Je eigen groenten kweken geeft voldoening en is gezond en leuk. Maar je kunt al snel het overzicht verliezen. Hoe en waar moet je beginnen? Er is zo veel te kweken! Wil je dit jaar groenten uit eigen tuin eten, maar weet je niet waar je moet beginnen? Een moestuin aanleggen voor beginners is makkelijker dan je denkt!

De basis van een succesvolle moestuin

Je kunt in principe jaarrond starten met een moestuin, maar de meest ideale tijd is in het voorjaar of het najaar. Zo voorkom je vorstperiodes en hete zomers bij het aanleggen.

  1. Zie je op tegen het vele werk dat je in een grote lap grond moet steken? Niet doen! Begin gewoon met een paar potten met moestuinplanten of wat eetbare planten in je borders, zoals radijsjes.
  2. Met beschutting tegen de wind is je moestuin al half af. Maak waar mogelijk dus gebruik van schuttingen, hagen, (inheemse) heg of warme muren. Tijdens droge perioden moet je tuin voldoende water krijgen, dus een kraan of regenton in de buurt is wel zo handig.
  3. Een goede moestuin begint met een goede bodem. Is jouw grond erg zwaar of is de kwaliteit matig, plaats dan verhoogde bedden en vul die met goede grond, compost en voldoende voeding. De verhoogde bedden of moestuinbakken hoeven trouwens niet diep te zijn; 30 centimeter is voldoende. Zorg wel voor voldoende loopruimte tussen de bedden, zodat je overal makkelijk bij kan.

Tip! Verhoogde moestuinbakken zijn een goede optie voor als de bodem van je tuin (te veel) vervuild is. Wil je liever toch op vollegrond je moestuin aanleggen, dan kan het zijn dat je je bodem eerst moet aanpakken. Dit zie je vaak bij arme zandgronden. Deze verrijk je met compost en mulch.

Bij andere bodems kan het zijn dat voeding voldoende is, maar snel verzadigd raakt met water.

  1. De volgende stap is het kiezen van de groenten. Bedenk ook dat sommige groenten moeilijker te bewaren zijn nadat je ze geoogst hebt. Het zou zonde zijn als je het weg moet gooien!
  2. Sommige planten vragen meer aandacht dan andere. Wees dus realistisch over de tijd die je aan je moestuin kunt besteden. Tomaten moet je bijvoorbeeld steunen, dieven en regelmatig water geven. Spinazie en sperziebonen kunnen langer zonder extra verzorging. En overblijvende groenten zoals asperges kun je gewoon lekker hun gang laten gaan.

Locatie en bodem

Kies een beschutte, zonnige plek om groenten te kweken. Uitzonderingen op deze regel zijn sla en sommige kruiden, die in de volle zon kunnen doorschieten en het daarom beter doen in de gedeeltelijke schaduw. Bereid de grond voor door onkruid te verwijderen en goed verteerde compost of mest toe te voegen, en hark de grond vlak. Let wel! Hiervoor heb je niet per se veel ruimte nodig. Je kunt ook prima een stukje van je border reserveren.

Een succesvolle moestuin makkelijk starten begint met de perfecte locatie. Kies een plek met minimaal 6 uur zonlicht per dag. Bladgroenten zoals sla kunnen in gedeeltelijke schaduw, maar de meeste groenten hebben veel zon nodig. Zorg daarnaast voor beschutting tegen wind en plaats je moestuin dicht bij huis.

Makkelijke groenten voor beginners

Een makkelijke moestuin begint met de juiste keuze van groenten. Sommige groenten kweken is eenvoudig, terwijl andere zoals tomaten veel meer zorg vragen. Het verbouwen van groenten hoeft niet ingewikkeld te zijn, zeker als je weet welke makkelijke groenten in je moestuin het beste gedijen.

Als je begint met je eerste (en makkelijke) moestuin is het cruciaal om te begrijpen dat niet alle groenten even eenvoudig te kweken zijn. Hierbij spelen wel of niet voorzaaien, vatbaarheid voor ziektes en onderhoud een rol. Wat zorgt ervoor dat een groente geschikt is voor het ‘makkelijkste moestuin’ concept?

Bij het groenten kweken voor beginners is het belangrijk om soorten te kiezen die je direct buiten kunt zaaien. Voorzaaien is het proces waarbij je zaden binnenshuis in potjes zaait voordat het buiten warm genoeg is om ze in de moestuin te planten. Na het voorzaaien komt het ‘afharden’ - een periode waarin je de plantjes geleidelijk laat wennen aan de buitenlucht voordat je ze definitief uitplant.

Voor beginnende moestuiniers is het verstandiger om te starten met groenten die deze extra zorg niet nodig hebben, zodat je meteen kunt beginnen met het zaaien van groente.

Daarom volgt nu een lijst met makkelijke groenten die perfect zijn voor je eerste moestuin:

  1. Radijs: Voor ongeduldige beginners zijn radijsjes ideaal. Ze groeien razendsnel en zijn al na 4-6 weken klaar om te oogsten. Radijsjes hebben weinig verzorging nodig en doen het goed in zowel zon als halfschaduw. Zaai ze vanaf halverwege maart tot augustus in losse grond. Geef ze niet te veel mest, want dan krijg je vooral loof en weinig knol. Radijszaden zijn vrij groot, dus ze zijn gemakkelijk te zaaien en je hoeft ze niet uit te dunnen.
  2. Sla: Sla zoals rucola en eikenbladsla kun je prima in potten zaaien. Je oogst wanneer je het nodig hebt, waarna de plant opnieuw slablaadjes produceert. Rucola is een bladgroente die probleemloos en supersnel groeit. Je kunt het bijna het hele jaar door zaaien en zelfs in de halfschaduw houdt deze plant stand. Pluksla is eveneens een dankbaar gewas. Je kunt regelmatig blaadjes oogsten terwijl de plant doorgroeit. Zaai verschillende soorten voor een kleurrijke salade.
  3. Snijbiet: Snijbiet is een van de makkelijkste groenten om zelf te telen. Het groeit snel, heeft nauwelijks last van ziektes of ongedierte, en je kunt er bijna het hele jaar van oogsten.
  4. Andijvie: Andijvie is een sterke bladgroente die goed tegen kou en guur weer kan.
  5. Wortels: Voor wortels heb je iets meer geduld nodig. Ze doen er ongeveer drie maanden over om uit te groeien. Echter, als ze eenmaal groeien, heb je er weinig omkijken naar. Zorg wel voor losse grond zodat de wortels goed kunnen groeien. Je kunt wortels vanaf begin maart zaaien in de volle grond.
  6. Courgette: Courgettes zijn echte ‘productiemachines’. Na zes weken kun je al beginnen met oogsten. Ze hebben wel wat ruimte nodig - één plant per vierkante meter is genoeg. Het wordt aangeraden om courgettes voor te zaaien, maar je kunt ze ook direct in de volle grond zaaien. Doe dit wel pas na IJsheiligen (15 mei) en zoek een zonnige plek met voedingsrijke grond. Ze zijn dorstig, dus geef ze regelmatig water. Als het gaat om makkelijke groenten, kun je niet om courgette heen. Het is dé groente die de meeste tuiniers in overvloed hebben in de zomer. Geef ze vruchtbare grond en geef regelmatig water. Laat de courgettes niet te groot worden, want klein zijn ze het lekkerst. Slakken zijn wel dol op de jonge plantjes.
  7. Lente-ui: Lente-uien zijn verrassend makkelijk te kweken. Ze zijn winterhard, waardoor je al vroeg in het voorjaar kunt planten. Geef de plantjes voldoende ruimte (minimaal 2,5 cm tussen elke plant).

Deze makkelijke groenten zijn ideaal voor beginners omdat ze direct in de volle grond gezaaid kunnen worden, weinig speciale zorg vragen en meestal een betrouwbare oogst geven. Bovendien kunnen de meeste in potten of speciale moestuinbakken worden gekweekt, perfect voor een kleine tuin of balkon.

Groenten die wat meer aandacht vragen

Tomaten lijken misschien een logische keuze als je je eerste moestuin planten uitzoekt, maar in werkelijkheid vragen ze behoorlijk wat aandacht en expertise. Voor tomaten moet je al eind maart binnen voorzaaien om later in het seizoen een goede oogst te krijgen. Bovendien hebben de meeste soorten steun nodig en moet je regelmatig ‘dieven’ (zijscheuten verwijderen) om de plant gezond te houden. Wil je je moestuin makkelijk houden, maar wel graag tomaten? Begin dan eens met kerstomaatjes.

Paprika’s zijn evenmin een fluitje van een cent. Ze ontkiemen langzaam en groeien minder snel dan tomaten. Je moet al in februari met binnen voorzaaien beginnen - nog vroeger dan bij tomaten. Daarnaast hebben ze voor het ontkiemen veel zon en warmte nodig, minimaal 18-20 graden.

Tips voor een kleine tuin

Heb je een kleine ruimte en zoek je meer inspiratie? Hier mijn tips hoe je in een kleine tuin toch groente kunt kweken:

  1. Begin binnen: Veel groente kun je zowel buiten als binnen zaaien. Doe je het binnen dan kun je vaak al in maart beginnen, terwijl je buiten vaak een maand langer moet wachten. Daardoor kun je eerder oogsten en in sommige gevallen kun je daardoor op hetzelfde stukje grond nog een keer iets anders verbouwen in hetzelfde jaar. Zo spreid je de oogst beter en heb je meer opbrengst van je kleine tuintje. Het beste kun je werken met turfpotjes. Die kun je later met potje en al in de tuin ingraven, omdat de wortels van je plantje er gewoon doorheen groeien als ze sterk genoeg zijn. Schep de potjes tot de rand toe vol aarde, zodat je ze straks ook helemaal in de tuin in kunt ingraven. Anders blijf je van die randjes zien om je planten heen. Zet de turfpotjes in een kweekbak (een kleine kas voor in de vensterbank), zodat ze wat warmer worden en beter beschermd zijn. De truc is vervolgens om goed te timen wanneer je plantjes er klaar voor zijn om naar buiten te gaan. Ben je te vroeg dan krijgen ze het een paar weken koud buiten, ben je te laat, dan hebben ze binnen al even honger gehad. Het beste moment lijkt te zijn als de eerste worteltjes door de turfpotjes komen.
  2. Kruiden in potten: Koop bij het tuincentrum een handjevol aardewerken bloempotten. Je moet potten met een gat onderin hebben, anders stromen ze vol als het veel regent. Die zijn perfect om zelf kruiden in te kweken. Het helpt om wat verschillende maten te kopen omdat sommige kruiden een stuk harder groeien dan anderen. De oregano, tijm en munt gaan in kleine potten, bieslook en krulpeterselie hebben al wat meer ruimte nodig en de dille heeft de grootste bloempot. Doordat de kruiden in potten zitten kun je ze makkelijk verplaatsen. Als we bezoek krijgen en wat extra ruimte op het terras nodig hebben, zet ik gewoon even een paar potten verderop. En als het in de zomer erg heet wordt zet ik kruiden zoals munt en peterselie even in de schaduw. Daarnaast krijg je door de pot nauwelijks onkruid tussen de kruiden, wat wel zo fijn is als je de blaadjes door je eten staat te knippen. Aardewerken potten warmen door de zon op, zodat de planten wat warmer worden en sneller groeien. Een nadeel van potten is dat je wel vaker water moet geven. Ga je in een warme periode een paar weken op vakantie, dan moet je ze echt in de schaduw zetten of zorgen voor planten-oppas. Veel mensen kweken ook basilicum of bladpeterselie buiten in potten. Maar bij ons vlak aan zee waaien die vaak stuk. Daarom zet ik dat soort kruiden binnen in een pot zonder gat in de bodem.
  3. Bouw een groentebak: Door je groentetuin een beetje op te hogen, kun je makkelijker werken en krijg je minder snel ongedierte in je moestuintje. Je kunt gewoon vier geïmpregneerde planken kopen en in een rechthoek aan elkaar schroeven en in je tuin leggen. Daar schep je aarde in en je verhoogde groentebak is klaar. De meeste groenten hebben maar 15 tot 20 centimeter aarde nodig en als je de bak van onderen niet dichtmaakt kunnen ze sowieso dieper. Maar met bijvoorbeeld aardappelen moet je daar wel even rekening mee houden. Bij ons in de tuin stond al een muurtje als afscheiding tussen het terras en het gras. Dat muurtje heb ik gebruikt als basis, zodat ik slechts aan twee kanten planken hoefde te maken. Doordat de muur iets hoger is, houdt hij de planten wat uit de wind en warmt de muur zelf wat op door de zon. Let er bij een groentebak op dat je de groenten niet te vol zaait. Het eerste jaar hadden wij in ons enthousiasme wat veel planten dicht op elkaar gezaaid, waardoor ze elkaar het licht en voedingsstoffen ontnemen. Daardoor duurt het langer tot je kunt oogsten en blijven sommige groenten wat kleiner. De bietjes, pastinaken en rucola waren een groot succes!
  4. Verbouw tomaten en pepers in potten: Tomaten en pepers houden van een warm klimaat. In Nederland kun je ze ook verbouwen, maar dan moet je ze wel wat extra aandacht geven. Gelukkig groeien ze omhoog en kun je veel oogsten van een vrij kleine plant. Vooral de pepers zijn een tip, omdat je van één plant met een beetje geluk 20 jalapeños en chilipepers kunt plukken. En vaak zijn ze ook niet allemaal tegelijk klaar, maar mooi verspreid over een periode van ongeveer een maand. Tomaten en pepers kweek je ook eerst in een turfpotje binnen. Maar voordat je ze buiten zet kun je ze het beste verpotten in goedkope plastic bloempotten met een diameter van 15 a 20 centimeter. Daarin zet je ze in de vensterbank zodat ze lekker warm binnen doorgroeien. Koop wat bamboestokken (tokonstokken) van ongeveer een meter zodat je elke plant kunt begeleiden om mooi omhoog te groeien. Pas als het buiten definitief mooi weer wordt en de planten binnen misschien al 70 centimeter hoog zijn, verhuis je de potten naar buiten. Zet ze daar op een beschutte warme plek. Bijvoorbeeld voor een muur op het zuiden. En let op de uitlopers in de ‘oksels’ van de takken. Die uitlopers moet je af en toe verwijderen. Zo zorg je dat alle energie naar de tomaten of de pepers gaat en niet naar onnodige extra takken.
  5. Gebruik de hoogte: In een kleine tuin heb je weinig oppervlakte. Daarin is het slim om te kijken wat je in de hoogte kunt doen. Schuttingen, pergola’s, trellisschermen en bloembakken zijn je beste vrienden. Een trellisscherm (klimrek) is eenvoudig aan je schutting te maken en zorgt ervoor dat klimplanten meer houvast hebben als ze tegen de schutting klimmen (hier een uitleg over hoe je zo’n klimrek zelf bouwt). En een pergola midden in je tuin geeft klimplanten nog meer mogelijkheden en geeft gek genoeg juist het gevoel dat je tuin groter is. Aan de schuttingen hangen bij ons balkonbakken met kruiden erin. Met name kleinere kruiden als peterselie, tijm en oregano doen het prima in bloembakken. De tijm en oregano bloeien ook prachtig!

Basisprincipes voor het zaaien

De makkelijkste moestuin begin je over het algemeen in een moestuinbak (of zak). Een goede bak is ongeveer 20 cm diep en heeft een standaardformaat van 120 bij 120 cm, verdeeld in vakken van 30 bij 30 cm. Een bak op poten bespaart je rug en vermindert slakkenoverlast. Bij het zaaien van groenten is de diepte belangrijk: zaai ongeveer twee keer zo diep als het zaadje groot is.

Bereid de grond goed voor door deze los te maken en onkruidvrij te houden. Geef je planten bij voorkeur ’s avonds water, ongeveer om de twee dagen. Hierdoor ontwikkelen ze diepere wortels en worden ze sterker. Oppervlakkig water geven zorgt juist voor zwakke planten. Gebruik organische meststoffen en pas de hoeveelheid aan op de behoefte van de groente die je aan het kweken bent.

Begin klein in plaats van meteen een grote moestuin aan te leggen. Veel beginners maken de fout te veel verschillende groenten moestuin soorten te planten, waardoor het onderhoud overweldigend wordt.

Groentenresten hergebruiken

Groentenresten hoeven niet weggegooid te worden en kunnen op verschillende manieren gebruikt worden: wie van koken houdt, kan er een smakelijke groentebouillon van maken, terwijl degenen met groene vingers zich misschien afvragen of er een manier is om ze opnieuw te laten groeien. Goed nieuws! Je eigen groenten verbouwen van restjes is inderdaad mogelijk, en is een goed alternatief voor vaste groenteplanten of groenten kweken van zaadjes.

Er zijn veel voordelen verbonden aan het opnieuw laten groeien van selderij, uien of andere groenten van restjes!

  • Groente opnieuw laten groeien vermindert de verspilling. Dit is misschien wel de belangrijkste reden: het kweken van sla of lente-uitjes van restjes is een goede manier om te voorkomen dat je al die kleine stukjes weggooit die je niet eet.
  • Het bespaart geld. Je eigen groenten kweken van restjes betekent dat je ze maar één keer hoeft te kopen, waardoor je geld kunt besparen op je boodschappen.
  • Je weet waar je groente vandaan komt. Niet weten welke chemicaliën en conserveringsmiddelen er in je groenten zitten, behoort tot het verleden als je zelf groenten kweekt in je duurzame moestuin.
  • Het is een leuke tuinieractiviteit. Het is een geweldige manier om groenten te kweken voor beginners, maar is ook leuk voor ervaren tuiniers. Bovendien kan het bijzonder lonend zijn om een maaltijd te eten die je in je eigen tuin hebt gekweekt.

Wil je beginnen met een moestuin en ben je klaar om je eigen groenten te kweken? Blijf dit artikel lezen om erachter te komen hoe je lente-uitjes, wortels, sla en selderij opnieuw kunt laten groeien.

Lente-uitjes en uien

Als je specifiek geïnteresseerd bent in het kweken van lente-uitjes, zijn er een paar verschillen in de manier waarop je dit moet aanpakken, vergeleken met uien. Vul een pot met vochtige grond. Gebruik alleen de onderste delen van je uien als restjes. Zorg ervoor dat de grond vochtig blijft.

Zet de wortel van de stekken in een pot met water, zodat ze rechtop in het water staan. Ververs het water minimaal één keer per week.

Wortels

Laten we vervolgens ontdekken hoe je wortels opnieuw kunt laten groeien! We hebben het hier niet over de echte wortel, want helaas groeit deze niet terug. Snij het uiteinde van de wortel af, waar het blad groeit. Houd ongeveer 2 centimeter van de wortel over (het oranje stukje!). Deze blaadjes hebben een peterselie-achtige smaak en zijn perfect om je maaltijden te kruiden!

Sla

Snij de volgende keer dat je je sla klaarmaakt de bladeren ongeveer 3-5 centimeter van de stengel af. De slablaadjes beginnen dan opnieuw te groeien en na ongeveer 10 dagen zouden ze klaar moeten zijn om te oogsten.

Selderij

Last but not least: selderij! Knapperig, lekker en duurzaam. Neem de wortels van de selderij. Doe de wortels in een kom met warm water. De stengel moet naar boven wijzen en de ruwe kant naar beneden. Laat hem groeien! De selderij heeft doorgaans een week nodig om te groeien. Na een paar dagen zou je de bladeren vanuit het midden van de basis moeten kunnen zien groeien, terwijl de buitenste stengel bruin kan worden. Maar maak je geen zorgen! Het is normaal. Na een week zou je selderij klaar moeten zijn om in de grond te worden geplant.

Je weet nu hoe je uit restjes lente-uitjes, uien, wortels, sla en selderij gebruikt om groenten te kweken voor beginners. Zelf groente verbouwen is een geweldige manier om ervoor te zorgen dat je alle groenten in huis hebt om gezonde en duurzame maaltijden te bereiden! Het streven naar het terugdringen van onze voedselverspilling is een eenvoudige manier om duurzaamheid in onze levensstijl te integreren.

labels:

Zie ook: