Een opgezette buik gaat vaak samen met een opgeblazen gevoel, winderigheid en misselijkheid en kan een erg onaangenaam gevoel geven. De buik kan opzwellen doordat de darm in volume toeneemt door bijvoorbeeld een infectie of gasvorming. Er zijn veel verschillende oorzaken van een opgeblazen gevoel in de buik. Wat je moet weten over een opgezette buik.

Symptomen van een Opgezette Buik

Een opgezette buik is een vervelende sensatie die je kunt herkennen aan de volgende symptomen:

  • De buik is zichtbaar opgezwollen
  • Er kan een opgeblazen gevoel zijn, terwijl dat niet zichtbaar is
  • Een toename van gassen in de darmen, met als gevolg winderigheid
  • Soms is er sprake van misselijkheid of een verminderde eetlust

Mogelijke Oorzaken van een Opgezette Buik

Verschillende factoren kunnen een opgeblazen gevoel triggeren. Daarbij maken we een belangrijk onderscheid. Enerzijds zijn er oorzaken die de gasvorming stimuleren. Anderzijds zijn er ook verschillende aanleidingen die de productie van gassen niet opdrijven, maar toch voor een opgeblazen gevoel zorgen. Een overzicht!

Deze oorzaken kunnen verantwoordelijk zijn voor overmatige gasvorming, waardoor je met opgezwollen darmen geconfronteerd wordt:

  • Koolzuurhoudende dranken
  • FODMAP's voedingsmiddelen: paprika, spruiten, noten, producten met geraffineerde koolhydraten …
  • Voedselintoleranties: lactose-intolerantie, glutenintolerantie …
  • Hyperventilatie of extra lucht inslikken tijdens eten, drinken en praten
  • Reflux, maagzweer
  • Ziektes: ziekte van Crohn, prikkelbare darmsyndroom …
  • Diarree, constipatie

Maar daar stopt de lijst van potentiële boosdoeners niet. Sommige oorzaken bezorgen je geen lucht in de maag, maar leveren je evengoed een opgezwollen buik op. Hieronder sommen we ze op.

  • Zuivelproducten
  • Melksuikerintolerantie kan de oorzaak zijn van een opgeblazen gevoel of een opgezette buik.
  • Een opgezette buik, een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree kunnen worden veroorzaakt door hoge spiegels van histamine in de darm.
  • De ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa kunnen gepaard gaan met langdurige hevige diarree of waterige ontlasting.
  • Het niet goed verteren van vetten en zetmeel doet de buik vaak opzwellen en zorgt voor een opgeblazen gevoel.
  • Bij een gebrek aan maagzuur wordt de voeding niet goed verteerd, dit kan leiden tot een opgezette buik of een opgeblazen gevoel.
  • Wanneer men slechts om de 3 of 4 dagen naar het toilet gaat, ontstaat er een opgezette buik.

Ook het eten van brood en andere zetmeelrijke producten is vaak de oorzaak van een opgezette buik of een opgeblazen gevoel. Candida albicans is een gist die gassen vormt en zowel een opgeblazen gevoel als winderigheid veroorzaakt. Candida kan toenemen door het eten van zetmeelrijke producten zoals brood. Een van de belangrijkste oorzaken van een opgeblazen gevoel in de buik is een besmetting met Dientamoeba fragilis of Blastocystis hominis, parasieten die jarenlang in de darm kunnen verblijven. Bijna geen enkele aandoening veroorzaakt meer een opgezette buik dan deze darmparasieten.

Diarree, winderigheid en een opgeblazen gevoel treden op bij het eten van granen die gluten bevatten wanneer men een glutenintolerantie, coeliakie, heeft. Kinderen met coeliakie hebben vaker diarree en buikpijn. Kenmerkend is dat zij een bolle, opgezette buik hebben. Zij kunnen vermoeid zijn en bloedarmoede hebben. De darmvlokken kunnen beschadigen of kapot gaan, waardoor minder mineralen opgenomen worden.

Fructose en Darmklachten

Fruit is gezond. Toch? Ja, dat wel. Maar bij darmklachten kan fruit ook mede de oorzaak zijn van de klachten. Dat komt meestal door het fruitsuiker dat in fruit zit. Fruitsuiker wordt ook wel fructose genoemd. En fructose zit in veel meer voedingsmiddelen dan alleen fruit. Tijd dus om eens wat dieper in te gaan op fructose en de rol bij darmklachten!

Wat is Fructose?

Fructose is een losse suikermolecuul. Het komt van nature dus voor in fruit, maar ook in een aantal groenten en honing. Hoe zoeter het fruit, hoe meer fructose er in zit. Gedroogd fruit zoals dadels en vijgen staan bol van de fructose.

Ook de ‘gewone suiker’ die in de suikerpot zit, bestaat voor de helft uit fructose. Het zit daar niet los in maar gekoppeld aan een ander suikermolecuul, namelijk glucose. Door die koppeling werkt de opname van gewone suiker net even anders dan de opname van de losse fructose in fruit, groenten en honing.

Daarnaast wordt fructose als goedkope zoetstof gebruikt in veel kant-en-klaar voedingsmiddelen en soms zelfs in brood. Het heet dan high fructose corn syrup (HFCS), fructosestroop of maïsstroop.

Tenslotte is fructose onderdeel van grotere moleculen die fructo-oligo-sacchariden heten, beter bekend als FOS. Dit zijn voedingsvezels die met name in bepaalde groenten en fruit voorkomen.

De Oorzaken en Klachten van een Fructoseprobleem

Problemen met fructose kunnen op twee manieren ontstaan. De meest voorkomende is door een probleem met de opname ervan. Je hebt dan fructosemalabsorptie. Er wordt vaak gesproken over fructose-intolerantie als eigenlijk malabsorptie bedoeld wordt. De bottom-line is hetzelfde: je kunt niet tegen fructose. Technisch zijn het echter wel 2 hele verschillende aandoeningen!

Echte fructose-intolerantie is een erfelijke aandoening waarbij de fructose wél opgenomen wordt, maar daarna niet goed omgezet wordt door de lever. Dit is veel zeldzamer dan fructosemalabsorptie. Het heet erfelijke fructose-intolerantie of HFI (afgekort van het Engelse hereditary fructose intolerance). Ik zal hieronder even kort wat toelichten over HFI, maar de rest van het artikel gaat over fructosemalabsorptie.

Erfelijke Fructose Intolerantie (HFI)

Een klein deel van de mensen heeft deze erfelijke aandoening waarbij de fructose wél opgenomen wordt, maar daarna niet goed omgezet wordt door de lever. De klachten hiervan zijn anders dan bij fructosemalabsorptie. HFI geeft namelijk zware bloedsuiker dips na het eten van fructose in combinatie met buikpijn en overgeven. Deze aandoening komt meestal als baby gelijk naar voren zodra er gestart wordt met fruithapjes. Je kan er prima oud mee worden zolang je fruit en alle andere fructoserijke eten en drinken laat staan. Vaak hebben volwassenen met HFI een natuurlijke aversie tegen fruit en zoetigheid.

Fructosemalabsorptie

Als fructose niet wordt opgenomen in de dunne darm is er sprake van fructosemalabsorptie. In onze praktijken komt dit regelmatig voor. De oorzaak is vaak een receptor in de darmwand die het niet meer goed doet. De fructose blijft dan achter in de dunne darm en wordt met de restjes mee de dikke darm in getransporteerd. Op beide plekken hoort het niet en gaan de darmbacteriën er gas van maken. Dit merk je als een opgeblazen gevoel en/ of winderigheid. Ook trekt het water aan waar je plakkerige ontlasting en diarree van kan krijgen.

Fructosemalabsorptie geeft meestal lokaal in de darmen de meeste klachten, maar er zijn zeker ook mensen die last hebben van hoofdpijn of huidklachten. Verder wordt je wel moe van al dat gerommel in je buik en wellicht zelfs depri.

Daarnaast komt het vrij vaak voor dat al die fructose in de dunne darm een overgroei van bacteriën uitlokt. Dit heet ook wel SIBO, ofwel ‘small intestinal bowel overgrowth’. Die bacteriën zitten in de weg en blokkeren dan meestal niet alleen de opname van fructose maar ook van andere voedingsstoffen. Vitamine- en mineralentekorten liggen in dat geval op de loer!

Fructose als FODMaP

FODMaP’s zijn onverteerbare koolhydraten die in een prikkelbare darm voor klachten kunnen zorgen. Fructose hoort op twee manieren bij de FODMaP’s: losse fructose wordt gezien als groep en FOS wordt gezien als een andere FODMaP groep.

Dat klinkt alsof fructose per definitie onverteerbaar is, maar dat is niet zo. Een gezond spijsverteringsstelsel kan losse fructose prima verteren én opnemen. Zoals eerder gezegd kan het zijn dat je een erfelijk bepaalde vermindering hebt van de fructoseopname of omzetting, maar dit is vrij zeldzaam. Meestal zien we dat de tolerantie voor losse fructose best kan verbeteren met de juiste behandeling.

De FOS-moleculen waar fructose ook in zit, die zijn wel per definitie onverteerbaar. Dat is nou eenmaal het hele idee van vezels. FOS valt dan ook wél netjes in de definitie van een FODMaP. Maar ook dat wil niet zeggen dat FOS per definitie slecht is. Helemaal niet zelfs: FOS is voor een gezonde darm een voedingsbron. Voor FOS kan je sterk gevoelig worden, maar ook daar zien we in de praktijk wel dat er rek zit in de mate van gevoeligheid als de darmen weer gezonder worden.

Hoe Weet Je Of Je Fructosemalabsorptie Hebt?

Er zijn 3 manieren waarop je er achter kan komen of fructose bij jou klachten geeft:

  1. Geen dingen eten met fructose er in
  2. Testen op fructosemalabsorptie
  3. Enzymen toevoegen die fructose omzetten

Manier 1: Fructose Tijdelijk Vermijden

Een beetje een open deur, maar dit is een hele goede manier om het effect van fructose op je klachten te testen. Als fructose inderdaad hét probleem is, dan zou je dit op redelijk korte termijn moeten merken in vermindering van de klachten zodra je stopt met het eten van (gedroogd) fruit, vruchtensappen, frisdrank, honing, overmatig suiker en andere fructose bommetjes. Let ook goed op toegevoegde high fructose cornsyrup (HFCS) en fructosestroop en dergelijke!

Als het vermijden van de overduidelijke fructosebronnen niet voldoende werkt, dan wordt het tijd om ook de FOS en de gerelateerde FODMaP’s onder de loep te nemen. Wat mij betreft is het dan zeker tijd om met een expert aan de slag te gaan want dan kom je in de details terecht en is het handig als je weet je wat je doet. Zie ook het artikel over de 8 punten om op te letten bij het FODMaP dieet.

Manier 2: Testen op Fructosemalabsorptie Met de Ademtest

Het is mogelijk om te testen of fructose een (mede) oorzaak is van je klachten. Fructosemalabsorptie kan je meten met behulp van een fructoseademtest. Toch doen we dat in de praktijk niet zo heel vaak omdat de test een strenge voorbereiding kent, de afname snel mis gaat én de test ook voor klachten zorgt.

Bij deze test drink je namelijk een oplossing met een standaardhoeveelheid van 40 gram fructose. Dat staat gelijk aan 4 mandarijnen of 2 bananen. Als je fructosemalabsorptie hebt krijg je daar natuurlijk geheid last van.

Daarna verzamel je vervolgens over een tijdspanne van 3 uur op 5 verschillende momenten je adem. Het idee is dat bij een fructose opnameprobleem een overschot aan waterstof ontstaat. Dit waterstof wordt uit je darmen opgenomen, gaat je bloedstroom in en wordt via de adem weer uitgescheiden.

Omdat er altijd wel wat waterstof geproduceerd wordt in de darmen, in reactie op bijvoorbeeld vezels, vraagt de test een gedegen voorbereiding en uitvoering. In de voorbereiding volg je voor minimaal 24 uur (en liefst 48 uur) een strikt en zeer beperkt dieet zonder enige vezel. Alleen witte rijst en kip, ei, wat bouillon, water, slappe koffie, zout en peper staan op het menu.

Een waterstof ademtest voor fructosemalabsorptie is bij ons in de praktijk te doen als onderdeel van een darmhersteltraject. De test kost rond de €50,-. We kijken dan altijd eerst samen of dit inderdaad een goede test is om te doen.

Manier 3: Enzymen Die Fructose Omzetten

Dit is niet alleen een leuke optie om te testen of fructose een probleem is, het is óók heel fijn om deze achter de hand te hebben als je inderdaad gevoelig bent voor fructose.

Het enzym Xylose Isomerase zet fructose om in glucose. Dit gebeurt in de darmen nog vóór dat de fructose problemen kan geven. De glucose wordt gewoon opgenomen en voilà, je kan zonder klachten een stuk fruit eten!

Waar je even op moet letten is dat je het enzym koopt zónder toevoegingen als sorbitol en mannitol. Dat zijn namelijk ook weer FODMaP’s. Dat is niet handig om die in zo’n supplement te stoppen maar dat gebeurt dus wel. Een goede keuze is de Fructase van Intoleran. Ze hebben 2 formaten verpakking. De kleine is handig om het mee uit te proberen en de grote is wat voordeliger als dit de oplossing voor je is.

Tips en Tricks over Fructose bij Darmklachten

  • De gevoeligheid voor fructose verschilt per persoon en soms zelfs per dag: iedereen heeft zijn eigen drempel of tolerantiegrens waarboven de klachten ontstaan.
  • Hou er rekening mee dat fructose wellicht niet het enige is waar je klachten van krijgt.
  • Als je het idee hebt dat dit bij jou het geval is of je ziet door de bomen het bos niet meer, dan is het handig om er samen eens naar te kijken.

Testen bij een Opgezette Buik

Bij regelmatig een opgezette buik of opgeblazen gevoel, kan ontlastingsonderzoek via Darmklachten.nl helpen. Een daling van gezonde bacteriën in de darm gaat vaak samen met een toename van gisten, wat een opgezette buik als gevolg kan hebben. Het gebruik van een antibioticum kan ook een opgezette buik, een opgeblazen gevoel, winderigheid of diarree tot gevolg hebben.

Een toename van histamine ontstaat door een gebrek van het enzym (DAO) dat histamine in de darm afbreekt.

Meer Informatie Over de Testen

  • Dientamoeba fragilis - Dikke darmparasiet
  • Blastocystis hominis - Dikke darmparasiet
  • Giardia lamblia - Dunne darmparasiet
  • Cryptosporidium spp. - Dunne darmparasiet
  • Verteringsparameters pH, vet, zetmeel, kleur en consistentie van de ontlasting
  • Darmflora analyse - Onderzoek naar een deel van de darmmicrobiota
  • Gisten en schimmels - Onderzoek naar de aanwezigheid van onder andere Candida albicans
  • Antigliadine en anti-ht-Transglutaminase - Markers voor glutenintolerantie
  • Histamine-intolerantie - Onderzoek naar de afwezigheid van het enzym Diamine oxidase
  • Lactose-intolerantie - Genotypering
  • Calprotectine - Ontstekingsmarker voor Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa
  • Lactoferrine - Een natuurlijk antibioticum en helpt immuuncellen bij het uit de weg ruimen van schadelijke bacteriën in het lichaam
  • Transferrine - Bloedspoortjes in het bovenste deel van het spijsverteringskanaal
  • Beta-Defensine-2 - Ontstekingsremmende stof die uitsluitend wordt gevormd door in de dikke darm en deze beschermt
  • Pancreas elastase - Afbraak van vet, zetmeel en eiwitten
  • Galzuren - Vertering van vet

Winderigheid: Oorzaken en Tips

Winderigheid wordt ook wel gasvorming of flatulentie genoemd. Bij iedereen is er altijd een bepaalde hoeveelheid gas in het spijsverteringskanaal aanwezig. En iedereen laat winden, dat is dus heel normaal. Gemiddeld zo'n 20 winden per dag. Je kunt spreken van winderigheid wanneer je veel meer winden laat of daar geen controle over hebt.

Door het eten van bepaalde voedingsmiddelen zoals peulvruchten, uien, koolsoorten, fruit en lightproducten kun je last krijgen van winderigheid.

Wat te Doen Bij Winderigheid?

  • Neem voldoende tijd voor je maaltijd. Als je snel eet, is de kans groter dat je lucht inslikt.
  • Probeer stress en spanningen te vermijden.
  • Eet en drink rustig en kauw goed, met je mond gesloten.
  • Het kan helpen om voordat je een hap of slok doorslikt, eerst de achterkant van je tong tegen je gehemelte aan te drukken.
  • Probeer dit te voorkomen met gezonde, gevarieerde en vezelrijke voeding.

Voedselcombinaties en een Opgeblazen Buik

Eet vooral geen fruit na de maaltijd, er zou een file ontstaan. Fruit verteert sneller dan je bordje met vis en groente, waardoor je lijf de kans krijgt om de boel te laten gisten.

En combineer vooral geen:

  • Zetmeelrijke voeding met eiwitten (zoals een broodje kaas, rijst met kip of aardappel met vis).
  • Eiwitrijke voeding met fruit (zoals een appel met een handje nootjes, een gekookt eitje en een stuk fruit of fruit met yoghurt.
  • Zetmeelrijke voeding met suiker (zoals brood met vruchtenspread, vruchtengebak of krentenbrood).

Eigenlijk zijn die voedselcombinaties niets meer dan symptoombestrijding. Er is een probleem met je vertering. Het lukt je lijf niet om de voeding die binnen komt optimaal af te breken. En om die reden ga je de problemen uit de weg door het maken van voedselcombinaties die gemakkelijk te verteren zijn. Voor even handig, maar dat kun (en wil!) je toch niet je leven lang volhouden?

Praktische Tips om een Opgeblazen Buik te Verhelpen

Heb je je buik vol van het opgeblazen gevoel? Dat begrijpen we goed! Daarom bundelen wij onze beste adviezen om opgezwollen darmen te verhelpen én - minstens even belangrijk - te voorkomen.

  • Eet regelmatig.
  • Kies voor gezonde en gevarieerde voeding.
  • Respecteer eventuele voedselintoleranties.
  • Vermijd uitlokkende voedingsmiddelen.
  • Consumeer voldoende vezels.
  • Beweeg voldoende.
  • Maak komaf met stress.
  • Drink voldoende water.

Wanneer naar de Dokter?

Treedt een opgeblazen gevoel op na het consumeren van bepaalde voedingsproducten? Weet jij precies welke ingrediënten de boosdoener zijn? Dan is een doktersbezoek niet aan de orde. Wanneer het gissen is naar de precieze oorzaak of een bepaalde ziekte aan de grondslag ligt, adviseren we wel om een arts te raadplegen. Hetzelfde geldt wanneer je kampt met aanhoudende constipatie of diarree, in combinatie met opgezwollen darmen.

labels:

Zie ook: