Vlees is een van de meest bediscussieerde onderwerpen, met een grote tweestrijd tussen traditionele vleeseters en moderne vegetariërs en veganisten. Over vlees valt zeker veel te zeggen, maar de waarheid ligt zoals gewoonlijk in het midden van de tafel.

Wat is Rood Vlees?

Over het algemeen verwachten mensen bij de term ‘rood vlees’ een stuk vlees dat ook echt rood gegeten wordt, zoals biefstuk, rosbief of carpaccio. En hoewel dit zeker tot rood vlees behoort, zijn er veel meer soorten rood vlees. Al het spiervlees van zoogdieren behoort namelijk tot rood vlees. Concreet betekent dit al het (spier)vlees van rund, varken, paard, kalf, schaap, hert etc. Dus ook alle vleeswaren hiervan. Alleen het vlees van kip en ander gevogelte behoort niet tot de groep rood vlees, zoals bijvoorbeeld drumsticks. Vooral bewerkte rood vleesproducten zijn ongezond en daarom is het beter deze te mijden.

Voordelen van Vlees Eten

Rood vlees met mate eten brengt ook gezondheidsvoordelen met zich mee. Het vormt namelijk een bron van belangrijke voedingsstoffen zoals:

  • Eiwitten
  • IJzer
  • Zink
  • Vitamine B12

Vooral magere soorten van rood vlees zijn een gezonde keuze omdat ze veel minder verzadigde vetten bevatten.

Vlees bevat waardevolle stoffen voor het functioneren van het menselijk lichaam - als energiebron, voor de celdeling en de opbouw van botten en spieren. Nuttige stoffen in vlees zijn (onder meer) eiwitten, vitamines B1, B6 en B12 en ijzer en zink. Vlees vormt voor veel mensen een belangrijke bron van eiwitten in het dieet. De aanbevolen hoeveelheid voor gezonde volwassenen is 0,83 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Iemand van 70 kilo heeft dus 58 gram eiwit per dag nodig. Extra eiwit is ook belangrijk voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en voor (duur/kracht)sporters. Bij sommige aandoeningen wordt ook een extra eiwitinname geadviseerd.

Eiwitten: vlees is een uitstekende bron van biologisch hoog kwalitatieve eiwitten. Je kan eiwitten ook uit plantaardige bronnen halen, maar die zijn minder bruikbaar voor het lichaam. Indien je al je eiwitten uit peulvruchten zou halen, dan moet je er heel veel van eten.

IJzer: Rood vlees is de beste bron van kwalitatief dierlijk ijzer.

Nadelen van Vlees Eten

In de afgelopen jaren is er veel onderzoek gedaan naar de gezondheidseffecten van rood vlees. Hieruit blijkt dat er een verband is tussen het eten van rood vlees en het risico op bepaalde gezondheidsproblemen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes type 2, overgewicht en mogelijk zelfs darmkanker. Rood vlees kan schadelijk zijn voor de gezondheid omdat het over het algemeen veel verzadigde vetten bevat. Deze verzadigde vetten verhogen de kans op een verhoogd cholesterol. Bovendien is bewezen dat rood vlees veel heemijzer bevat, wat weer de boosdoener is bij het verhoogde risico op darmkanker. Zo kan heemijzer er voor zorgen dat de wand van de dikke darm beschadigt én stimuleert het daarnaast de aanmaak van stofjes die het DNA van de lichaamscellen kunnen beschadigen.

Hoge consumptie van rood vlees wordt in verband gebracht met kanker, hartaandoeningen, obesitas en diabetes. Industriële veeteelt is een belangrijke bron van door voedsel overgedragen ziekteverwekkers. Om zoveel dieren te kunnen ‘produceren’ en ‘verwerken’, heb je veefabrieken nodig. En hoewel we in Nederland minder vlees zijn gaan eten, worden er steeds meer dieren geslacht. De vee-industrie heeft bovendien een hele slechte naam als het gaat om dierenwelzijn.

Diverse onderzoeken beweren dat bepaalde soorten vlees zoals rood vlees (varken, rund en lam) en bewerkt vlees (vleeswaren, worst) in verband worden gebracht met beroertes, diabetes en kanker. Een dagje geen vlees kan dus zeker geen kwaad. Maar vlees levert - naast eiwitten - wel degelijk gezonde voedingsstoffen, zoals ijzer en vitamine B12. Wanneer je minder of geen vlees eet, is het dus belangrijk dat je hier wel genoeg van binnenkrijgt.

Het eten van te veel rood vlees (denk aan varken en rund) brengt risico’s voor de gezondheid met zich mee. Rood en - met name - bewerkt vlees zoals vleeswaren, worden in verband gebracht met beroerte, diabetes type 2 en dikke darmkanker.

Milieu-impact van Vleesconsumptie

Minder vlees eten is echt een van de beste dingen die je kunt doen voor onze planeet. De impact van vlees eten is buitensporig groot. Dierlijke producten zijn verantwoordelijk voor ongeveer 60% van de voedsel gerelateerde uitstoot van broeikasgassen. Vlees en zuivelproducten zijn de onderdelen van ons dieet die het meest schadelijk zijn voor ons klimaat, en in het algemeen voor het milieu.

Onze veeteelt is wereldwijd voor ruim 25% verantwoordelijk voor de totale uitstoot van broeikasgassen (CO2). De consumptie van slechts één kilo rundvlees (1 kilo = 30kg CO2) is te vergelijken met de CO2-uitstoot van 180 autokilometers, en er is net zo veel grond voor nodig als die van een grote achtertuin. Elk jaar moet ook nog eens drie miljoen hectare bos wijken voor de consumptie van vlees. Een derde van de aardbodem (minus oceanen en zeeën) wordt gebruikt voor de teelt van al het benodigde veevoer of het grazen van dieren. De watervoorraden die nodig zijn voor de vleesproductie zijn onvoorstelbaar, zo is er voor een kilo rundvlees al vijftienduizend liter nodig.

Flexitarisch eten wordt ook wel een duurzaam voedingspatroon genoemd; een lage milieu druk die bijdraagt aan voedselzekerheid en gezondheid voor toekomstige generaties.

Van al ons voedsel kan de milieudruk gemeten worden. Vlees, met name rundvlees, heeft een hoog CO2 score omdat veel land, water en voer nodig is voor het houden van vee. Dieren zorgen ook voor veel uitstoot van broeikasgassen door boeren, scheten en mest. Nederlanders eten gemiddeld 39 kilo vlees (77 karkas kilo) per persoon per jaar. Dat is ruim 750 gram per week. Voor elke 100 gram die je per week minder eet, verlaag je je broeikasemissie / CO2 uitstoot met bijna 10%!

Dierenwelzijn

In de eerste plaats is er het dierenleed zelf. Een dier dat je opeet, geeft zijn leven voor jou. Daar is weinig discussie over. Hebben wij als mens het recht dat leven te nemen?

Wereldwijd worden zo’n 75 miljard landbouwdieren gehouden voor hun vlees, melk of eieren. Naar schatting leeft 70% van hen, 50 miljard dieren, enkel om zo snel mogelijk geslacht te worden. Voor biologische veeteelt gelden strenge eisen. Biologisch vlees, te herkennen aan het Europese keurmerk voor biologische landbouw (groen blaadje), voldoet aan de eisen van de biologische landbouw, opgesteld door de Europese Unie en vastgelegd in Nederlandse wetgeving. Biologisch gehouden dieren gaan bijvoorbeeld het hele jaar door naar buiten, en hebben ook binnen meer ruimte.

Naast biologisch vlees is er vlees te koop met andere keurmerken die eveneens meer diervriendelijkheid garanderen dan wettelijk is voorgeschreven. Een goed voorbeeld hiervan is het Beter Leven Keurmerk van de dierenbescherming, van één tot drie sterren. De grootste verschillen tussen de 3 sterren zitten in de ruimte die de dieren krijgen, stalcondities (bijvoorbeeld stro op de vloer en afleidingsmateriaal), of de dieren naar buiten kunnen en de transportduur. Dierenwelzijn gaat helaas niet altijd hand in hand met een goed klimaat. Nederlands vlees uit de gangbare veehouderij is beter voor het klimaat dan vlees van dieren met een hoog dierenwelzijn. Dat stelt jou voor een dilemma: moet ik kiezen voor het dier of voor het klimaat?

Adviezen en Richtlijnen

Op basis van huidige onderzoek adviseert het Voedingscentrum om niet meer dan 500 gram rood vlees per week te eten. Hiervan mag maximaal 300 gram bewerkt vlees zijn. Dit advies geldt voor bereid vlees, in de praktijk betekent dat ongeveer 700 tot 750 gram rauw vlees.

Het advies is om niet meer dan 500 gram vlees per week te eten, inclusief vleeswaren. Eet daarbinnen maximaal 300 gram rood vlees, zoals rundvlees en varkensvlees. Dit is een maximum, minder of geen vlees eten kan ook. Onbewerkt mager vlees staat in de Schijf van Vijf. Het advies is om een keer per week vis te eten en een of meerdere dagen per week vegetarisch te eten. Binnen de Schijf van Vijf draait het om afwisseling tussen dierlijke en plantaardige producten.

Er zijn een aantal dingen die je kunt doen om het eten van rood vlees gezonder te maken. Kies bijvoorbeeld voor mager rood vlees, zoals biefstuk, tartaar of ossenhaas. Of kies voor wit vlees zoals kipfilet of kalkoenfilet. Mager rood vlees bevat minder calorieën en vet dan vet rood vlees. Dit maakt mager rood vlees een betere keuze voor mensen die willen afvallen of hun gewicht willen beheersen. Mager rood vlees bevat ook meer eiwitten dan vet rood vlees. Eiwitten zijn belangrijk voor het behoud van spiermassa en het verhogen van het verzadigingsgevoel. Daarnaast bevat mager rood vlees minder verzadigd vet dan vet rood vlees.

Alternatieven voor Vlees

Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten. Wissel af tussen die producten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Als je eet volgens de adviezen van de Schijf van Vijf zonder vlees en dit vervangt door peulvruchten, noten en ei en 1 keer per week vis eet, dan verlaag je de klimaatimpact van jouw eten met ongeveer één derde. Natuurlijk bepaal jij hoeveel je wilt minderen, maar met elke dag minder verlaag je jouw impact op het klimaat.

Heb je de keus, eet dan liefst plantaardige vleesvervangers. Ideaal zijn peulvruchten, noten, zaden en groente.

Tips om Minder Vlees te Eten

Als je je hele leven niet anders gewend bent, is het behoorlijk lastig om minder vlees te eten. Vlees op tafel wordt gezien als luxe en traditioneel. Berichten in de media over hoe belangrijk het is om vlees eens over te slaan, voelen aan als kritiek op de persoonlijke leefstijl. ‘We mogen niks meer’ is een reactie. ‘Ik vind het gewoon te lekker’.

Wil je vlees in je maaltijd niet helemaal missen? Probeer dan eens minder vlees te gebruiken in een gerecht en vul dat aan met een plantaardig product. Denk aan: een pastasaus met mager gehakt en linzen, rijst met minder kip en een handje cashewnoten, nasi met minder vlees maar wel pinda’s (of ei), een wrap met minder vlees en meer bonen.

Als je nu vaak rood vlees eet, zoals biefstuk of runderlappen, kies dan eens vaker voor kip. Dit helpt om de milieu-impact te verlagen. Van alle vleessoorten heeft kip het minste invloed op het klimaat, rundvlees het meest. Varken zit daar tussenin, maar dichterbij kip. Ook voor je gezondheid is het beter om niet te veel rood vlees te eten.

Een weekplanning kan je helpen om minder vlees te eten. Maak een concreet plan. Hoeveel dagen per week wil je minder of geen vlees eten? Op welke dagen? En wat eet je op die dagen? Schrijf het op voor jezelf. Hang eventueel briefjes op als geheugensteuntje. Bijvoorbeeld: ‘zaterdag en maandag eet ik vegetarisch’ of ‘woensdag bonendag’.

Flexitarisme

Flexitarisme, oftewel het minder eten van vlees, is dé food trend van nu. Flexitarisme = een voedingspatroon waarbij men meerdere dagen in de week geen vlees eet.

Met een flexitarisch levensstijl heb je een onvoorstelbaar positieve impact op mens, dier en milieu.

Risico's en Voedselveiligheid

Rauw vlees kan besmet zijn met ziekmakende bacteriën, zoals salmonella of E. coli. Ook parasieten zoals Toxoplasma gondii kunnen in rauw vlees voorkomen. Deze zijn vooral gevaarlijk voor zwangeren. Vlees bakken doodt de bacteriën, maar op rauw vlees zijn ze nog schadelijk. Vlees uit één stuk van rund of varken, zoals biefstuk, kan rosé gegeten worden, omdat de meeste bacteriën altijd aan de buitenkant van het vlees zitten. Maar doorbakken is de meest veilige keuze.

Voor gemalen vlees geldt: controleer of het volledig is gegaard voordat je het opeet. Voorbeelden zijn gehakt, worstjes of spiesjes.

Jonge kinderen, ouderen, mensen met een verminderde weerstand en zwangeren wordt afgeraden rauw vlees te eten, zoals tartaar en carpaccio. Dit zijn risicovolle producten. Eet geen vlees dat niet goed verhit is. Je kunt dan besmet raken met ziekmakende bacteriën, zoals salmonella, E.

Het is belangrijk hygiënisch te werken en kruisbesmetting te voorkomen. Als je vlees uit de diepvries gaat eten, moet je het eerst ontdooien. Ontdooi bevroren producten in de koelkast, op een afgedekt bord of in een afgedekte schaal. Vries ontdooid rauw vlees niet opnieuw in.

Bewaaradvies voor Vlees

Voor de houdbaarheid van vlees is het belangrijk om dit goed en veilig te bewaren. Leg rauw vlees en rauwe vleesproducten na het boodschappen doen zo snel mogelijk in de koelkast. Neem een koeltas mee naar de winkel als het erg warm is. Zorg ervoor dat de koelkast goed koud is. Let op de TGT-datum (‘te gebruiken tot’) op de verpakking. Haal vlees niet te lang voor het bereiden uit de koelkast. Bewaar bereid vlees maximaal 3 tot 4 dagen in de koelkast. Bewaar geen vlees dat overbleef bij de barbecue. Rauw gemalen vlees in een geopende verpakking kan maximaal 1 dag in de koelkast worden bewaard en 2 tot 3 maanden in de diepvries.

Vlees kan ook in de diepvries bewaard worden bij een temperatuur kouder dan -18°C. Voor verschillende soorten kip, rundvlees en varkensvlees gelden verschillende bewaartijden voor de diepvries. Vlees verliest bij het invriezen aan kwaliteit omdat het uitdroogt en de celwanden kapot gaan door het water dat dan kristalliseert. In de vriezer geldt: hoe groter een stuk vlees, hoe langer het goed blijft. Vettere vleessoorten zijn minder lang te bewaren omdat ze op den duur ranzig worden. Onbewerkt varkensvlees kun je vaak tot 3 maanden invriezen, maar onbewerkt rundvlees wel tot 9 maanden.

Vleesconsumptie in Nederland

In Nederland kopen we jaarlijks zo'n 33 kilo vlees per persoon (rund, varken en kip samen). In Nederland eten we meer dierlijke eiwitten dan nodig is voor onze gezondheid. Vind je dierenwelzijn of milieu belangrijk, kies dan voor vlees met het Europese keurmerk voor biologisch (het groene blaadje), EKO, Demeter of het Beter Leven Keurmerk 2 of 3 sterren.

De consumptie is het hoogst onder mannen van 18-50 jaar (116 gram per dag). Meer dan de helft van het vlees dat we eten is bewerkt vlees. Volwassenen eten gemiddeld 69 gram rood en/of bewerkt vlees per dag. Voor mannen is dit gemiddeld 85 gram en voor vrouwen 54 gram. Meer dan 25% van de volwassen mannen eet 100 gram of meer rood en/of bewerkt vlees per dag.

De relatie tussen vleesconsumptie en een gezond en duurzaam voedingspatroon is een prominent onderwerp in het maatschappelijke debat. Wageningen University & Research onderzoekt de invloed van vlees eten op gezondheid, duurzaamheid en klimaat. Op basis van ons onderzoek kunnen overheden, bedrijven en individuen gefundeerde keuzes maken.

Ondanks dat er stappen in de goede richting worden gezet, is er ook nog veel winst te behalen. We begrijpen dat een stukje vlees op z’n tijd lekker is. De productie van vlees is heel belastend voor het milieu. Dat geldt vooral voor rood vlees zoals rundvlees. Er is veel land, water en voer nodig voor het houden van vee.

Stel je eet nu volgens de Schijf van Vijf-adviezen het maximum van 500 gram vlees per week. Voor je gezondheid hoef je niet per se vlees te eten. Er zitten nuttige voedingsstoffen in vlees, zoals eiwit, ijzer en vitamine B1 en B12. Maar die voedingsstoffen kun je ook uit andere producten halen. Je kunt dus prima met minder of zonder vlees, als je het goed vervangt.

Weet jij hoeveel vlees je ongeveer eet in de week? Wil je meer doen voor het klimaat? Dat kan: door minder dan die 500 gram vlees per week te eten. Vind je het lastig om minder vlees te eten? Misschien werkt het voor jou om vlees op bepaalde dagen te laten staan of eet je liever een kleinere portie vlees. Zo kun je stap voor stap opschuiven naar een eetpatroon met minder vlees.

labels: #Vlees

Zie ook: