Ondanks campagnes om het eten van groente en fruit te stimuleren, is Nederland het afgelopen jaar gemiddeld 3% minder groente en fruit gaan eten. En dat terwijl de gemiddelde Nederlander slechts 60% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid binnenkrijgt. Volgens het Voedingscentrum zou elke Nederlander dagelijks 250 gram groenten en 200 gram fruit moeten eten. In werkelijkheid blijft de gemiddelde consumptie hier ver onder, en dat is al jaren zo.

Er is geen land in Europa waar consumenten zo weinig groente en fruit eten als Nederland. We eten gemiddeld niet meer dan 131 gram groente en 113 gram fruit per dag. Dat is te weinig. De Richtlijnen goede voeding en het Voedingscentrum raden aan dat volwassenen dagelijks 250 gram groente en twee stuks fruit zouden moeten consumeren.

Waarom eten we zo weinig groente?

Dat we te weinig groente en fruit eten, heeft deels te maken met sociale gewoonten. Uit interviews blijkt dat groenten soms geassocieerd worden met vroeger. Er hangt een sfeer van 'moeten' rond groenten en mensen zeggen dat ze het niet graag eten of lusten. Bovendien kiezen we steeds vaker voor gemak met kant-en-klare maaltijden en voorgesneden groenten.

Verder blijkt dat ook sociaal economische factoren een rol spelen in de hoeveelheid geconsumeerd groente en fruit. Hoog opgeleide volwassenen eten gemiddeld 172 gram groente en 163 gram fruit, noten en olijven per dag. Bij laagopgeleide volwassenen is dat veel minder: 131 gram groente en 119 gram fruit, noten en olijven.

De Voedselconsumptiepeiling (VCP)

De VCP geeft inzicht in wat, waar en wanneer Nederlanders eten en drinken en vergelijkt dit met de Richtlijnen goede voeding en voedingsnormen van de Gezondheidsraad. Het RIVM bracht dit in kaart op basis van het voedingspatroon van ongeveer 3.500 kinderen en volwassenen in de periode 2019-2021. De resultaten zijn vergeleken met de eerdere peilingen in 2007-2010 en 2012-2016. Met deze gegevens kunnen beleidsmakers en professionals aan de slag voor gezonde voeding en duurzaam en veilig voedsel, productinnovatie, voorlichting en voedingsonderzoek.

De peiling laat ook een daling van de alcoholconsumptie van vooral mannen zien. Inname van meer vezels en minder suiker kan bijdragen aan het voorkomen van overgewicht en chronische ziekten. Minder zout is belangrijk voor een goede bloeddruk.

Uit de Voedselconsumptiepeiling (VCP) van het RIVM blijkt dat Nederlanders de afgelopen jaren gezonder zijn gaan eten en drinken. Waar er in de peiling tussen 2007 en 2010 nog 128 gram groente per dag werd gegeten, is dat in 2021 gestegen naar 163 gram. Ook het aantal gram fruit is gestegen, van 103 naar 129 gram. De meeste Nederlanders voldoen daarmee nog niet aan het advies van de Gezondheidsraad, waarin 200 gram groente per dag wordt voorgeschreven, maar het percentage volwassenen dat wel aan de richtlijn voldoet, is gestegen van 16 procent naar 29 procent.

Resultaten Voedselconsumptiepeiling

  • Meer plantaardige producten (groente, fruit, noten, peulvruchten)
  • Minder rood en bewerkt vlees
  • Minder suikerhoudende dranken
  • Stijging waterconsumptie (vooral bij mannen)

Mensen in alle leeftijdsgroepen krijgen meer vitamine D binnen dan in de vorige peiling (2012-2016). Voor ouderen in de leeftijd van 70-79 jaar is de hoeveelheid vitamine D die ze binnenkrijgen nog laag. Voor hen geldt dat het belangrijk is om het supplementadvies voor vitamine D beter op te volgen. Voor een aantal vitamines en mineralen worden bij sommige delen van de bevolking lage innames gezien. Dit is bijvoorbeeld het geval voor vitamine A, B2, B6, C en folaat. Bij mineralen geldt dit voor calcium, ijzer en kalium.

Gevolgen van een ongezond voedingspatroon

Een ongezond voedingspatroon, waaronder te weinig groente en fruit, kan leiden tot een hogere kans op chronische aandoeningen: obesitas, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 bijvoorbeeld. In Nederland zijn er meer dan anderhalf miljoen mensen die te maken hebben met hart- en vaatziekten en meer dan 1 miljoen mensen met diabetes type 2.

Naast effecten op de gezondheid, is er ook een duurzaamheidaspect. Dierlijke producten belasten het milieu aanzienlijk meer dan groente en fruit. De CO₂-footprint van groente is gemiddeld 1,67 CO₂/kg, die van fruit 3,40 en van vlees maar liefst 19,3.

Mogelijkheden om de groenteconsumptie te verhogen

Wil je de consumptie van groente en fruit verhogen, dan moet je zorgen dat groente en fruit makkelijker beschikbaar zijn en dat het gebruiksgemak vergroot wordt. Supermarkten zouden groente en fruit anders aan moeten bieden. Een breder en aantrekkelijker groente- en fruitaanbod stimuleert de consumptie, aldus het rapport. Het groenteschap zou niet meer een hoek moeten zijn aan het begin van de winkel, maar zich moeten verspreiden over de hele supermarkt.

De opstellers van het rapport pleiten voor een 'innovatielaboratorium' waarin gewerkt wordt aan superaantrekkelijke groenten en vruchten met een dooreetfactor. En je kunt werken aan groente en fruit met met specifieke inhoudsstoffen als vitamines, antioxidanten en eiwitten. Innovatie is nodig om een omslag te maken van bewerkt naar vers voedsel, aldus het rapport. Meer groente en fruit eten moet het 'nieuwe normaal' worden.

Campagnes

De dalende binnenlandse consumptie roept vragen op over de effectiviteit van de verschillende campagnes die Nederlanders zouden moeten aanzetten tot gezonder eten - lees: meer groente en fruit. Campagnes lijken vooral bewustwording te vergroten, maar niet direct tot gedragsverandering te leiden.

Hoogleraar Voedingsleer Martijn Katan benadrukt dat campagnes vaak te beperkt worden uitgerold. “Je moet een hele wijk of stad meenemen, zoals succesvol is gebleken in Noord-Frankrijk,” stelt hij op Omroep Gelderland.

Invloed van de Schijf van Vijf

Ongeveer een kwart (26 procent) van de mensen geeft aan dat de Schijf van Vijf invloed heeft gehad op hun huidige eetgewoonten. Bij 12 procent heeft advies van een arts of specialist een rol gespeeld, en bij 10 procent advies van een diëtist.

Verschillen in perceptie en consumptie

Vrouwen zeggen vaker van zichzelf dat ze over het algemeen (heel) gezond eten dan mannen, namelijk 72 tegen 63 procent. Jongeren eten en drinken doorgaans minder gezond dan ouderen; ze snacken meer, eten minder groente en fruit, en drinken meer suikerhoudende dranken. Consumptiecijfers (VCP/Leefstijlmonitor, 2019-2021) wijzen uit dat hoogopgeleiden gemiddeld genomen meer groente en fruit eten dan laagopgeleiden, en minder rood en/of bewerkt vlees.

Motivaties en belemmeringen om gezonder te eten

Ruim een derde van de bevolking (36 procent) wil graag gezonder eten. De meeste mensen willen graag gezonder eten om de kans op gezondheidsproblemen of ziekten te verkleinen. Mensen die gezonder willen eten vinden het vooral (heel) moeilijk om ongezond eten te weerstaan als zij met anderen zijn die ongezonde dingen eten. Ongeveer een kwart (26 procent) van de mensen geeft aan dat de Schijf van Vijf invloed heeft gehad op hun huidige eetgewoonten.

Conclusie

Ondanks de inspanningen en campagnes eten Nederlanders nog steeds te weinig groente. Bewustwording, beschikbaarheid en betaalbaarheid spelen een cruciale rol bij het bevorderen van een gezonder voedingspatroon.

labels: #Ei

Zie ook: