst. Breng het water aan de kook en laat koken tot het water op is.

Alternatieve Kookmethoden

Tip: Heb je te veel gekookt? Geen probleem! Soms beschik je niet over de mogelijkheden om rijst te koken in een pan of wil je een hele kleine hoeveelheid maken. Gelukkig kun je dan rijst koken in de magnetron. Was de korrels grondig, gebruik een grote kom (gekookte rijst zet namelijk uit), voeg twee keer zoveel koud water toe en zet de magnetron op 700 watt.

Een andere optie is de rijstkoker. Een handig apparaat, want die slaat automatisch af wanneer de rijst klaar is. Daardoor kun je het niet overkoken of aan laten branden. Je doet simpelweg de juiste hoeveelheden in de machine en met één druk op de knop heb je na een kwartiertje die perfect gegaarde korrels.

Rijst koken in de airfryer? Dat kan ook! Doe de rijst dan in het bakaccessoire en giet deze onder met warm of kokend water in de juiste verhouding. Zet de airfryer op 200 graden en kook de rijst vervolgens in 20-25 gaar.

Een slowcooker is een handig apparaat. Je doet er alle ingrediënten in, je zet ‘m aan en na een paar uur is je gerecht klaar. Handig als je straks geen tijd hebt om te koken. Maar kun je ook rijst koken in de slowcooker? Antwoord: ja! Weeg hiervoor de juiste hoeveelheid rijst af, was de korrels (optioneel) en voeg de juiste hoeveelheid water toe. Roer alles door en zet je slowcooker aan. Tip: Vet binnenkant van de slowcooker in met boter of olie.

Smaak Toevoegen aan Rijst

‘Kale’ rijst vraagt haast om een smaakmaker. Die kun je naderhand toevoegen door het geheel om smaak te brengen met wat zout, peper en eventueel wat olie, boter of kruiden (hmmmm!), maar je kunt ook al tijdens de bereiding ervoor zorgen dat je maaltijd extra smaakvol wordt door de rijst te koken in bouillon of kokosmelk. Andere manieren om smaak (of kleur!) toe te voegen zijn door de rijst te koken met kruiden als gember, citroengras of kaneel, door de rijst eerst even aan te bakken voor het koken of door inktvisinkt of saffraan toe te voegen aan het kookwater.

Sushi Rijst Bereiden

Het maken van sushirijst gaat vaak net even anders. Afhankelijk van de exacte soort voeg je namelijk maar 1,25 tot 1,5 keer zoveel water toe (check de verpakking!). Je laat de rijst vervolgens een kwartier koken en vervolgens nog een kwartier afgedekt nastomen. Ondertussen verwarm je een mengsel van suiker, rijstazijn en een snufje zout tot de suiker is opgelost.

Welke Rijst Kookt Droog?

Droogkokende rijst is rijst waarvan de korrels na het koken nog stevig zijn en makkelijker van elkaar loslaten als je het doorroert. Denk hierbij aan Lassie Toverrijst (witte rijst), zilvervliesrijst, basmatirijst en jasmijn- of pandanrijst.

Hoeveel Rijst Kook je per Persoon?

Voor de meeste gerechten houd je 75 gram ongekookte rijst aan. Omdat de rijst nog vocht opneemt tijdens het koken, wordt het 2-3 keer zo zwaar waardoor je ongeveer 200 gram gekookte rijst overhoudt. Dat is een mooie hoeveelheid als gezonde basis voor je maaltijd. Wanneer de rijst een belangrijk onderdeel is van het gerecht zoals in een nasi, kun je ook 100 gram rijst per persoon rekenen.

Tips & Tricks voor de Perfecte Rijst

Thuis de perfecte rijst koken hoeft echt niet moeilijk te zijn (vooral niet met deze gids). Maar zelfs de beste kok kan op een onbewaakt moment ogenschijnlijk fatale rijstfouten maken. Ogenschijnlijk ja, want wij vertellen je hoe je ze oplost.

Aangebrand

Dit is mijn meest voorkomende fout. Heb ik helemaal mijn rijst en water perfect afgemeten en opgezet, ga ik in de woonkamer een borrel drinken. En dan ruik je ineens die onmiskenbare geur van aangebrande rijst. Is de onderkant echt zwart en heeft de rest van de rijst ook een verbande smaak? Daar hebben we helaas geen oplossing voor, dan wordt het weggooien. Ruikt het lekker getoast en is het een klein beetje knapperig? Gefeliciteerd, je hebt zojuist de holy grail van rijstgoodness gecreëerd. Noem het een Koreaanse urungji, Perzische tahdig of vertel je gasten trots dat je de onderste laag van een Spaanse paella hebt nagebootst. Hoe dan ook: gewoon opeten, is hartstikke lekker.

Niet Gaar

Is al het water al verdampt maar de rijst nog keihard? Dan heb je waarschijnlijk het vuur te hoog gezet. Gelukkig is dit probleem het makkelijkst op te lossen: voeg extra water toe, ongeveer een half glas en dan snel het deksel terug op de pan. Zet de pan op je kleinste pit en draai die op de laagste stand - of nog beter: gebruik een vlamverdeler. Zo heeft de rijst genoeg tijd om het water op te nemen.

Te Gaar

Is je rijst te ver doorgekookt en daarmee zompig en klef? Zonde om op te eten bij je curry, maar je kunt er echt nog wel wat mee. Maak er bijvoorbeeld congee van. Zet de overgare rijst op met nog meer water of bouillon tot een heerlijke hartige rijstepap ontstaat. Of kook de rijst nog verder in melk met wat kaneel en vanille en je rijstpudding is een feit.

Te Veel Vocht

De beste manier om rijst te koken, is om hem droog te koken. Als je de goede water tot rijst-ratio gebruikt, is het vocht precies verdampt als de rijst gaar is. Is de rijst al gaar, maar is er nog vocht over? Geen paniek, giet de rijst dan gewoon af, zoals je dat met pasta ook zou doen. Draai het vuur uit, doe de rijst terug in de pan met het deksel erop en laat hem nog een paar minuten staan.

Perfecte Witte Rijst: Stap-voor-Stap

Perfecte witte rijst: het is een bijgerecht dat je vaak eet en het lijkt heel simpel. Toch komt er best wat techniek kijken bij het koken van een pan met perfecte rijst. Je wil namelijk dat het resultaat gelijkmatig is en dat de rijst mooi los kookt.

Stap 1: Kies de Juiste Rijst

Niet alle rijst is hetzelfde. Als je in de supermarkt of toko langs het rijstschap loopt, wordt dat al snel duidelijk. Er zijn zó veel soorten! Je hebt Surinaamse rijst, basmatirijst, pandanrijst, sushirijst, risottorijst en nog veel meer soorten. Welke is nu de juiste?

Je kunt rijst grofweg verdelen in twee soorten: rijst met LANGE korrel en die met KORTE korrel. Het maakt niet uit welke naam de rijst heeft; met het blote oog kom je hiermee al een heel eind. Is de korrel erg langwerpig en dun? Dan is het langkorrelige rijst. Deze rijst is geschikt om in Indonesische, Antilliaanse en Surinaamse rijstgerechten te gebruiken. Het kookt mooi los en kan worden opgebakken als nasi.

Kortkorrelige rijst is (zoals de naam al doet vermoeden!) een stuk korter. Hierdoor lijken de korrels soms bijna rond. Deze rijst is geschikt voor het maken van sushi, risotto en rijstepap. De rijst plakt meer dan die met lange korrel. In Antilliaanse gerechten kun je deze rijst beter niet gebruiken… behalve dan voor taart of toetjes.

Wanneer je in een Aziatische toko bent, zie je daarnaast nog twee andere soorten rijst die een vermelding verdienen: de ene is ‘parboiled rijst’. Deze rijst is voorgekookt en dus veel sneller klaar dan rauwe rijst. Je herkent de rijst aan de licht-doorschijnende en iets donkerdere korrels. Je kunt parboiled rijst prima gebruiken in Antilliaanse rijstgerechten. De korrels koken mooi los en kunnen na het koken worden opgebakken.

Daarnaast vind je soms ‘glutinous rice’. Dit is kleefrijst, die geschikt is voor Indonesische lemper of Chinese ‘lo mai kai’. Pakketjes, waarbij de rijst flink aan elkaar moet kleven. Eet je glutenvrij? Wees dan niet bang voor deze rijst. Want ondanks de naam zitten er nooit gluten in rijst!

Geschikte rijstsoorten voor Antilliaanse gerechten & nasi:

  • Basmatirijst
  • Surinaamse rijst
  • Pandan rijst
  • Parboiled rijst

Let daarnaast op de kwaliteit van de rijst: sommige rijstsoorten zijn goedkoper dan andere, omdat het om gebroken korrels gaat. Ondanks het fijne prijskaartje, kun je deze rijst beter vermijden. De kooktijd van de gebroken korrels is ongelijk, waardoor sommige korrels kapot koken terwijl anderen nog niet gaar zijn. Ook dit is prima voor pap of soep, maar niet voor gerechten waarbij je losse, ‘fluffy’ rijst wilt.

Stap 2: Was de Rijst

Rijst is een product dat veel zetmeel bevat. Witte rijst is daarnaast gepeld, waardoor het buitenste vliesje is verwijderd. Vaak ligt er op de rijstkorrels daarom een laagje zetmeel. Dit zetmeel heb je nodig om bijvoorbeeld een goede risotto te maken. Bij het maken van Antilliaanse gerechten of b.v. nasi is het laagje zetmeel ongewenst. Het zorgt er namelijk voor dat de rijst na het koken aan elkaar kleeft. Om die reden wassen we de rijst altijd voor gebruik.

Om dit te doen, meet je de juiste hoeveelheid rijst af voor je gerecht en de juiste hoeveelheid water. (Meestal is de verhouding hierbij 1 kopje rijst en 1,5 kopje water.) Doe dit samen in een pan en onthoud goed tot hoe hoog het water komt: Wanneer de rijst nat is, kun je het namelijk niet nog een keer afmeten!

Was de rijst nu 3 tot 5 keer met ruim, koud water. Wanneer het water dat je afgiet niet meer wit (maar doorzichtig) is, is de rijst voldoende gewassen. Vul de pan nu opnieuw met de juiste hoeveelheid water, voeg zout toe en kook de perfecte witte rijst.

Stap 3: Kies een Geschikte Pan

Niet alle pannen zijn geschikt om rijst in te koken. Sommige mensen geven de voorkeur aan een speciale ‘rijstkoker’, en anderen zweren bij een pannetje op ’t gasfornuis. Ik hoor zelf bij de laatste groep. Doordat je zelf kunt bepalen hoe hoog het vuur gaat, wordt het resultaat vaak beter dan in een rijstkoker, waarbij het koken érg snel gaat.

Kies je ervoor om een pan te gebruiken? Neem er dan altijd één met een dikke bodem. Dit geleidt de warmte goed en voorkomt dat de rijst op de bodem verbrandt. Vermijd pannen van aluminium. Deze geven je juist de meeste kans op een verbrande bodem. En is de onderste laag rijst eenmaal verbrand, dan proef je dat in de hele pan met rijst!

Stap 4: Kook Perfecte Witte Rijst

Nu is het tijd om de perfecte witte rijst te koken. Wanneer je water, zout en/of kruiden hebt toegevoegd, breng je de pan met rijst aan de kook. Dit mag op laag of hoog vuur… maar blijf erbij! Wanneer de rijst kookt, zet je de pan op het allerlaagste pitje en doe je de deksel erop. Haal de deksel niet meer van de pan, ook niet om even te kijken! De rijst heeft namelijk alle stoom nodig om zacht en los te koken.

Laat de rijst op het laagste pitje zo’n 12-15 minuten koken, afhankelijk van de gewenste gaarheid. Parboiled rijst kook je meestal zo’n 9 minuten.

LET OP: Sommige gasfornuizen zijn sterker dan anderen. Is op jouw fornuis (net als bij de onze) zelfs het kleinste pitje te sterk om de rijst zachtjes te garen? Gebruik dan een sudderplaatje onder je pan. Hierdoor wordt de hitte iets afgezwakt en nóg beter verdeeld!

Draai het vuur na de gewenste kooktijd uit en (belangrijk!): Laat de deksel nog minstens 10 minuten op de pan! Deze 10 minuten extra ‘stomen’ zijn ook weer nodig om een perfect resultaat te krijgen. Sla deze stap dus absoluut niet over.

Stap 5: Rijst Bakken? Eerst Afkoelen!

Als je de rijst gekookt wilt eten, kun je nu even met een vork door de pan roeren en opscheppen. Maar wil je de rijst verwerken in een gebakken gerecht zoals nasi? Schep het dan uit de pan in een grote kom of schaal en laat het helemaal afkoelen.

Bij het bakken van koude rijst loop je veel minder risico dat de rijst aan de bodem van de pan of wok blijft plakken. Het resultaat van je gebakken rijst wordt er dus ook veel beter van.

Overzicht van Kooktijden en Verhoudingen

Rijstsoort Kooktijd Water/Rijst Verhouding
Basmatirijst 8-10 minuten 2:1
Pandanrijst 8-10 minuten 2:1
Zilvervliesrijst 40-45 minuten 2:1
Parboiled rijst 9 minuten 1.5:1

labels: #Koken

Zie ook: