Op bijna alle etenswaren die je koopt, kun je een houdbaarheidsdatum terugvinden. Soms is het 'ten minste houdbaar tot' (THT) en soms is het 'te gebruiken tot' (TGT). Hoe nauw moet je deze waarschuwingen nemen en hoe worden de houdbaarheidsdata eigenlijk bepaald? Kassa zet het voor jou op een rij.

Het Verschil Tussen THT en TGT

TGT en THT, het zijn twee belangrijke termen die je steeds op verpakkingen terugvindt.

‘Te gebruiken tot’ zul je vaak terugvinden op bijvoorbeeld vlees. Het product met deze tekst is na de genoemde datum ook echt niet meer veilig om te eten, zoals vlees en vis.

Terwijl 'ten minste houdbaar tot' over de (mogelijk mindere) kwaliteit van een product gaat, denk aan koekjes, rijst, pasta of ingeblikte groente.

Volgens de wet is het verplicht een houdbaarheidsdatum op het etiket van een product te vermelden. Dit geldt voor bijna alle voedingsmiddelen. Deze wet, het Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen, wordt door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) gehandhaafd.

Soorten Bederf

Producten die over de ten minste houdbaar tot-datum gaan, kunnen op een gegeven moment wel bederven. Dit is vaak later dan de datum die als THT wordt aangegeven.

Het grote verschil ten opzichte van de 'te gebruiken tot'-datum is dat bij de ten minste houdbaar tot de schimmelvorming, bacteriën of virussen verder meestal geen kwaad kunnen.

Bij de TGT kunnen er echte ziekmakers tussen zitten. Denk aan de listeria- of salmonellabacterie. Hier kun je ernstig ziek van worden.

Waar je bij het onschuldige melkzuurbacterie duidelijk proeft dat de melk niet meer goed is, ruik, zie of proef je een listeria- of salmonellabacterie niet.

Houdbaarheid Getest in Laboratorium

In een laboratorium testen vleesproducenten hoelang een bederfelijk product houdbaar is voordat je risico loopt op je gezondheid.

Met het opzettelijk besmetten van bijvoorbeeld vlees met een bacterie, wordt er gemeten hoeveel dagen het vlees erover doet voordat het echt bederft.

Aan de hand daarvan wordt er bepaald wat de houdbaarheidsdatum voor een bederfelijk product is. Dit is meestal de TGT.

Regelgeving en Bepaling van Houdbaarheidstermijn

In de wet staat niets over hoe de houdbaarheidstermijn moet worden bepaald.

Wel staat er dat een TGT-vermelding moet zijn vermeld bij producten die zeer bederfelijk zijn. Dit gaat bijvoorbeeld om producten die korter dan vijf dagen houdbaar zijn.

De THT wordt vaak bepaald op basis van de vraag hoe lang de bestandsdelen nog van beste kwaliteit zijn. Niet tot wanneer het niet meer goed is, dit kan vaak nog lang duren. Neem de THT dus met een korreltje zout.

Eisen voor het Vermelden van de Houdbaarheidsdatum

Op een verpakking moet niet de afkorting 'THT' of 'TGT' staan, maar het moet er voluit uitgeschreven staan.

Ook moet de datum goed zichtbaar zijn. En wanneer nodig, moet er goed staan vermeld op welke plek de houdbaarheidsdatum te lezen valt. Bijvoorbeeld 'zie dop'.

Producten Zonder Houdbaarheidsdatum

Er zijn een aantal producten die (bijna) niet kunnen bederven. Volgens de wet is het op deze producten niet verplicht de houdbaarheidsdatum toe te voegen.

Het gaat onder andere om:

  • Koffie
  • Thee
  • Gist
  • Rijst
  • Honing
  • Bloem
  • Water (bestemd voor menselijke consumptie)
  • Gefermenteerde azijn
  • Gelatine
  • Gist
  • Kauwgom

Toch plaatsen sommige bedrijven wel een houdbaarheidsdatum op deze producten.

Verstandiger Omgaan Met Houdbaarheidsdatum

In Nederland wordt er bijna 34 kilo vast voedsel per jaar weggegooid. Een van de redenen dat dit gebeurt, is omdat producten over de houdbaarheidsdatum zijn.

De Consumentenbond zegt dat als we wat verstandiger om zouden gaan met deze datum, we gemiddeld vijf kilo minder voedsel weggooien per jaar.

Tips voor het Bewaren van Voedsel

Als vlees de houdbaarheidsdatum dreigt te passeren kun je het vlees alvast bereiden. Door het bakken, koken of grillen van vlees blijft het nog twee dagen houdbaar in de koelkast.

Ook kun je het bereide vlees nog zeker drie maanden invriezen.

Groente uit blik of in pot zijn ongeopend vaak nog jaren na de THT-houdbaarheidsdatum prima te consumeren. Alleen als de pot bol staat of al geopend is kan er bacterievorming zijn ontstaan.

Nieuwe Wetswijziging

Per 1 juli 2022 gaat er een nieuwe wetswijziging in over het Warenwetbesluit.

Wat Betekent TGT en THT?

Op verpakkingen vind je 2 soorten datums die iets over de houdbaarheid zeggen: een Ten minste Houdbaar Tot-datum (THT) of een Te Gebruiken Tot-datum (TGT). Die houdbaarheidsdatum geldt voor gesloten producten.

Beide datums hebben een eigen icoontje met uitleg. Want bij de TGT-datum moet je iets anders doen dan bij een THT-datum.

TGT: Te Gebruiken Tot

'Stop!', betekent het handje. Dit product moet je gebruiken vóór of op de datum die op de verpakking. Je moet het niet gebruiken na die datum. Dat is niet veilig. Het product kan ziekteverwekkers bevatten die je niet ziet, ruikt, of proeft.

Dit icoon kun je tegenkomen op producten met een TGT-datum. TGT staat voor 'te gebruiken tot en met' het einde van die datum. TGT 14 juli betekent dus dat je het ook op 14 juli nog veilig kunt gebruiken.

THT: Ten Minste Houdbaar Tot

'Doorgaan!' betekent de pijl. Dit product mag je ook gebruiken ná de datum die op de verpakking staat. Je moet dan wel kijken, ruiken, en proeven of het product nog goed is. Gebruik je zintuigen om te beoordelen of zo’n product nog lekker is.

Dit icoon kun je tegenkomen op producten met een THT-datum. THT staat voor ten minste houdbaar tot en met de dag die op de verpakking staat. Na die datum kan de kwaliteit van het product achteruitgaan. Dat kun je bijvoorbeeld merken aan de kleur, geur en de smaak. Het product is vaak nog veilig om te gebruiken.

Ongeopend en op de juiste manier bewaard zijn producten met een THT-datum vaak lang na de datum nog goed:

  • Enkele dagen langer: cake, desserts, eieren, yoghurt, halfconserven (potjes die in de koelkast moeten).
  • Enkele maanden langer: harde kaas, koekjes, ontbijtgranen, margarine, boter, chocolade, mayonaise, olie, zacht snoep, chips, pindakaas, ingevroren brood.
  • Een jaar of langer: diepvriesproducten, houdbare producten in blik of pot (groenten, fruit, jam), gedroogde pasta, thee, rijst, koffie, honing.

Voedsel Zonder Houdbaarheidsdatum

Niet op alle producten hoeft een houdbaarheidsdatum te staan. Bij sommige verse en bepaalde lang houdbare voedingsmiddelen is geen houdbaarheidsdatum nodig. Het gaat dan om:

  • Azijn.
  • Verse, niet-gesneden groenten, aardappelen en fruit.
  • Vers brood en banket (wat je op dezelfde dag eet).
  • Keukenzout.
  • Kauwgom.
  • Suiker.
  • Suikerwerk, zoals snoep.
  • Wijn, en andere dranken met meer dan 10% alcohol.

Wanneer is Voedsel Bedorven?

Eten dat over de datum is, is niet altijd meteen bedorven. Vaak kun je het nog eten, vooral eten met een THT-datum. Bij producten met een TGT-datum is dat anders, omdat er sprake is van een ander soort bederf.

Microbieel Bederf

Is er sprake van beestjes, sliertjes, schimmels, een nare geur of rare smaak? Dat duidt op microbieel bederf. Gooi het eten weg!

Bacteriën, virussen en schimmels veroorzaken microbieel bederf. Vaak zijn het onschuldige bacteriën, zoals melkzuurbacteriën. Maar soms zitten er ziekmakers tussen als listeria en salmonella. Dan kun je niet op je zintuigen vertrouwen, want deze bacteriën ruik, zie en proef je niet.

Daarom is op producten waarin ziekmakende bacteriën zich thuisvoelen de TGT-datum verplicht. Goed koel bewaren (bij maximaal 4 °C) helpt om microbieel bederf in toom te houden.

Fysisch en Chemisch Bederf

Fysisch en chemisch bederf is onschuldig. Van beide word je niet ziek. Door dit soort bederf veranderen de eigenschappen van het product. Denk aan:

  • Minder knapperige koekjes.
  • Rimpelige appels.
  • Oudbakken brood.
  • Vet dat ranzig wordt.
  • Verkleuring van groenten in een pot of sinaasappelsap in een pak.

Op dit soort producten staat een THT-datum. Dan kun je dus met je zintuigen beoordelen of het nog goed en lekker genoeg is.

Verspilling Tegengaan

Jaarlijks belandt per Nederlander bijna 34 kilogram vast voedsel in de afvalbak. Zonde van het geld en niet zo goed voor het milieu. Want voor de productie van voedsel is veel energie en grondstoffen nodig.

Een product met een 'ten minste houdbaar tot' houdbaarheidsdatum behoudt zijn specifieke kenmerken (zoals geur, smaak en kleur) mits het op de juiste manier wordt bewaard. Tot die datum is het product van goede kwaliteit, en veilig om te eten.

Een 'ten minste houdbaar tot' datum wordt niet gebruik voor verse (en dus bederfelijke) producten.

Lang houdbare producten zoals bijvoorbeeld pasta, rijst, chocolade en hagelslag blijven vaak tot maanden na het verstrijken van de 'ten minste houdbaar tot' datum goed eetbaar.

Een 'ten minste houdbaar tot' datum is een advies van de producent voor producten die op kamertemperatuur worden bewaard, maar ook voor bijvoorbeeld melk(producten).

Een 'te gebruiken tot' houdbaarheidsdatum staat doorgaans op bederfelijke producten (zoals bijvoorbeeld vlees en vis). Na het verstrijken van deze datum kan de veiligheid van het product niet meer worden gegarandeerd door de producent.

Zijn of haar aansprakelijkheid stopt dan ook op deze datum. Producten waarvan de 'te gebruiken tot' datum is verstreken mogen niet meer worden verkocht.

Ja! Het is toegestaan om producten met een verstreken 'ten minste houdbaar tot' datum te verkopen of te gebruiken in de bereiding van levensmiddelen. Het is wettelijk niet verplicht dat het overschrijden van de 'ten minste houdbaar tot' datum wordt vermeld bij de verkoop.

Ook is het niet verplicht om het product met korting te verkopen.

Laat je niet leiden door een datum, maar door je zintuigen: kijk, ruik, proef.

Op elk levensmiddel moet een houdbaarheidsdatum staan. Behalve als specifiek in de wet is aangegeven dat een houdbaarheidsdatum niet verplicht is. Op bederfelijke producten staat een uiterste consumptiedatum ('te gebruiken tot').

U bepaalt zelf de houdbaarheidstermijn. Kies wel het juiste type. Welke type houdbaarheidsdatum u kiest hangt af van de bederfelijkheid.

U kunt de houdbaarheidstermijn bepalen op basis van analyses van grondstoffen en eindproducten. Er staat hierover niets in de wet. De houdbaarheidsvermelding moet goed leesbaar en vindbaar zijn.

De uiterste consumptiedatum 'te gebruiken tot' moet u vermelden op levensmiddelen die uit microbiologisch oogpunt zeer bederfelijk zijn. En die na korte tijd een onmiddellijk gevaar voor de menselijke gezondheid kunnen opleveren.

Het gaat om producten die na deze uiterste consumptiedatum niet meer moeten worden geconsumeerd vanwege de mogelijke groei van pathogene micro-organismen. De datum moet bestaan uit dag, maand en eventueel jaar.

  • ‘te gebruiken tot: 9 januari.
  • ‘te gebruiken tot: zie bovenzijde verpakking. Bewaren bij maximaal 7°C’.

De minimale houdbaarheid 'ten minste houdbaar tot [datum]' gebruikt u op alle andere producten. Dit is de datum tot waarop het levensmiddel zijn specifieke eigenschappen behoudt, als het op de juiste manier wordt bewaard.

Tot die datum is het levensmiddel veilig en van goede kwaliteit. Noemt u een datum met een dag?

Noemt u geen dag in de datum?

Stel het is 2 januari 2023.

Is een specifieke manier van bewaren noodzakelijk om de houdbaarheid te garanderen? Dan moet u bewaarvoorschriften vermelden bij het gebruik van de datum van minimale houdbaarheid.

De verkoper neemt daarmee de verantwoordelijkheid voor de houdbaarheid over van de fabrikant. Verlengt de verkoper de houdbaarheid?

Dan moet de consument dat kunnen zien. U vermeldt de datum van (eerste) invriezing als volgt: 'ingevroren op' [datum zelf of verwijzing naar plaats op etiket waar datum kan worden gevonden].

U mag de term 'diepgevroren op …' niet gebruiken.

  • 'Ingevroren op: zie bovenkant verpakking'.

Praktijkvoorbeelden en Adviezen uit Discussies

Hier zijn enkele voorbeelden en adviezen uit discussies over het omgaan met vlees dat over de datum is:

  • Ruiken en kijken: Veel mensen vertrouwen op hun zintuigen. Als het vlees normaal ruikt en een normale kleur heeft, is het vaak nog veilig te eten.
  • Extra goed doorbakken: Sommigen kiezen ervoor om vlees dat één dag over de datum is extra goed te doorbakken om eventuele risico's te minimaliseren.
  • Voorzichtigheid met kip: Kip wordt vaak als risicovoller beschouwd, en velen gooien het weg als het over de datum is, uit angst voor voedselvergiftiging.
  • Gekruid vlees: Bij gekruid vlees is het moeilijker te beoordelen of het nog goed is, dus het wordt vaak aangeraden dit weg te gooien als het over de datum is.
  • Zwangerschap: Zwangere vrouwen wordt aangeraden extra voorzichtig te zijn en geen risico's te nemen met vlees dat over de datum is.
  • Invriezen: Als je weet dat je het vlees niet op tijd kunt eten, stop het dan in de vriezer of bak het vast en eet het een dag later.

Overzicht van Houdbaarheidstermijnen

De volgende tabel geeft een overzicht van de algemene richtlijnen voor de houdbaarheid van verschillende soorten voedsel:

Product Type Datum Houdbaarheid na Datum Opmerkingen
Cake, Desserts, Eieren, Yoghurt THT Enkele dagen langer Bewaren in de koelkast
Harde Kaas, Koekjes, Ontbijtgranen THT Enkele maanden langer Mits goed bewaard
Diepvriesproducten, Blikgroenten, Droge Pasta THT Een jaar of langer Ongeopend en goed bewaard
Vlees, Vis TGT Niet consumeren na datum Risico op ziekteverwekkers

labels: #Vlees

Zie ook: