De eerste zonnestralen van het jaar voelen heerlijk aan en brengen de zin om in de tuin aan de slag te gaan. Maar zal ons ongeduld worden beloond bij het vervroegen van het zaaiseizoen? Met de juiste aanpak en slimme keuzes kun je al vroeg in het jaar genieten van verse groenten uit eigen tuin.

Teeltplan en Vruchtwisseling

Aan het begin van het jaar, soms regent en sneeuwt het zelfs nog, hebben we het er al voorzichtigjes over: hoe gaan ik en mijn tuin het nieuwe seizoen in? Een goed begin is het halve werk. Begin daarom niet lukraak zaden in de grond te stoppen, maar bedenk goed wat je waar en wanneer zaait. Het begint natuurlijk met het maken van een plan!

Niet iedere groente neemt evenveel van de beschikbare voedingsstoffen op. Dit kan van plant tot plant heel wat verschillen. Juist in verband met deze voedselopname kun je de gewassen in twee groepen indelen: de veeleisende en weinig eisende groenten. Teel je deze gewassen om en om, dan worden de voedingsstoffen in een goede regelmaat uit de grond gehaald.

Bij het opstellen van het teeltplan houden we ook rekening met oppervlakkig en diep wortelende gewassen. Op die manier laten we de planten het voedsel halen waar het zit. Zo voorkom je dat voedingsstoffen doorspoelen. In het teeltplan moet je ook altijd rekening houden met de vlinderbloemigen.

Vele insecten hebben zich gespecialiseerd in een bepaalde groente of een aantal verwanten van dezelfde familie. Verschillende van deze insecten overwinteren in de bodem. Ze hoeven zich niet te verplaatsen om in de volgende lente terug tot actie over te gaan, wanneer dezelfde groente of een naast familielid op hetzelfde perceel wordt aangeplant. Door het toepassen van de vruchtwisseling rem je de ontwikkeling van deze bodeminsecten af.

Aaltjes ontwikkelen zeer sterk bij het herhaaldelijk telen van dezelfde groente op hetzelfde perceel. Bodemmoeheid treedt vooral op als je jaren na elkaar dezelfde groenten op hetzelfde perceel teelt.

Alle planten hebben een opgaande en neergaande sapstroom. Met de neergaande sapstroom worden er stoffen uitgescheiden door de plantenwortels. Dit zijn zuren die in een bepaalde concentratie giftig zijn voor het gewas. De groei staat dan nagenoeg stil. In erge gevallen kan het gewas vroegtijdig afsterven.

Een goed teeltplan met een optimale vruchtwisseling werkt de ontwikkeling van bepaalde schimmels tegen. Dit is zeker het geval met schimmels die zich in een bepaalde groente "gespecialiseerd" hebben.

Insecten, voornamelijk bladluizen brengen virussen op gezonde planten over. Onkruiden komen in elke tuin voor. Ook in wanneer ieder jaar een goed uitgebalanceerd teeltplan wordt toegepast, maar dan in veel mindere mate. Enkele voorbeelden: uien en aardbeien bijvoorbeeld trekken als het ware onkruiden aan. Andere groenten zoals aardappelen en witlof verhinderen juist de onkruidgroei.

Door het toepassen van een goede rotatie, liggen de opbrengsten hoger. Sommige groenten verbeteren de bodemstructuur. Andere groenten laten echter een slechte structuur na.

De rotatie van de groente kan erg wisselen. Dit heeft te maken met de gevoeligheid voor bepaalde schimmels en insecten. In het algemeen mag je aannemen dat een bepaalde groente slechts na 4 jaar mag terugkomen op het zelfde perceel. Veel beter is het om te roteren met een schema van 6 of 8 jaar. De tuin moet dan in 6 of 8 percelen worden ingedeeld.

In het voorjaar worden de zaaibedjes meestal zo gekozen dat zij op het zonnigste en meest beschutte deel van de tuin liggen. Jaar na jaar staat dan de wieg van dezelfde plantengroep op dezelfde plaats ...... met een steeds slechtere start als gevolg. Juist daarom moet er rekening mee worden gehouden dat de vruchtwisseling al bij het zaaien van plantgoed begint.

Elementen van een Goed Teeltplan

  1. De gekozen groentegewassen: De vroege en late soorten en tot welke gewasgroep ze behoren: blad, vruchtgewassen en wortelgewassen.
  2. De teeltwijze: Vroeg, normaal, laat, winter, het hele jaar door.
  3. De gewenste oogstperiode: Belangrijk: je moet je zaaiperiode afstemmen op de gewenste oogstperiode.
  4. De gewenste hoeveelheid per gewas: Nooit de toegemeten oppervlakte die deze groente in het teeltplan inneemt overschrijden.
  5. De bewaarmethode: Ter plaatse, inkuilen, diepvries, inmaak, onder glas?
  6. De beschikbare oppervlakte: Praktisch gezien, is het verstandig in een kleine tuin een kas, een broeikas of platte bak te plaatsen.
  7. De groenbemesters: De rotatie tussen sommige groenbemesters en bepaalde groenten moet in bepaalde gevallen vier jaar bedragen.
  8. De buitenbeentjes: Witlof is moeilijk in het gangbare vruchtwisselingsysteem in te bouwen.
  9. De rotatie van de geteelde gewassen: In het algemeen mag je aannemen dat een bepaalde groente slechts na 4 jaar mag terugkomen op het zelfde perceel.

Vroege Groenten om Nu te Zaaien

Hieronder vind je een aantal groenten die je al vroeg in het jaar kunt zaaien:

Ajuinen en Prei

Het is natuurlijk niet gemakkelijk om uit zaad ajuinen te kweken. In feite is het veel gemakkelijker om kleine plantuitjes te planten in de lente of de herfst. Maar het vroeg zaaien van speciale uien kan in het najaar resulteren in een prachtige opbrengst. Dit kan je trouwens ook doen met prei uit zaad. Het belangrijkste hierbij is dat het zaad zich ontwikkelt bij een constante temperatuur zonder extreme dalingen. Dalingen zorgen voor doorschieten waardoor er minder bol (ajuin) wordt gevormd. Deze planten horen wel in de serre te blijven tot pakweg half mei naargelang de weersomstandigheden. Nadien kan je ze uitplanten op een daarvoor voorzien onkruid plantbed.

Kiemgroente

Is de honger naar vers groen heel groot dan kan je alvast aan de slag met verschillende kiemgroente. Dit kan je doen met erwten, radijsjes, waterkers, sojascheuten, mosterd, broccoli, basilicum, selder, prei, luzerne en racketsla. Op een week tijd kweek je op de juiste manier de lekkerste verse scheuten van al deze groenten. Alles wat je nodig hebt is een zaaitray met doorschijnend deksel, een vensterbank en een beetje vochtige compost of keukenrol. Je legt de zaden behoorlijk dik op de vochtige ondergrond en plaats het deksel op de schaal. Geef water indien het geheel te droog wordt en knip… en eet.

Tuinbonen

Je hebt waarschijnlijk reeds bonen uit blik gekocht of de ingevroren versie ervan? Natuurlijk is dit lang geen concurrentie voor zelfgekweekte tuinbonen. Tuinbonen ontkiemen reeds bij een bodemtemperatuur van 2-3°C. Indien je een beschut plekje hebt met een goed gedraineerde bodem kan je nu reeds riskeren ze buiten te zaaien. Bonen hebben een hekel aan doornatte grond dus indien je geen geschikte plaats vindt kan je ze zo’n twee cm diep zaaien in trays of potjes in een koude bak, onder een cloche of in een niet verwarmde serre of kas om ze later uit te harden. Einde februari, begin maart kan je een tweede lading buiten zaaien.

Chilipepers

Fenomenaal populair, zeer productief, makkelijk uit zaad te kweken en magnifiek ogende planten… je zou bijna gek zijn om geen chilipepers te kweken. Hete soorten zoals ‘Jalapeño’ en ‘Mme Jeanette’ kan je best nu reeds laten kiemen in een verwarmde propagator bij zo’n 24°C.

Baby Wortelen

Vingerdikke wortelen vanonder het glas oogsten nog voordat de buiten gezaaide zaden kiemen is uiteraard pure verwennerij. Sterke soorten zoals ‘Nantes’ en ‘Amsterdam’ kan je nu reeds in diepe containers zaaien. Neem containers van een 30- tal cm diep en vul ze met goede potgrond met daar bovenop een 5 tal cm zaaigrond. Maak het geheel goed vochtig en zaai de wortelen heel dun op het oppervlak. Dek af met een dun laagje vermiculite en zoek een lichte standplaats van om en bij de 12°C.

Andere Vroege Groenten

De volgende 6 groenten kun je al vrij vroeg in het jaar (als het nog koud is) zaaien.

  1. Spinazie Spinazie kan opvallend goed tegen de winterkou, maar doet het helemaal goed in het voor- en najaar.
  2. Snijbiet Ook zijn snijbieten lentegroentes die makkelijk te kweken zijn vanuit een zaadje.
  3. Sla Sla komt in heel veel verschillende soorten en vormen voor.
  4. Radijs Het is helemaal niet moeilijk om radijzen te kweken, en ze zijn ook nog eens erg lekker.
  5. Boerenkool Boerenkool is een groente die niet snel ziek is en goed tegen de winter kan.
  6. Erwten Erwten zijn net als de voorgaande groenten goed bestendig tegen de kou van de winter (en minder bestendig tegen de warmte van de zomer).

Tips voor een Succesvolle Vroege Teelt

Hieronder volgen enkele tips om je op weg te helpen bij het kweken van vroege groenten:

  • Kies de juiste locatie: Kies een beschutte, zonnige plek om groenten te kweken. Uitzonderingen op deze regel zijn sla en sommige kruiden, die in de volle zon kunnen doorschieten en het daarom beter doen in de gedeeltelijke schaduw.
  • Bereid de grond voor: Bereid de grond voor door onkruid te verwijderen en goed verteerde compost of mest toe te voegen, en hark de grond vlak.
  • Zaai op het juiste moment: Raadpleeg de zaaikalender voor de juiste zaaitijd.
  • Geef voldoende water: Geef jonge plantjes veel water. Als je voorzaait in een turfpotje is dit extra belangrijk omdat zo’n potje snel uitdroogt.

Eenvoudige Groenten voor Beginners

Eén van de meest gestelde vragen van startende moestuiniers: met welke groentes kan ik nou het beste beginnen? Het beste antwoord daarop is: de groentes die jou het lekkerste lijken! Want daar zul je het meeste van eten en dus zul je ze met het meeste plezier kweken. Maar natuurlijk zijn er makkelijkere en moeilijkere groentes. Welke groenten zijn het meest makkelijk om te kweken als je wil beginnen met een moestuin?

Voor het geval je het niet weet: ik moestuinier op mijn dakterras en daarom dus volledig in bakken en potten.

  1. Radijs is de beginnersgroente bij uitstek.
  2. Sla die maar blijft groeien, ook al oogst je er continu van, dat is pluksla!
  3. Spinazie Je hoeft spinazie niet uit te dunnen (wat bij de meeste groentes wel moet) en je kunt hem al lekker vroeg in het seizoen zaaien.
  4. Worteltjes, wie is er niet groot mee geworden?
  5. Een zonnig voorjaar met genoeg regen (zoals in 2022)? Dan kom je óm in de heerlijke peultjes.
  6. Familie van de peultjes (ook voorkiemen dus!), maar ze zijn misschien nog wel lekkerder: Sugarsnaps.
  7. Courgette groeit als een malle, maar ze lust wel veel voeding.
  8. Toegegeven; ik heb ze vorig jaar pas voor het eerst gekweekt, maar het ging zo goed! Aardappelen.
  9. Van deze groente verwacht je misschien niet dat hij makkelijk is, maar het is toch echt het geval is mijn ervaring: Paksoi.
  10. Uien zaai je niet, maar poot je.
  11. Knoflook kweken is nog simpeler: koop een bol biologische knoflook naar keuze, steek in het najaar de grootste teentjes los in de grond, en driekwart jaar later zit er complete bollen onder de grond voor jou om te oogsten.

Nateelt: Verleng je Moestuinseizoen

Nateelt. Lang niet iedereen doet eraan en dat is zonde. Want je verlengt het moestuinseizoen zo met een paar maanden. In dit blog geef ik je tips voor een slimme nateelt in de moestuin. Veel mensen die ik ken, stoppen rond augustus met zaaien. Het enige wat ze er soms nog inzetten is spinazie en knoflook. Maar daar houdt het dan ook mee op. Terwijl er nog zoveel meer mogelijk is dan dat van augustus tot oktober. Bovendien is het niet goed voor de bodem als die de rest van het jaar braak ligt.

In moestuinland heb je drie soorten teelt. De belangrijkste is de hoofdteelt. Dat is het gewas dat meestal het langst op jouw lapje grond staat. Ook courgette is bekend als hoofdteeltgroente. Dan heb je nog de voor- en nateelt: gewassen die stukken sneller groeien. Bij voorteelt zaai je ze voor het hoofdgewas. Meestal is dat van februari tot begin april. Let op: ga je voor winterpostelein als nateelt?

Eigenlijk alle gewassen die je rond augustus of op zijn laatst september oogst, kun je laten opvolgen door een nateeltgewas. Sommige gewassen, zoals bijvoorbeeld aardappelen putten de grond aardig uit. Het is dus slim om na het oogsten, nog wat compost en eventueel mest toe te voegen, voordat je een gewas als nateelt zaait.

Tip: peulvruchten binden stikstof aan zich in de bodem. Ik knip de boontjes dus altijd boven de grond af en laat de wortels zitten.

labels:

Zie ook: