Koffie, een geliefde drank voor velen, heeft zowel positieve als negatieve kanten. Maar hoe zit het precies met cafeïne en koffie tijdens je zwangerschap? En wat zijn goede andere keuzes? Het is belangrijk dat je voldoende vitamines en mineralen binnenkrijgt, zowel in de tijd rond de bevruchting als tijdens de zwangerschap.

Wat is Cafeïne?

Cafeïne is een oppeppende stof die via voedingsmiddelen in je bloed terechtkomt. Je krijgt het vooral binnen als je koffie en thee drinkt. Het kan een positieve invloed hebben op je concentratievermogen, alertheid en energie. Maar, cafeïne kan ook een keerzijde hebben: rusteloosheid, hoofdpijn en prikkelbaarheid. Als je te veel drinkt, kan je ook moeite krijgen met slapen.

Cafeïne komt voor in diverse voedingsmiddelen en dranken zoals koffie, zwarte en groene thee, cola’s en chocolade. Door de naam denk je misschien dat cafeïne en theïne verschillend zijn. Het zijn echter niet twee aparte stoffen, maar precies hetzelfde. Er zit dus geen verschil tussen cafeïne en theïne, het gebruik van de naam wisselt alleen soms.

Cafeïne en Vruchtbaarheid

Cafeïne is vaak een onderwerp van discussie als het gaat om vruchtbaarheid. Koffiebonen komen van een plant en bevatten nuttige plantchemicaliën. Aan de andere kant kan cafeïne de productie van het stresshormoon adrenaline verhogen. Dit hormoon, geproduceerd door de bijnieren, kan een ‘vecht- of vlucht’-reactie veroorzaken die je stressniveaus verhoogt.

Onderzoek naar cafeïne en vruchtbaarheid is grotendeels observationeel, wat betekent dat er verbanden worden gesuggereerd maar niet altijd oorzakelijk kunnen worden vastgesteld. Toch wijzen studies erop dat een hoge cafeïne-inname een negatieve invloed kan hebben op de vrouwelijke vruchtbaarheid en het risico op miskramen kan verhogen. Bijvoorbeeld, vrouwen die meer dan 200 mg cafeïne per dag consumeren, hebben een hoger risico op miskramen (25,5%) vergeleken met vrouwen die geen cafeïne gebruiken (12,5%).

Aan de andere kant suggereren sommige onderzoeken dat gematigde cafeïneconsumptie (tot 200 mg per dag) niet noodzakelijk schadelijk is voor de vruchtbaarheid. Ook voor mannen kan cafeïne een rol spelen. Er zijn studies die suggereren dat overmatige cafeïne-inname de gezondheid van sperma kan verminderen. Dit betekent niet dat je volledig moet stoppen met cafeïne, maar een gematigde aanpak is verstandig.

Koffie en Zwangerschap: Wat Wordt Aangeraden?

De meeste artsen raden zwangere vrouwen aan om niet meer dan 200 mg cafeïne per dag te nemen. Afhankelijk van welke koffie je drinkt, is dit ongeveer een tot drie kopjes per dag. Nog beter is om tijdens je zwangerschap helemaal geen cafeïne binnen te krijgen. Ook wanneer je borstvoeding geeft, is dit het beste.

Cafeïne zit in meer dan alleen koffie. Je moet dus ook de cafeïne die je uit andere bronnen haalt meetellen. Zoals je in onderstaande tabel kan zien, kom je cafeïne verrassend vaak tegen.

Product Cafeïnegehalte per portie Cafeïnegehalte per 100ml/100g
Filterkoffie (Kopje 125 ml) 56 mg 45 mg
Instantkoffie (Kopje 125 ml) 56 mg 45 mg
Espresso (Kopje 50 ml) 67 mg 134 mg
Starbucks koffie 'Grande' (Beker 473 ml) 330 mg 70 mg
Cafeïnevrije koffie (Kopje 125 ml) 3 mg 2,5 mg
Zwarte thee (Kopje 125 ml) 28 mg 22 mg
Groene thee (Kopje 125 ml) 19 mg 15 mg
Chocolademelk (Beker 180 ml) 8 mg 4 mg
Cola (Glas 200 ml) 22 mg 11 mg
Energiedrank (Blikje 250 ml) 80 mg 32 mg
Energieshotje (Blikje 60 ml) 80 mg 135 mg
Pure chocolade (14 gram) 7 mg 53 mg
Melk chocolade (14 gram) 2 mg 17 mg

Cafeïnegehalte in verschillende soorten koffie en productenⒸVoedingscentrum

Let op: De hoeveelheid cafeïne van een kop koffie of een kop thee kan per merk en manier van klaarmaken sterk verschillen. Een mok koffie bevat bijvoorbeeld tussen de 200 en 250 ml, dubbel zoveel als in de tabel beschreven staat!

Mogelijke Gevolgen van Cafeïne Tijdens Zwangerschap

Er zijn wisselende berichten over de gevolgen van cafeïne tijdens de zwangerschap. Wetenschappers kunnen hierdoor moeilijk zeggen of cafeïne echt de oorzaak is van de negatieve gevolgen die onderzocht zijn. Wel kunnen ze zien dat vrouwen met de mogelijke gevolgen hieronder, vaker meer cafeïne binnenkregen. Daarom is het advies dan ook: minder dan 200 mg cafeïne per dag. Dit is om te voorkomen dat te veel cafeïne tijdens je zwangerschap voor jou en voor je baby vervelende gevolgen heeft.

Mogelijke gevolgen voor je baby

  • Vertraagde groei. Baby’s van moeders die meer koffie drinken dan wordt aangeraden, lijken een grotere kans te hebben op een lager geboortegewicht.
  • Onrustige baby. Cafeïne wordt via jouw bloed aan je baby meegegeven. Je kleine reageert daar sterker op dan jij. Het hart kan hierdoor onregelmatiger gaan kloppen en hij kan onrustig en slapeloos worden.
  • Miskraam of vroeggeboorte. Het risico op een miskraam of vroeggeboorte kan bij te veel cafeïnegebruik stijgen.
  • Overgewicht als kind. Mogelijk kan cafeïne ervoor zorgen dat je kind meer kans heeft op overgewicht. Als je meer dan 300 mg cafeïne per dag drinkt, is dit risico extra hoog.

Mogelijke gevolgen voor jou

  • Verhoogde bloeddruk. Cafeïne verhoogt je bloeddruk. Dit wil je niet tijdens je zwangerschap en kan slapeloosheid en hoofdpijn veroorzaken.
  • Brandend maagzuur. Koffie prikkelt je maag om extra maagzuur aan te maken. Hierdoor kan je tijdens je zwangerschap meer last krijgen van brandend maagzuur.
  • Vruchtbaarheid. Volgens een aantal onderzoeken kan te veel cafeïnegebruik ook een nadelig effect hebben op je vruchtbaarheid.
  • Bescherming tegen zwangerschapsdiabetes. In sommige onderzoeken lijkt het erop dat cafeïnegebruik van minder dan 200 mg per dag een voordeel kan hebben. Het zou mogelijk kunnen beschermen tegen het krijgen van zwangerschapsdiabetes.

Alternatieve Keuzes Tijdens Zwangerschap

Drink je graag koffie? Kies dan tijdens je zwangerschap liever voor de cafeïnevrije variant. Helemaal zonder cafeïne is dit niet, maar je kan jezelf iets meer kopjes per dag gunnen. Gelukkig smaakt cafeïnevrije koffie steeds meer naar ‘echte’ koffie.

Andere keuzes in plaats van koffie zijn:

  • Zwarte of groene thee (niet meer dan drie koppen per dag)
  • Kruidenthee (zoals rooibos, kamille en munt, maar geen venkel, anijs, sterrenmix of zoethout)
  • Chai latte (let wel op het gebruik van kaneel en anijs)
  • Warme chocolademelk

Energiedranken en frisdranken zou je overigens om meerdere redenen moeten vermijden. Ze bevatten namelijk ook nog een bak aan suiker (of zoetstoffen), een hoop E-nummers en andere minder gezonde stoffen.

Het Effect van Cafeïne op Mannelijke Vruchtbaarheid

Laten we starten met het effect op de mannelijke vruchtbaarheid. Als je kijkt naar het effect van cafeïne op het volume van het semen, hoeveelheid zaadcellen, concentratie aan zaadcellen, beweeglijkheid en de vorm van de zaadcellen dan kun je volgende dingen opmerken:

  • Volume: Cafeïne heeft er weinig invloed op volgens de meeste wetenschappelijke onderzoeken. Er zijn een paar onderzoeken die wel aangeven dat het volume van het semen kleiner wordt. Cola heeft wel een slechte invloed op het volume. Hoe meer cola dat je als man drinkt, hoe kleiner het volume aan semen.
  • Hoeveelheid zaadcellen: Ook hierbij lijkt cafeïne op zich niet zoveel invloed te hebben, maar cola wel. Er werd een direct verband gevonden tussen het drinken van cola en een lager aantal zaadcellen.
  • Concentratie zaadcellen: De bevindingen uit het onderzoek waren een beetje vergelijkbaar met die van de hoeveelheid zaadcellen. Voor wat betreft cola werden wisselende resultaten gezien. Het ene onderzoek zegt dat de concentratie slechter werd door het drinken van cola. Het andere onderzoek gaf aan dat het niet uit maakte.
  • Beweeglijkheid: De meeste onderzoeken lieten geen verschil zien in de beweeglijkheid na het drinken van koffie. Er was 1 onderzoek die liet zien dat het drinken van veel cafeïne zou leiden tot betere beweeglijkheid. Voor cola werden zo’n beetje dezelfde resultaten gevonden.
  • Vorm van de zaadcellen: Er was 1 onderzoek dat aangaf dat er meer abnormale vormen gezien werden in het semen doordat de man 4 of meer kopjes koffie per dag dronk. Dus 240 mg cafeïne of meer. Cola zorgde ook nu weer voor een lager aantal normale vormen.

Er wordt gezegd dat cafeïne invloed heeft op de hoeveelheid testosteron en SHBG (seks hormoon bindend globuline). Deze wordt hoger. Testosteron is belangrijk voor de aanmaak van zaadcellen. SHBG bindt testosteron aan zich en maakt het daardoor inactief. Dus hoe meer SHBG er in je bloed zit, hoe minder testosteron zijn werk kan doen. Als man heb je deze hormonen dus ook nodig om zaadcellen aan te maken. Maar als je te veel van deze hormonen hebt kan het er voor zorgen dat er schade ontstaat aan het DNA van de zaadcellen.

Tips om te Stoppen met Cafeïne

  1. Gooi alle cafeïne in de prullenbak, zoals koffie, groene en zwarte thee, energie dranken, frisdranken. Zorg dat je chocolade als een traktatie blijft zien.
  2. Bepaal of je cold turkey wilt stoppen of dat je het langzaam af wilt bouwen.
  3. Drink minimaal 2 liter water op een dag. Als je besluit om toch nog 1 of 2 koppen koffie te drinken op een dag, drink dan in ieder geval een beetje extra water op andere momenten op de dag.
  4. Als je koffie nodig hebt om op te starten in de ochtend, zorg dan dat je dat probleem aanpakt.
  5. Als je het lastig vindt om koffie/cola/energie dranken etc. te laten staan, weet dan dat het vaak tijdelijk is omdat cafeïne verslavend werkt. Zorg dat je genoeg steun uit je omgeving krijgt.

Sowieso geldt het algemene advies van het voedingscentrum dat je maximaal 4 kopjes koffie op een dag mag drinken. Wat neer komt op ongeveer 400 mg cafeïne. En voor zwangeren en kinderen van 13-18 jaar wordt geadviseerd om maximaal 1 kopje koffie per dag te drinken. Kinderen jonger dan 13 jaar wordt geadviseerd om helemaal geen koffie te drinken.

Gezondheidsvoordelen en Nadelen van Koffie

Koffie met cafeïne brengt gezondheidsvoordelen met zich mee, maar kan helaas ook negatieve effecten hebben. Stoppen met cafeïne verhelpt deze nadelen, wat dan weer vervelende bijwerkingen kan veroorzaken. Wat doet koffie nou met je lichaam, en wat gebeurt er als je ermee stopt?

Gezondheidsvoordelen van koffie

Wat veel mensen misschien niet weten is dat koffie drinken bepaalde gezondheidsvoordelen heeft. Zo heb je ongeveer tien procent minder risico op hartziekten als je twee tot vier koppen per dag drinkt. Ook is er sterk bewijs dat je zo'n dertig procent lager risico hebt op diabetes type 2 als je vijf koppen koffie per dag drinkt, in vergelijking met geen koffie op een dag. Het risico op een beroerte is ook zo'n tien procent lager bij twee tot vier koppen per dag. Bovenstaande effecten gelden voor zowel cafeïnehoudende koffie als decaf. Koffie met cafeïne kan nog een positief effect hebben op de concentratie en prestatie, doordat je meer energie voelt en vermoeidheid wordt verdreven.

Welke nadelen kunnen ontstaan door koffie?

Er kunnen klachten optreden als je gevoelig bent voor cafeïne en te veel binnenkrijgt. Klachten die kunnen optreden door te veel cafeïne zijn: rusteloosheid, stress, angstgevoelens, prikkelbaarheid, hoofdpijn, beven, duizeligheid, suizende oren en hartkloppingen. Het kan ook voor slaapproblemen zorgen. Verder kan cafeïne bij mensen met het prikkelbare darmsyndroom (PDS) darmklachten verergeren. Voor zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven is het advies geen koffie te nemen, of hoogstens een kopje per dag. De cafeïne in koffie kan namelijk schadelijk zijn voor (ongeboren) baby’s en kinderen.

Soort Koffie Maakt Verschil

Koffie zonder suiker past in een gezond eetpatroon met de Schijf van Vijf. Alleen kookkoffie en koffie uit een cafetière staan niet in de Schijf van Vijf. Dit komt vanwege een hoog cafestolgehalte, wat slecht is voor het LDL-cholesterol. Bij koffie is het dus relevant op welke manier deze is gezet. Hoe beter de koffie namelijk is gefilterd, hoe minder van de stoffen cafestol en kahweol erin zit.

Bijwerkingen van Stoppen met Koffie

Als je veel koffie drinkt ga je waarschijnlijk ook beter slapen als je hiermee stopt. Ook voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en mensen met PDS kan stoppen met cafeïnehoudende koffie drinken voordelig zijn. Als je veel koffie drinkt, bijvoorbeeld (veel) meer dan vier koppen per dag, en je stopt daar ineens mee, dan kun je last krijgen van ontwenningsverschijnselen. Je kunt last krijgen van hoofdpijn, vermoeidheid en trillende handen. Dit houdt ongeveer voor een week aan.

labels:

Zie ook: