Een opgeblazen buik is een veelvoorkomend probleem dat door verschillende factoren kan worden veroorzaakt. Een van de mogelijke oorzaken is de consumptie van pasta, met name bij mensen met een voedselallergie of -intolerantie.

Glutenintolerantie en Coeliakie

Gluten is een eiwit dat voorkomt in veel soorten graan, zoals tarwe, gerst, rogge, spelt en kamut. Deze granen zitten bijvoorbeeld in brood en pasta. Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij het lichaam een afweerreactie vertoont op gluten.

Bij coeliakie krijg je ontstekingen in je darmen als je gluten eet. Hoe dat precies komt is niet helemaal duidelijk. Wel weten we dat coeliakie met erfelijkheid te maken heeft. Heeft 1 van je ouders coeliakie? Of heb je een broer of zus met coeliakie? Dan heb je een grotere kans om het ook te krijgen. In Nederland heeft 1 van de 100 mensen coeliakie.

Als je iets eet met gluten erin krijg je ontstekingen in je darmen. Daardoor kun je last krijgen van buikpijn en diarree. Als je lang zulke ontstekingen hebt, kunnen je darmen de voedingsstoffen uit je eten niet goed opnemen. Je kunt dan bijvoorbeeld bloedarmoede krijgen. En je kunt merken dat je dunner wordt, terwijl je niet minder eet dan anders. Bij een kind kan het ervoor zorgen dat het kind minder goed groeit. Coeliakie kan op elke leeftijd beginnen.

Bij coeliakie kun je veel verschillende klachten hebben. De klachten gaan alleen weg als je helemaal geen gluten meer eet of drinkt. Een diëtist helpt je daarbij. Eet dus vooral geen gewone soorten brood en pasta. En bijvoorbeeld ook geen beschuit, crackers, koekjes, cake, muesli, paneermeel of pizza.

Gelukkig zijn er heel veel dingen die je wel mag eten, bijvoorbeeld:

  • Rijst, boekweit, maïs en popcorn
  • De meeste sojaproducten (let op: in sojasaus zit wel vaak gluten)
  • Aardappelen
  • Noten, pitten en zaden
  • Linzen, erwten en bonen (peulvruchten)
  • Melk en yoghurt
  • Groente en fruit
  • Eieren
  • Vlees, vis en tofu (let op: in paneermeel of marinade kan wel gluten zitten)

In de supermarkt zijn vaak ook speciale glutenvrije producten te koop. Bijvoorbeeld brood, pasta of koekjes waar geen gluten in zitten.

Met coeliakie moet je je hele leven glutenvrij eten. Als je coeliakie hebt, ga je regelmatig naar het ziekenhuis voor controle bij de maag-darm-lever-arts. De arts overlegt met je hoe vaak controle nodig is. Dat hangt af van hoe het met je gaat. Meestal is het 1 keer per 1 of 2 jaar. In het eerste jaar nadat bekend is dat je coeliakie hebt kom je vaker. Totdat het beter gaat.

Je krijgt ook hulp van een diëtist. Die helpt je om goed om te gaan met glutenvrij eten. Soms neemt de huisarts de controles over.

Als je coeliakie hebt, is er een grotere kans dat je ouders, je broer of zus en je kinderen het ook hebben. Die willen misschien graag weten of ze ook coeliakie hebben. Ook als ze geen klachten hebben. Door bloedonderzoek kun je erachter komen of iemand coeliakie heeft.

Heeft een familielid zelf ook klachten die passen bij coeliakie? Dan is het goed als die naar de huisarts gaat. De huisarts kan dan bloed laten onderzoeken.

Heeft een familielid geen klachten? Dan heeft bloedonderzoek voordelen en nadelen:

  • Als uit het onderzoek komt dat je familielid geen coeliakie heeft, zegt dat alleen iets over dat moment. In de toekomst kan iemand het nog steeds krijgen.
  • Als uit het onderzoek komt dat je familielid wel coeliakie heeft, moet die glutenvrij gaan eten. Levenslang glutenvrij eten is niet makkelijk als je verder helemaal geen klachten hebt.

Glutensensitiviteit

Het kan ook zijn dat je een bloedtest hebt gedaan en dat er uitkomt dat je geen glutenintolerantie hebt. Toch kan het zijn dat je niet goed reageert op voeding met gluten en hier een opgezette buik van krijgt. Dan spreken we van een glutensensitiviteit. Je kunt hier achter komen door zes weken lang strikt glutenvrij te eten en daarna opnieuw gluten te eten. Dit kun je doen onder begeleiding van een diëtist.

Tot slot zijn er ook mensen die het gevoel hebben dat ze een opgezette buik krijgen na het eten van brood of pasta met gluten, maar die het af en toe wel kunnen verdragen. In dit geval is het niet nodig om gluten helemaal te elimineren. Per persoon kan verschillen hoeveel je dan kunt verdragen.

Symptomen van glutensensitiviteit zijn:

  • Winderigheid
  • Buikpijn
  • Diarree
  • Obstipatie
  • (Chronische) vermoeidheid

Lactose-intolerantie

Een andere bekende veroorzaker van een opgeblazen buik is lactose. Dit is een stof die in melkproducten zit, zoals yoghurt, melk, toetjes, ijs, witte sauzen en witbrood. Daarnaast zit het ook vaak als hulpstof toegevoegd aan gefabriceerde producten, zoals koek, snoep en taart. Mensen met een lactose-intolerantie kunnen lactose niet goed afbreken, doordat het lichaam te weinig van het enzym lactase aanmaken.

Dit komt relatief vaak voor bij ouderen en getinte mensen. In de supermarkten kom je steeds vaker lactosevrije producten tegen, zoals lactosevrije melk, yoghurt, brood, roomkaas en toetjes. Er zijn ook tabletjes te koop met lactase die je kunt innemen, zodat lactose makkelijker kan worden afgebroken.

Sojayoghurt is ook een melkvervanger, maar wordt niet altijd door iedereen goed verdagen. Vaak is het niet nodig om nooit meer melkproducten te nemen en kun je dit prima een paar keer per week nemen. Daarnaast kun je ook gevoelig zijn van de melkeiwitten in voeding en dan is het belangrijk om geheel melkvrij te eten.

Gasvormende Producten

Een feit is dat gasvormende producten bij veel mensen kunnen zorgen voor een opgezette buik. Eet je bijvoorbeeld vaak bruine bonen of drink je frisdrank met koolzuur, dan is de kans groter dat je meer gassen in je buik hebt. Het kan wel verschillen per voedingsmiddel of je er gasvorming van krijgt.

Sterke Kruiden en Glutamaten

Een opgezette buik ligt sneller op de loer als je veel sterke kruiden gebruikt. Daarnaast kun je ook gevoelig zijn voor de glutamaten (smaakversterkers) in voeding.

Verkeerde Combinaties in Voeding

Het zijn niet alleen bepaalde voedingsmiddelen, zoals gluten, lactose, bonen en sterke kruiden die kunnen zorgen voor een opgezette buik. Het maakt ook uit welke combinaties je gebruikt. Eet of drink je veel dingen door elkaar, dan kunnen ze ook een reactie versterken.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Ongeveer 10-15% van de Nederlanders is bekend met het Prikkelbare Darm Syndroom, ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. De symptomen verschillen sterk van persoon tot persoon. Buikpijn, diarree en/of verstopping (obstipatie) staan vaak op de voorgrond. Overige maag-darmklachten komen ook veel voor, zoals een opgeblazen buik, misselijkheid, zuurbranden.

Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden maar de klachten wel aanhouden, wordt de diagnose PDS gesteld. Op dit moment gaat men er van uit dat een of meerdere van de volgende factoren meespelen:

  • een gestoorde beweging van de darm en/of een overgevoeligheid van de darmwand;
  • een abnormale verwerking van prikkels in het maag-darmkanaal en hersenen;
  • darminfectie;
  • stress;
  • verkeerde voeding.

In de praktijk zie je dat een combinatie van bovengenoemde vaak een goed resultaat geeft.

FODMAPs

Andere productgroepen die mogelijk klachten kunnen geven zijn FODMAPs. Dit zijn koolhydraten die bij iedereen slecht worden verteerd. Mensen met PDS krijgen hier echter klachten van, zoals als gasvorming en diarree. Middels een testdieet kunt u onderzoeken voor welke FODMAP-groep(en) u gevoelig bent. Uw diëtist zal aangeven of dit een behandeloptie is voor u en zal dit gehele traject begeleiden. Het is namelijk een intensief traject. Mocht u dit traject zelfstandig volgen is de kans op grote tekorten van belangrijke voedingsstoffen erg groot. Laat u daarom altijd door een gespecialiseerde diëtist begeleiden.

Wat te doen bij een opgeblazen gevoel?

Strategieën voor het verminderen van een opgeblazen gevoel zullen sterk afhangen van de reden waarom er bij jou een opgeblazen gevoel optreedt.

  • FODMAP-dieet: Voor een opgeblazen gevoel door een slechte tolerantie van FODMAP-rijke voeding, kan het volgen van het FODMAP-dieet iets zijn om te overwegen.
  • Verminder veelvoorkomende boosdoeners: kauwgom, rietjes en koolzuurhoudende dranken kan je opgeblazen gevoel aanzienlijk verminderen.
  • Warmte: Voor een snelle verlichting van de druk in de buik die wordt veroorzaakt door een opgeblazen gevoel, kan het een goede snelle oplossing zijn om te gaan liggen met een warmwaterkruik of warmtepak over uw buik.
  • Pepermuntolie: Een capsule met pepermuntolie kan ook verlichting geven bij een opgeblazen gevoel, buikpijn, krampen en ongemak dat gepaard gaat met PDS.

We raden aan om in ieder geval je arts en een goede fodmapdiëtist te bezoeken als je vaak een opgeblazen gevoel hebt.

Voedingsvezels

Een gezond en gevarieerd eetpatroon bevat in principe voldoende vezels. Echter de meeste mensen eten vaak minder dan hierboven geadviseerd, met name minder vezels. Een groot deel van onze voedingsmiddelen bevat van nature voedingsvezels. Dit zijn plantaardige bestanddelen, die in de maag en darm niet worden verteerd. De voedingsvezels bereiken onveranderd de dikke darm, waar ze uiteindelijk via de ontlasting het lichaam verlaten.

Voor een gezonde spijsvertering heeft u 30 tot 40 gram vezels per dag nodig. Voedingsvezels zijn te verdelen in twee soorten, namelijk de oplosbare en de onoplosbare vezels.

Oplosbare vezels Deze vezels zitten o.a. in groenten, fruit, peulvruchten en aardappelen. Deze vezels komen onverteerd in de dikke darm terecht, waar onze darmbacteriën de vezels afbreken. Hierbij komen stoffen vrij, die als energiebron dienen voor de darmbacteriën en de darmcellen. Daarnaast komen er gassen vrij, die er voor zorgen dat de ontlasting luchtig en soepel blijft, en die de darmwand prikkelen.

Onoplosbare vezels Deze vezels zitten o.a. in bruin- of volkorenbrood, volkorencrackers, zemelen, volkoren- of meergranenpasta, zilvervliesrijst, noten en zaden. Deze vezels worden niet verteerd in de dikke darm en zijn onveranderd in de ontlasting terug te vinden. De vezels werken in de darm als een soort spons doordat ze veel vocht opnemen. De ontlasting wordt hierdoor zachter en kan sneller in de richting van de anus worden afgevoerd. Daarnaast zorgen de onoplosbare vezels voor een snellere verzadiging en vergroten ze het volume van de ontlasting.

Bij sommige mensen met PDS kunnen onoplosbare vezels meer klachten geven. Verminder dan de hoeveelheid van deze vezels, maar vermijd het niet. Neem in dit geval contact op met de diëtist. Zij kan beoordelen of uw voeding nog volwaardig is. Vraag uw arts voor een verwijzing naar de diëtist.

Vocht

Bij een normale, gezonde voeding wordt geadviseerd dagelijks minimaal 1½ liter vocht te drinken. Bij een vezelverrijkte voeding is echter extra vocht belangrijk, omdat de extra vezels anders niet genoeg vocht aangeboden krijgen om op te zwellen. Wanneer de vezels niet voldoende vocht kunnen opnemen, kunnen ze averechts werken en juist obstipatie veroorzaken.

Bij een vezelverrijkte voeding wordt minimaal 2 liter vocht per dag aanbevolen, zoals water, thee, mineraalwater, melkproducten, soep, bouillon of vruchtensap.

Winderigheid

Als u niet gewend bent aan een het eten van vezelrijke voeding, kunt u in het begin last krijgen van winderigheid. Dit komt doordat de bacteriën in de dikke darm bij het verwerken van vezels extra gas vormen. Deze klachten verdwijnen echter weer in de loop van de tijd.

Ook kunnen bepaalde voedingsmiddelen extra winderigheid veroorzaken. Welke producten dit zijn, verschilt van persoon tot persoon en hangt ook af van de hoeveelheid die ervan wordt gegeten.

Algemene aandachtspunten

  • Een regelmatig voedingspatroon is belangrijk: 3 hoofdmaaltijden en ca. 3 tussendoortjes.
  • Ga bij obstipatie meteen naar het toilet als u aandrang voelt, anders bestaat de kans dat de ontlasting nog meer indroogt en harder wordt. Vermijd hard persen, hierdoor werkt u het ontstaan van aambeien in de hand. Neem er de tijd voor.
  • Plaats uw voeten wat hoger wanneer u op het toilet zit. Hierdoor bolt uw rug meer en werkt de zwaartekracht mee, omdat de darm op deze manier verticaal staat.
  • Probeer bij chronische diarree niet bij elke aandrang naar de wc te lopen. Op deze manier traint u uw darmen weer tot een normale stoelgang.
  • Probeer meer aan lichaamsbeweging te doen. Een half uur stevig wandelen per dag is al voldoende.

Voedingstabel

Deze tabel geeft een overzicht van de hoeveelheid vezels in verschillende voedingsmiddelen.

Voedingsmiddel Verstrekkingseenheid Gewicht (gram) Vezels (gram)
Beschuit 1 stuk 10 0
Bruinbrood 1 snee 35 2
Volkorenbrood 1 snee 35 2,5
Appel met schil 1 stuk 50 0,5
Banaan 1 stuk 50 2
Sperziebonen gekookt 1 groentelepel 40 1
Bonen witte/ bruine 1 opscheplepel 60 7

labels: #Pasta

Zie ook: