Voor velen van ons is een kopje koffie een vast onderdeel van de ochtendroutine. Dat kan omdat je het gewoon lekker vindt of omdat je de energie-boost wilt, die cafeïne je geeft. Het is zelfs zo uitbundig aanwezig dat de alternatieven voor koffie vaak vergeten worden, en Matcha valt daar ook onder.

Matcha, een groene thee poeder, wordt een steeds populairdere concurrent voor koffie als ochtenddrankje. Wat ooit begon in China en uitgroeide tot een vast onderdeel van de Japanse theecultuur, heeft inmiddels z'n weg gevonden naar koffiebars en keukenkastjes over de hele wereld. Vooral jongeren kiezen ervoor, onder andere vanwege het gezondheidsimago, het unieke cafeïne- en smaakprofiel en de opvallende felgroene kleur. Die visuele aantrekkingskracht speelt ook op social media een rol.

Wat is Matcha?

Matcha is gemalen groente thee en komt van de Camellia sinensis-plant. Die ken je waarschijnlijk ook van gewone groene thee, maar het proces vooraf is net iets anders. Voor groene thee groeit de plant namelijk tot aan de oogst in de volle zon en drink je alleen een aftreksel van het blad. Voor matcha gaat dat anders.

Enkele weken voor het oogsten, wordt de theeplant in de schaduw gezet. Dit zorgt voor een toename van verschillende bioactieve plantenstoffen, zoals chlorofyl en L-theanine, waarvoor veel belangstelling is binnen de voedingswetenschap. De bladeren voor matcha worden daarna geplukt, gestoomd, gedroogd en vermalen tot poeder. Je mengt dat vervolgens met water voor het maken van je drankje. Zo krijg je het hele blad binnen, inclusief al die waardevolle plantenstoffen.

Het groene poeder heeft een uitgesproken smaak - sommigen omschrijven het als grassig - en wordt regelmatig met melk gemengd (ook wel bekend als een matcha latte). Het bevat een heleboel voedingsstoffen en antioxidanten (stoffen die de cellen en weefsels in je lichaam beschermen en daarmee op lange termijn ziektes helpen voorkomen), en is dus hartstikke gezond. Ook bevat matcha, net als koffie, cafeïne. Al werkt die cafeïne bij matcha anders dan bij andere drankjes met cafeïne.

Waarom Kiezen Voor Matcha in Plaats van Koffie?

De een vindt matcha simpelweg lekkerder dan koffie. De ander drinkt het omdat die zich er alerter of juist minder opgejaagd door voelt. Sommigen noemen matcha drinken een fijn ritueel: even water koken, poeder kloppen en een moment nemen voor jezelf. Ook de frisse, zachte uitstraling van matcha draagt bij aan die bijzondere beleving.

Redenen die mensen noemen om matcha boven koffie te kiezen:

  • Ze voelen zich er fijner bij dan bij koffie
  • Het voelt lichter of zachter
  • Het past beter bij hun ochtendroutine
  • Ze willen minder afhankelijk zijn van koffie
  • Ze zoeken iets dat meer 'in balans' voelt
  • Ze houden van de uitstraling en het ritueel

Voor veel mensen zijn dit precies de redenen om voor matcha te kiezen. Maar hoe verhouden deze ervaringen zich tot de feitelijke verschillen tussen matcha en koffie?

Hoe Verschillen Matcha en Koffie van Elkaar?

We kijken naar het verschil tussen matcha en koffie in inhoud, effect en dagelijks gebruik.

Energie

Een kop koffie (240 milliliter) bevat gemiddeld 80 tot 100 milligram cafeïne. Die cafeïne wordt snel opgenomen, waardoor je het effect vaak al snel merkt. Zo voelen mensen zich soms na 15 minuten al energieker.

Ja, een gram Matcha poeder bevat, afhankelijk van de kwaliteit, gemiddeld 30 milligram cafeïne. Een standaard Matcha thee bevat 1,5 gram poeder, waardoor het cafeïne gehalte uitkomt op 45 milligram. In Matcha zit dus maar de helft van de cafeïne dan een standaard bakje koffie. Net zoals bij koffie zorgt de cafeïne in Matcha ook voor extra energie. Echter is er bij Matcha thee geen sprake van een energiepiek, maar een geleidelijke afgifte van energie over langere tijd. Na het drinken van de thee kun je tot wel 4 uur tot 6 uur, een verhoogde energie merken.

Een kop matcha bevat gemiddeld tussen de 30 en 70 milligram cafeïne, afhankelijk van de bereiding. Daarnaast zit er ook L-theanine in. Volgens onderzoek zou L-theanine invloed kunnen hebben op de opname. Het effect van cafeïne zou je daardoor mogelijk als iets rustiger kunnen ervaren.

Bij dit goedje komt die energieboost van de cafeïne namelijk wat geleidelijker. In matcha zit naast cafeïne ook l-theanine, een aminozuur dat van nature voorkomt in theebladeren. Deze stof zorgt ervoor dat de energieboost door cafeïne niet in één klap komt, maar dat je energielevel juist op stabiele wijze hoger wordt. In plaats van een piek (zoals bij koffie) zorgt matcha dus voor een geleidelijke boost.

De combinatie van cafeïne en L-theanine zorgen voor deze geleidelijke afgifte van energie én zorgt ervoor dat je concentratie wordt verhoogd. Ga je die andere, ontbrekende, helft van de cafeïne niet missen? Hoogstwaarschijnlijk niet. In de praktijk lijkt deze dosering genoeg te zijn voor extra energie zónder dat onrustige gevoel.

Toch kun je er beter voor zorgen dat je koffie niet te laat op de dag drinkt om slaapproblemen te voorkomen die de volgende dag beïnvloeden. Zo start je een vicieuze cirkel van nog meer koffie drinken. “Cafeïne heeft een halfwaardetijd van ongeveer vijf uur. Het duurt dus ongeveer vijf uur voordat het niveau van cafeïne in je bloed met de helft is afgenomen. Dan kost het nog eens vijf uur om weer met de helft af te nemen”, zegt Worthington.

“Als je ’s middags een dubbele espresso drinkt (ongeveer 400 mg cafeïne), heb je om 17.00 uur nog steeds het gehalte van een enkele espresso in je bloed. Om 22.00 uur is dat nog het gehalte van een halve espresso.” Moraal van het verhaal? De hele dag koffie drinken - en zeker na 15.00 uur - is niet zo goed voor je op de lange termijn.

Matcha bevat ook cafeïne, maar in een veel lagere dosis van 70 mg per kopje. “Dit betekent dat je meer porties kunt nemen, of op latere momenten van de dag, voordat het een nadelig effect heeft op de slaap”, zegt Worthington.

Focus en Concentratie

Veel mensen drinken koffie om zich beter te kunnen concentreren. Dat effect wordt toegeschreven aan de cafeïne, die in onderzoek gelinkt is aan een betere aandacht, informatieverwerking en reactievermogen.

Matcha lijkt net iets anders te werken. Door de combinatie met L-theanine, zou het effect op je concentratie mogelijk wat meer gebalanceerd kunnen zijn. Zo laat een studie een licht positief effect zien bij taken waarbij je langere tijd scherp moet blijven.

De L-theanine in Matcha heeft een kalmerend effect, verminderd stress en bevorderd de alfagolven in de hersenen. Het rustgevende effect staat dus haaks op het effect dat je bij koffie merkt: onrust, of zelfs angstige gevoelens. Dit is één van de redenen waarom ik ben begonnen met het drinken van Matcha thee. Ook merk je dat je in een positieve stemming komt na het drinken van een kopje Matcha. Dit komt omdat L-theanine de afgifte van serotonine en dopamine (de gelukshormonen) stimuleert. Bij koffie worden trouwens dezelfde neurotransmitters gestimuleerd, wat gelijk de reden is waarom je je na het drinken van een bakje zo goed voelt.

Spanning en Stemming

Koffie wordt regelmatig in verband gebracht met een beter humeur, op voorwaarde dat je het met mate drinkt. Wie veel koffie drinkt, kan juist een tegengesteld effect ervaren. Denk bijvoorbeeld aan gevoelens van spanning of innerlijke onrust.

Van cafeïne krijgen veel mensen een hogere hartslag, wat voor onrust en angst kan zorgen. Ook is het bekend dat koffie drinken je cortisolniveau kan verhogen. Cortisol wordt ook het stresshormoon genoemd. Studies hebben aangetoond dat matcha de spiegel hiervan verlaagt. Ondanks het feit dat matcha cafeïne (theïne) bevat, wordt dit anders in je lichaam opgenomen dan bij koffie. Dit komt door de L-theanine in matcha, een aminozuur die de werking van theïne afremt. Het resultaat: een kalme focus en een gebalanceerde energie-boost. Als je iemand bent die zich vaak angstig of gestrest voelt, overweeg dan om de switch van koffie naar matcha te maken. Dit kan jou de energie geven die je nodig hebt, zonder de vervelende kwalen die bij je kop koffie komen.

Matcha is waarschijnlijk wat vriendelijker voor je zenuwstelsel dan koffie. Sommige mensen zeggen bijvoorbeeld darmongemakken te ervaren. Dat zou iets te maken kunnen hebben met het effect van cafeïne op bepaalde spijsverteringsfuncties.

Over het effect van matcha op de spijsvertering is nog niet veel bekend. Wat we wél weten, is dat het minder cafeïne bevat en de combinatie met L-theanine het effect mogelijk wat in balans brengt. Daardoor is matcha voor sommige mensen een beter, milder alternatief.

Voedingsstoffen en Antioxidanten

Koffie bevat vooral antioxidanten zoals chlorogeenzuur, een polyfenol die van nature in de koffieboon zit. Er zitten ook spoorelementen in, zoals magnesium en kalium, maar meestal in kleine hoeveelheden. Omdat je alleen het extract van de boon drinkt, blijft een deel van de waardevolle stoffen achter in het koffiedik.

Matcha bevat krachtige antioxidanten, zoals EGCG, die ontstekingsremmend zijn, en je lichaam beschermen tegen ziektes. Ook bevat dit groene thee drankje vezels, vitamine A, vitamine C en chlorofyl. Buiten zijn voordelen voor je bloeddruk en immuunsysteem, heeft chlorofyl ook een hydraterende werking. Terwijl koffie uitdrogend is, hydrateert matcha je lichaam terwijl je het drinkt! Dit is goed voor je hele lichaam, maar met name voor je lever en nieren. Dit maakt een kopje matcha de ochtend na een avondje uit een aanrader, omdat het je hydrateert en je lever een zetje geeft, wat je dan wel kunt gebruiken. Matcha verhoogt de stofwisseling en versterkt de darmflora, dankzij de polyfenolen die in de theeplant zitten. Doordat je bij matcha het hele theeblad drinkt, en niet alleen de in water oplosbare deeltjes, neem je veel meer van deze polyfenolen op. Deze stofjes zorgen voor een toename in goede darmbacteriën, die je weerstand verhogen. Terwijl koffie en matcha allebei de stoelgang bevorderen, heeft matcha dus veel meer voordelen voor je darmen. Je kunt het dus een superfood noemen!

Omdat je matcha als fijngemalen blad drinkt, krijg je automatisch vezels én meer bioactieve stoffen binnen dan bij koffie. Denk aan catechinen (een groep antioxidanten), maar ook het bladgroen chlorofyl. Hoeveel je precies binnenkrijgt hangt af van de kwaliteit en herkomst van je product.

Matcha zit boordevol anti-oxidanten die geweldig zijn voor je metabolisme. Het bevat ruim 45 milligram aminozuren wat neerkomt op een ORAC-waarde van 1573! Hiermee is Matcha gelijk dé superfood onder de superfoods. Ter vergelijking: goji bessen hebben een score van ‘slechts’ 253.

Duurzaamheid

Gemiddeld kost één kilo koffie bijna 19.000 liter water en levert het zo'n 15 kilo CO2-uitstoot op. Keurmerken als Fairtrade en Rainforest Alliance proberen die impact wel te verzachten, maar de milieubelasting blijft aanzienlijk.

Alleen al omdat je er veel minder van nodig hebt per portie, lijkt de belasting van matcha lager te liggen. Exacte cijfers zijn vaak gebaseerd op groene thee in het algemeen, maar geven wel een idee: zo’n 8.800 liter water en 1,9 kilo CO₂-uitstoot per kilo.

Gebruiksgemak en Beschikbaarheid

Koffie is makkelijk en snel te zetten, of je nu kiest voor filter, cups of oploskoffie. Daarnaast vind je het bijna overal wel, van tankstation tot thuis en vaak voor een relatief lage prijs.

Matcha vraagt wat meer voorbereiding. Het poeder moet je goed mengen, het liefst met een speciale klopper. Daarnaast is het in koffiebars en supermarkten nog minder gangbaar. En een goede kwaliteit matcha is vaak duurder dan koffie.

Matcha of Koffie: Wanneer Kies je Wat?

Wat beter voor je is, hangt deels af van wat je zoekt. Koffie is snel, sterk en overal beschikbaar. Als je op zoek bent naar een direct effect, is koffie daarom vaak handig. Matcha bevat ook cafeïne maar wordt toch vaak kalmer ervaren. Dat maakt het voor sommigen een fijnere keuze dan koffie. Zeker als je gevoelig bent of je dag liever iets rustiger start.

In zekere zin is matcha inderdaad koffie 2.0. Het kent meerdere gezondheidsvoordelen en geeft je die energieboost, zonder dat je een korte piek ervaart - zoals bij koffie. Maar feit blijft: het is belangrijk dat je drinkt waar jij je fijn bij voelt. Vind je matcha niet lekker, dan houdt het op. Forceer jezelf vooral niet om koffie volledig af te schrijven en door matcha te vervangen als jou dat niet gelukkig maakt. Ben je wel een matchafan en is dit jouw go to-drankje? Dan weet je vanaf nu dat je matcha niet alleen lekker smaakt, maar ook nog eens gezond is. Let er wel op dat er aan matcha vaker zoete siropen - en dus suikers - worden toegevoegd.

Zowel Matcha als koffie zijn uniek in hun eigenschappen. Ik heb voor beide 3 voordelen opgesomd waarmee jij kunt beslissen of je Matcha als vervanging voor koffie gaan drinken. Ben je klaar om je koffie te vervangen voor Matcha?

  1. De combinatie van cafeïne en L-theanine zorgt voor een langzame, maar langdurige, afgifte van energie. Dit klinkt misschien niet geweldig als je op zoek bent naar een directe piek in energie, maar hou ook rekening met de energie crash die koffie heeft.
  2. Matcha zit boordevol anti-oxidanten die geweldig zijn voor je metabolisme. Het bevat ruim 45 milligram aminozuren wat neerkomt op een ORAC-waarde van 1573! Hiermee is Matcha gelijk dé superfood onder de superfoods. Ter vergelijking: goji bessen hebben een score van ‘slechts’ 253.
  3. Een voordeel dat Matcha heeft ten opzichte van koffie is dat het niet zorgt voor een verkleuring van je tanden. Ik hoef je niet te vertellen dat je adem niet optimaal is na het drinken van een bakje koffie. Laat er geen onduidelijkheid over zijn: koffie is geen boosdoener en heeft ook zijn eigen voordelen.

Koffie is niet voor niets een klassieker. Zowel koffie als Matcha hebben beiden hun voordelen en verschillen niet veel van elkaar. Op het gebied van anti-oxidanten is Matcha een gezondere keus. Persoonlijk vind ik de manier waarop Matcha energie afgeeft erg prettig, en ook de zachte smaak spreekt mij erg aan. Geef jij Matcha ook eens kans?

Eigenschap Matcha Koffie
Cafeïne (per kop) 30-70 mg 80-100 mg
L-theanine Aanwezig Afwezig
Antioxidanten Hoog (catechinen, chlorofyl) Aanwezig (chlorogeenzuur)
Waterverbruik (per kilo) 8.800 liter 19.000 liter
CO2-uitstoot (per kilo) 1,9 kilo 15 kilo

labels:

Zie ook: