Voeding met vlees en zuivel veroorzaakt meer dan twee keer zoveel broeikasgasuitstoot als voeding zonder vlees en zuivel. Dat blijkt uit onderzoek van Samantha Heerschop en Pieter van ’t Veer naar de milieu-impact van Nederlandse voedingspatronen. De onderzoekers schreven het rapport in het kader van de Week zonder Vlees, die ook op de Wageningen Campus onder de aandacht wordt gebracht.

PhD-student Samantha Heerschop en hoogleraar Pieter van ’t Veer bestudeerden de voedingsinname van duizenden Nederlanders en de bijbehorende milieu-impact. Uit hun berekeningen blijkt dat de gemiddelde broeikasgasuitstoot van voeding op een dag dat mensen vlees en zuivel consumeren gelijk staat aan 5,2 kilo CO2-uitstoot (tabel 1). Dat is ruim twee keer zoveel als de uitstoot op een dag waarop mensen geen vlees of zuivel gebruiken. Ook het waterverbruik ligt duidelijk hoger bij de eerste groep: 138 versus 111 liter per dag.

Als Nederlanders hun eetgewoonten verschuiven naar minder vlees en zuivel, kan dat dus helpen om de uitstoot en het waterverbruik terug te brengen. Door op één dag vlees te vervangen door bijvoorbeeld vegetarische burgers of peulvruchten, besparen mensen 26% uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen en ongeveer 19 liter water (tabel 2). Iemand die op één dag dierlijke zuivel inwisselt voor sojadrank, kokosmelk of andere plantaardige alternatieven, bespaart daarmee 16% uitstoot en bijna 10 liter water.

Het onderzoek van Heerschop en Van ’t Veer werd uitgevoerd in opdracht van de Stichting Nationale Week Zonder Vlees. De Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel vindt dit jaar plaats van 6 t/m 12 maart. In de restaurants en koffiebars op de Wageningen Campus wordt hier volop aandacht aan besteed. Zo is er in de restaurants in Impulse en Orion alleen een vegetarisch aanbod en worden er in Forum proeverijen georganiseerd met vegetarische producten. Hiermee onderstreept WUR het belang van gezonde, duurzame voeding op de campus.

Gezondheidsvoordelen van minder vlees eten

Nederlanders eten veel vlees. Teveel. Meer dan gezond voor ons is, zegt het voedingscentrum. Wist je dat we gemiddeld 39 kilo vlees per persoon eten? Dat is ruim 750 gram per week. 500 gram per week zou veel beter zijn voor onze gezondheid, zegt het voedingscentrum. Teveel vlees draagt namelijk bij aan het ontwikkelen van hart- en vaatziekten.

Het beperken van de hoeveelheid vlees die je eet heeft een aantal voordelen, waaronder een betere darmgezondheid en een lager risico op bepaalde ziekten. Vlees minderen wordt inderdaad in verband gebracht met een betere gezondheid en een kleiner risico op bepaalde ziekten. Vegetarische diëten, die vlees uitsluiten, en veganistische diëten, die alle dierlijke producten uitsluiten, zijn in verband gebracht met een verminderd risico op hartziekten en kanker (1). Bovendien blijkt uit onderzoek dat een plantaardiger voedingspatroon in verband wordt gebracht met een betere insulineresistentie en een lager risico op diabetes type 2, in vergelijking met een dierlijk voedingspatroon (2).

Beperking van vlees kan ook helpen om gewicht te verliezen en te behouden. Een analyse van 12 studies van hoge kwaliteit toonde aan dat mensen die gedurende gemiddeld 18 weken een vegetarisch dieet volgden aanzienlijk meer gewicht verloren dan mensen die een niet-vegetarisch dieet volgden (3). Bovendien verbruiken mensen met een plantaardige voeding over het algemeen minder calorieën en minder vet (5).

Er is veel onderzoek gedaan naar het effect van plantaardige diëten op de hartgezondheid. Plantaardige eiwitten en heilzame verbindingen, polyfenolen genaamd, die in plantaardige voedingsmiddelen voorkomen, kunnen ook helpen om de darmen gezond te houden (14). Aan de andere kant suggereert onderzoek dat de vetten en eiwitten uit dierlijke bronnen de groei van andere, minder gezonde darmbacteriën kunnen bevorderen, die de stofwisseling negatief beïnvloeden en een rol spelen bij hartziekten (14).

Beperking van bepaalde vleessoorten kan ook helpen je risico op bepaalde soorten kanker te verminderen. Het eten van veel rood en verwerkt vlees, zoals spek, worst en ander gerookt of gepekeld vlees, is in verband gebracht met een hoger risico op het ontwikkelen van darmkanker (16, 17). Gevogelte en vis worden niet in verband gebracht met een verhoogd risico op dikkedarmkanker (17). De inname van rood en verwerkt vlees is ook in verband gebracht met een verhoogd risico op andere vormen van kanker, waaronder borstkanker (18).

Milieuvoordelen van minder vlees eten

De vleesproductie heeft namelijk een behoorlijke uitstoot én er is veel landbouwgrond voor nodig. Alle koeien, kippen en varkens moeten namelijk zelf ook gevoerd worden. Nederland importeert veel soja en ander veevoer. Hierdoor is ons landgebruik in het buitenland enorm. Soja wordt vooral in Zuid-Amerika geteeld op grootschalige plantages, waarvoor veel oerwoud wordt gekapt en waarvoor regelmatig kleinschalige boeren van hun land worden verdreven. Slecht voor de natuur dus.

Minder of geen vlees eten is beter voor het milieu én gezond. In Nederland eten we meer dierlijke eiwitten dan nodig is voor onze gezondheid.

De productie van vlees en zuivel belast het milieu over het algemeen meer dan plantaardige alternatieven. Er is meer energie, mest, water en landoppervlak voor nodig. Daarnaast zorgt de veehouderij voor meer uitstoot van broeikasgassen en stikstof. Deze komen bijvoorbeeld vrij uit mest. Ook stoten herkauwers zoals koeien en schapen veel methaan (een heel sterk broeikasgas) uit.

Voor de productie van vlees is veel veevoer nodig. Bijvoorbeeld vier kilo voor een kilo kippenvlees en zelfs 25 kilo voor een kilo rundvlees. De productie van veevoer kost veel grondstoffen, bestrijdingsmiddelen, kunstmest en landoppervlak. Soms gaat veevoerproductie (bijvoorbeeld soja) gepaard met ontbossing, hoewel er steeds meer duurzaam geteelde soja wordt ingekocht in de veehouderij.

Veeteelt zorgt ook voor stikstofuitstoot. Wanneer stikstof neerslaat in kwetsbare natuur, zorgt dat voor verstoring van het evenwicht in de natuur (ecosysteem). Hierdoor neemt de biodiversiteit af. In Nederland liggen intensieve veehouderij en natuur vaak dichtbij elkaar en komt dit dus vaker voor.

Meer planten en minder vlees eten is niet alleen goed voor de gezondheid, het kan ook goed zijn voor het milieu. Vleesproductie vergt doorgaans meer hulpbronnen, leidt tot meer uitstoot van broeikasgassen, en draagt in grotere mate bij tot ontbossing en vervuiling dan de productie van fruit, groenten en andere minimaal bewerkte plantaardige voedingsmiddelen (20, 21).

Minder vlees eten is echt een van de beste dingen die je kunt doen voor onze planeet. De impact van vlees eten is buitensporig groot. Dierlijke producten zijn verantwoordelijk voor ongeveer 60% van de voedsel gerelateerde uitstoot van broeikasgassen. Vlees en zuivelproducten zijn de onderdelen van ons dieet die het meest schadelijk zijn voor ons klimaat, en in het algemeen voor het milieu.

Tips om minder vlees te eten

  • Vlees vervangen: Door op één dag vlees te vervangen door bijvoorbeeld vegetarische burgers of peulvruchten, besparen mensen 26% uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen en ongeveer 19 liter water.
  • Zuivel vervangen: Iemand die op één dag dierlijke zuivel inwisselt voor sojadrank, kokosmelk of andere plantaardige alternatieven, bespaart daarmee 16% uitstoot en bijna 10 liter water.
  • Flexitarisch eten: Geleidelijk minder vlees eten en meer flexitarisch eten, met ook een beetje vlees, kan ook al een verschil maken.

Vlees kun je goed vervangen door ei, peulvruchten (bonen zoals bruine, witte en kidneybonen, linzen, kikkererwten), tofu en tempé en ongezouten noten. Wissel af tussen die producten om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.

Hier zijn een paar tips om minder vlees te eten:

  1. Probeer minder vlees te gebruiken in een gerecht en vul dat aan met een plantaardig product. Denk aan: een pastasaus met mager gehakt en linzen, rijst met minder kip en een handje cashewnoten, nasi met minder vlees maar wel pinda’s (of ei), een wrap met minder vlees en meer bonen.
  2. Als je nu vaak rood vlees eet, zoals biefstuk of runderlappen, kies dan eens vaker voor kip. Dit helpt om de milieu-impact te verlagen. Van alle vleessoorten heeft kip het minste invloed op het klimaat, rundvlees het meest. Ook voor je gezondheid is het beter om niet te veel rood vlees te eten.
  3. Maak een weekplanning om minder vlees te eten. Schrijf op hoeveel dagen per week je minder of geen vlees wilt eten en wat je op die dagen eet.

Er zijn ook veel andere redenen om minder vlees te eten, zoals dierenwelzijn en de arbeidsomstandigheden in de vee-industrie.

Tabellen

Tabel 1: Broeikasgasuitstoot en watergebruik (gemiddelden) op een dag dat mensen wel/geen vlees en wel/geen zuivel gebruiken.

Consumptie CO2-equivalenten Watergebruik (liter)
Met vlees en zuivel 5,2 kg 138
Zonder vlees en zuivel Minder dan 5,2 kg 111

Tabel 2: Besparing van broeikasgasuitstoot en watergebruik bij verschillende vervangers op 1 dag of op 7 dagen

Vervanging Besparing broeikasgasuitstoot Besparing watergebruik
Vleesvervangers op 1 dag 26% 19 liter
Zuivelvervangers op 1 dag 16% 10 liter

labels: #Vlees

Zie ook: