Een opgeblazen buik na het eten van sushi kan verschillende oorzaken hebben, variërend van verkeerde eetgewoonten tot onderliggende medische aandoeningen. Het begrijpen van de mogelijke oorzaken en de beschikbare oplossingen kan helpen om dit ongemak te verlichten en je spijsvertering te verbeteren.

Voedselvergiftiging en Voedselinfectie

In eten en drinken kunnen bacteriën, virussen, schimmels of parasieten zitten die je ziek kunnen maken. Van de meeste heb je geen last. Soms is het er na één of twee keer overgeven weer uit. Een voedselinfectie wordt veroorzaakt door een bacterie, virus of parasiet in je maag of darmen. Op rauw voedsel, zoals rauw vlees of rauw vis, zitten altijd wel bacteriën.

Door besmet eten en drinken kun je deze klachten krijgen: meestal eerst buikpijn of buikkrampen, misselijk en overgeven, diarree en duizelig zijn. Sommige bacteriën geven hoofdpijn, spierpijn en koorts. Door sommige bacteriën kun je bloed in je poep krijgen. Meestal ben je ziek door bacteriën op eten, bijvoorbeeld deze:

  • Salmonella: komt voor op rauwe kip, rauw kalfsvlees of rauw varkensvlees. Soms zitten ze in eieren en melk, en op groente en fruit.
  • Campylobacter: zit vooral op rauwe kip.
  • Listeria: zit soms op rauw vlees, rauwe vis (sushi, oesters) en in kaas van rauwe melk.
  • E-coli: kan op rauw vlees (gehakt, hamburger) zitten en op rauwe groente.

Zulke bacteriën komen in je maag en darm en gaan daar groeien. Zo worden het er steeds meer. Ze zorgen voor een ontsteking van de binnenkant van de maag en darmen. Sommige bacteriën en schimmels maken gifstoffen waar je ziek van kunt worden.

Zo kunnen de bacteriën bijvoorbeeld in je maag en darm komen:

  • Je snijdt rauwe kip en bakt die gaar. Op dezelfde snijplank snijd je daarna tomaten voor een salade. De bacteriën van de rauwe kip komen nu op de tomaten en je eet tomaten met deze bacteriën erop.
  • Je koopt sushi bij de supermarkt en laat dit buiten de koelkast staan. Bacteriën krijgen zo de tijd om te groeien en door de warmte kunnen ze sneller groeien.
  • Je koopt biologische sla. Op de sla zitten E-coli bacteriën uit biologische mest. Je wast de sla niet goed. Daardoor blijven er wat bacteriën op de sla zitten.
  • Je barbecuet en er liggen wat kipsatés in de zon. De bacteriën die erop zitten kunnen goed groeien in de warmte. De kipsaté gril je daarna niet lang genoeg en je eet een halfgare saté op.
  • Je geeft iemand een hand. Die persoon is net naar de wc geweest en heeft de handen niet goed gewassen. De bacteriën uit zijn poep komen dan op jouw handen.

Als je veel moet overgeven en ook diarree hebt, dan verliest je lichaam veel vocht. Merk je dat je weer honger of dorst krijgt? Probeer dan gewoon wat te eten. In principe raden huisartsen aan om alles te eten waar je trek in hebt. Heb je langer dan een week diarree of heb je er vaker last van? Probeer dan vet voedsel en producten als melk, appelsap, frisdranken te vermijden. Dit is niet altijd even goed voor je darmen.

Je darmen zijn tijdens een voedselinfectie behoorlijk van slag. Als je weer begint met eten, dan kun je snel buikkrampen krijgen; dat is normaal en hoort erbij. Door de diarree en het overgeven kan het zijn dat je lichaam de medicijnen niet goed opneemt. Er bestaan geen medicijnen om voedselvergiftiging te verhelpen. Het enige dat je kan doen, is wachten tot de giftige stoffen uit je lichaam verdwijnen.

Wat te doen bij Diarree en Overgeven

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken.

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig. Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken. Soms krijg je dan weer een golf van diarree. Dat betekent niet dat je iets verkeerds gegeten hebt. Je maag en darmen zijn nog gevoelig.

Medicijnen en Hulpmiddelen

Bij overgeven of hevige diarree kun je ORS gebruiken om uitdroging te voorkomen. In dit drankje zitten speciale suikers en zouten die je vochtbalans op peil houden. Probeer elke vijf of tien minuten een eetlepel te drinken. Eventueel kun je gebruikmaken van het stopmiddel loperamide, als je last hebt van diarree. Loperamide zorgt ervoor dat de ontlasting minder frequent wordt. Let op, dit kan wel verstopping veroorzaken en het versnelt de genezing niet. Gebruik het middel niet als je koorts of bloederige diarree hebt. Loperamide mag je niet gebruiken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Bij een voedselvergiftiging wordt zelden antibiotica gebruikt.

Gebruik je de anticonceptie-pil en heb je last van overgeven of diarree? Lees wat je moet doen om zwangerschap te voorkomen bij de gewone pil en de minipil.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Het is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de Nederlanders er last van. De klachten zijn heel vervelend. Veel mensen met PDS schamen zich ervoor of vinden het moeilijk om over hun probleem te praten. PDS is van persoon tot persoon verschillend. Soms heeft iemand lichte problemen, bij anderen zijn de klachten ernstig.

De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Wel is de kennis over oorzaken en het ontstaan van PDS de laatste jaren toegenomen. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen. Onze hersenen en darmen staan voortdurend met elkaar in verbinding.

Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Tegenwoordig is het duidelijk dat PDS geen psychische oorzaak heeft. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan. Het lijkt erop dat de darmen te veel of te sterke signalen naar de hersenen sturen waarna de hersenen weer te veel en te sterke signalen naar de darmen sturen. Dit kan verklaren dat mensen met PDS gevoeliger blijken te zijn voor pijnprikkels in de darmen.

Een theorie over PDS is dat het kan ontstaan door schade aan de darmwand, bijvoorbeeld na een ontsteking of infectie. Hierbij worden zenuweinden in de slijmvliezen van de darm gevoeliger. In onze darmen leven miljarden bacteriën, dit noemen we ook wel het microbioom. De samenstelling van het microbioom van mensen met PDS verschilt van die van gezonde mensen. Het voedingspatroon heeft veel invloed op de samenstelling van het microbioom.

Een veel besproken onderwerp bij PDS is SIBO. SIBO staat voor ‘Small Intestinal Bacterial Overgrowth.’ Dit betekent dat er te veel bacteriën in de dunne darm zitten. Deze verandering kunnen klachten geven zoals buikpijn, opgeblazen gevoel, diarree, winderigheid en verstopping. Deze klachten lijken sterk op die van PDS.

Klachten bij PDS

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. Buikpijn is een veelvoorkomende klacht. De klachten zijn vaak overdag, maar soms juist ook ’s avonds en ’s nachts. Vaak heb je last van diarree, verstopping of een combinatie van beide. Veel mensen hebben een opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik. De klachten worden meestal erger in de loop van de dag en na het eten.

Wanneer er gassen ontstaan in de darmen, kan de buik uitzetten. Het laten van winden is normaal, gemiddeld zo’n 15 per dag. Als een wind wordt ingehouden kan dit buikpijn geven en een opgeblazen gevoel.

Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS. Ga met deze klachten direct naar huisarts.

Diagnose en Behandeling van PDS

Om te bepalen of je PDS hebt, stelt je huisarts vragen over je klachten en onderzoekt je buik. Soms is ook nog onderzoek van bloed of ontlasting nodig om de diagnose te stellen. Je huisarts verwijst je dan door naar een specialist in het ziekenhuis. Dit is om andere aandoeningen uit te sluiten. Op basis van de Rome IV-criteria wordt de diagnose gesteld.

Sommige voedingsmiddelen, zoals zuivel, tarwe, cafeïne, bepaalde groenten en fruit, sappen, alcohol, frisdrank met koolzuur of zoetstoffen en kauwgom kunnen de klachten verergeren. Het verschilt per persoon welke voedingsmiddelen klachten geven. Het aanpassen van het voedingspatroon kan al helpen om klachten te verminderen. Als je PDS hebt is het goed om met een diëtist te kijken naar je voeding. Zo kan je achterhalen welke producten je klachten geeft. Ook kan de diëtist het FODMAP-dieet aanraden, waarbij je bepaalde soorten voeding tijdelijk weglaat en weer toevoegt. Doe dit wel onder begeleiding, om te korten te voorkomen.

Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. Wat voor de ene persoon werkt, heeft bij de ander geen effect. Je moet dus, samen met je arts of diëtist, op zoek naar een aanpak die voor jou werkt. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen.

Medicijnen bij PDS

Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen. Er zijn verschillende middelen die de ontlasting zachter kunnen maken en kunnen helpen als je vooral last hebt van verstopping of als je ontlasting moeizaam verloopt. Bulkvormers zijn middelen die dezelfde eigenschappen hebben als niet-oplosbare voedingsvezels. Ze kunnen zorgen voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking. Darmprikkelende middelen activeren de darmbeweging door een chemische prikkeling van de darmwand. Voorbeelden zijn bisacodyl en natriumpicosulfaat. Patiënten met matig tot ernstige PDS met verstopping kunnen baat hebben bij het medicijn linaclotide, dat op 2 manieren werkt: tegen verstopping en tegen pijn.

Als je vaak last hebt van diarree kan je arts een diarreeremmer voorschrijven. Dit medicijn zorgt ervoor dat de ontlasting wat vaster wordt. Gebruik diarreeremmers niet dagelijks, tenzij je arts dat voorschrijft. Een voorbeeld is loperamide met als merknamen Imodium® en Diacure®. Buikpijn en buikkrampen kunnen een grote invloed hebben op je dagelijks leven. Als pijnstiller kun je paracetamol gebruiken. Wees voorzichtig met het gebruik van aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers (zogenaamde NSAID’s), zoals ibuprofen en diclofenac.

Naast medicijnen zijn er andere middelen die een positief effect kunnen hebben op de klachten bij PDS. Al tientallen jaren is pepermuntolie een aanbevolen middel voor de behandeling van PDS. Uit verschillende studies blijkt dat door pepermuntoliecapsules één op de drie mensen met PDS verlichting van hun klachten ervaren. Probiotica is een verzamelnaam voor producten met goede darmbacteriën die de microbioom kunnen ondersteunen.

Veel mensen met PDS ervaren dat spanning en stress een duidelijke invloed heeft op hun klachten. Je huisarts kan hierover meer informatie geven en je eventueel doorverwijzen. Voorbeelden van effectieve therapieën bij PDS zijn hypnotherapie, cognitieve gedragstherapie of bekkenbodemfysiotherapie.

Voedselintolerantie en MSG

Sommige mensen ervaren een opgeblazen gevoel of andere spijsverteringsproblemen na het eten van sushi vanwege een intolerantie voor bepaalde ingrediënten, zoals gluten (in sojasaus) of MSG (mononatriumglutamaat). MSG is een smaakversterker die soms wordt toegevoegd aan sushi of sojasaus.

MSG staat voor MonoSodiumGlutamate. Het is de Engelse benaming voor mononatriumglutamaat. Het hoofdbestanddeel van MSG is glutamaat. In 1908 werd deze stof voor het eerst ontdekt door een Japanse onderzoeker. Zijn naam was Kikune Ikeda. Hij ontdekte dat zeewier veel glutamaat bevatte. Het is de vijfde smaak naast de smaken zout, zoet, zuur en bitter. Veel Japanners gebruiken het al meer dan duizend jaar als basis voor bouillons.

Is aan een voedingsmiddel een smaakversterker toegevoegd, dan dient dit op de verpakking te zijn aangegeven. Smaakversterkers zijn onder andere te herkennen aan een E-nummer. De E-nummers van E620 tot E650 staan voor diverse smaakversterkers. Het E-nummer voor MSG (vetsin) is E621. Tegenwoordig wordt voor MSG ook steeds vaker de term gistextract gebruikt.

Zowel in kleine als grote hoeveelheden hoeft glutamaat bij de meeste mensen geen klachten te veroorzaken. In enkele gevallen kan een inname van MSG dus wel klachten geven. Vaak gaat het om allergische klachten. De klachten bij E621 zijn echter een gevolg van een intolerantie. Een intolerantie is een overgevoeligheidsreactie op een bepaald voedingsmiddel. Hierbij veroorzaakt dat voedingsmiddel in eenzelfde hoeveelheid bij anderen personen geen klachten.

Kenmerkend voor de klachten is dat ze zich alleen voordoen bij bepaalde hoeveelheden van een voedingsmiddel of voedingsstof. In het algemeen komt er bij een intolerantie dus geen histamine vrij. Een MSG-intolerantie vormt daar echter een uitzondering op. Bij een MSG-intolerantie komt er wel histamine vrij. Dit komt omdat E621 oftewel Ve-tsin (vetsin) een prikkelende werking op de zogenaamde mestcellen heeft. Hoe meer E621 iemand binnen krijgt, hoe meer de mestcellen worden geprikkeld. Dit kan leiden tot een grotere afgifte van histamine. Afhankelijk van de mate waarin de klachten optreden, kan een MSG-intolerantie wel net zo levensbedreigend zijn als een allergie. De situatie kan levensbedreigend worden bij ernstige klachten zoals hartkloppingen, pijn op de borst of zwelling van keel of lippen.

Voor het vaststellen van het Chinees-restaurant-syndroom oftewel een MSG-intolerantie bestaat vooralsnog geen officiële diagnose. Wel zal een arts of andere zorgverlener vooral naar de symptomen kijken. De behandeling van het Chinees-restaurant-syndroom is afhankelijk van de symptomen die optreden. De meeste mensen die kampen met milde klachten zoals hoofdpijn kunnen herstellen zonder behandeling. Mensen die ernstigere klachten ervaren zoals hartkloppingen, pijn op de borst of zwelling van keel of lippen dienen direct een arts te raadplegen.

Bij milde klachten is het raadzaam om producten met MSG te vermijden en te letten op de ingrediëntenlijst van voedingsmiddelen. Het is mogelijk dat MSG schadelijk is voor de hersenen door het eetlustopwekkend vermogen. MSG kan de balans van het honger en verzadigingscentrum in de hersenen verstoren. Door MSG kan het lichaam niet meer goed onderscheiden wanneer men voldoende heeft gegeten. Hierdoor kan men meer gaan eten dan het lichaam nodig heeft.

Preventie

Houd je een voedselvergiftiging liever buiten de deur? Was je handen met water en zeep. Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt. Zorg dat bacteriën tijdens het koken dus niet ander eten besmetten. Weet dat bacteriën waar je ziek van kan worden in vlees, vis of schelpdieren pas echt dood zijn als het helemaal gaar is.

Zorg dat je vlees, vis of schelpdieren die je rauw eet niet langer dan één dag in de koelkast bewaart. Die staat er niet voor niets! Net als bij gekoelde biertjes is het erg belangrijk om je vlees van de barbecue gekoeld te houden. Stop daarom alles wat bederfelijk is in een goede koeltas. Maak een bakje met het overgebleven eten en zet dit direct in de koelkast. Zorg dat je het binnen twee dagen opeet, langer is niet meer verantwoord.

labels:

Zie ook: