Chocolade: wie houdt er niet van? Gemiddeld eten Nederlanders zo’n 4,5 kilogram chocolade per persoon per jaar. Het is fantastisch als je zonder enig schuldgevoel je te buiten kunt gaan aan chocola. Ja, je leest het goed: het eten van chocola kent gezondheidsvoordelen.

Wel moet gezegd worden: alles met mate, want veel chocoladesoorten zitten vol suikers en zijn erg bewerkt. Dat is en blijft ongezond. In dit artikel duiken we in de effecten van chocolade op je lichaam, van de positieve aspecten tot de dingen waar je op moet letten.

De basis van chocolade

Chocolade wordt gemaakt door cacaopoeder te mengen met cacaoboter en suiker. Cacaopoeder wordt gemaakt uit de zaden van de cacaoboom. Bonen worden gefermenteerd en daarna in de zon gedroogd en in de fabriek gebrand en gemalen. Zo ontstaat een dikvloeibare cacaomassa.

Pure chocolade: hoe meer cacao, hoe gezonder

Het is met name pure chocolade die goed is voor je lijf. Eet je graag gezond? Dan zit je vaak goed met een stukje puur. In deze bitterzoete traktatie zit namelijk veel cacao en cacao is goed voor je. Maar let wel op, want chocolade wordt al puur genoemd wanneer het voor 35 procent uit cacao bestaat.

Sommige repen zitten nog steeds vol suiker en het woordje ‘puur’ is dan slechts een marketingtruc om de reep gezonder te laten lijken. Ga daarom voor pure of ‘zwarte' chocolade dat voor minimaal 70 procent uit cacao bestaat. Zwarte chocolade bevat meer dan 70% cacao. De hoeveelheid cacao zou bepalen hoe gezond het snoepen van chocola is.

De gezondheidsvoordelen van chocolade

Benieuwd naar de gezondheidsvoordelen van chocolade? Dit is waarom een blokje pure chocolade niet alleen lekker is bij de koffie of thee, maar het eten ervan komt ook nog eens je gezondheid ten goede:

1. Het bevat veel voedingsstoffen

Donkere chocolade bevat veel gezonde mineralen: magnesium, kalium, zink en seleen. Wist je bijvoorbeeld dat een stuk van 100 gram donkere chocolade van 70 procent of meer cacao bevat 67 procent van de dagelijks aanbevolen hoeveelheid ijzer?

Dit maakt het natuurlijk verleidelijk om de hele reep op te eten. Maar vergeet niet dat - hoe donker de chocolade ook is - er áltijd suiker in zit. Om deze reden kan je ook van donkere chocolade beter niet te veel eten. Een klein stukje is al genoeg om van verschillende voordelen te profiteren.

2. Het zit boordevol antioxidanten

Uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat cacao een positief effect heeft op je lichaam. Dat komt onder andere door de flavanolen die in cacao zitten. Flavonoïden zijn o.a. Flavonolen kunnen mogelijk een gunstige uitwerking hebben op de verhoging van de bloedtoevoer naar de hersenen. Dit kan goed uitwerken bij bijvoorbeeld een cognitieve beperking, zoals vermoeidheid of slaapgebrek.

Deze antioxidanten zijn belangrijk om allerlei ziekten en andere gezondheidsklachten tegen te gaan. Ze hebben een gunstig effect op je hart en bloedvaten en zouden diabetes kunnen voorkomen. Let wel op dat je een reep chocolade koopt met rauwe cacao. Rauwe cacao is gezond, aangezien hier veel flavanolen in zitten. Daarentegen is niet-rauwe cacao, ook wel conventionele of gewone cacao genoemd, een stuk minder gezond. Deze cacao is namelijk gebrand en door de hitte gaan de meeste flavanolen, vitaminen, mineralen en enzymen verloren. Zo zonde!

3. Het werkt bloeddruk-verlagend

Heb je last van een hoge bloeddruk? Ook dan is het goed om af en toe een stukje pure chocolade te eten. Het eten van pure chocolade bevordert volgens dit onderzoek de bloedsomloop, waardoor je bloed beter stroomt. Zo neemt de weerstand tegen de bloedstroom af en wordt je bloeddruk automatisch lager.

4. Het beschermt je huid tegen de zon

De flavonoïden in pure chocolade kunnen je huid beschermen tegen schade door de zon. Als je een strandvakantie gepland hebt staan, overweeg dan om in de voorafgaande weken en maanden te genieten van wat extra pure chocolade. Het is natuurlijk niet de bedoeling om zonder zonnebrand uren in de zon te gaan liggen, want dat is en blijft hartstikke gevaarlijk.

Maar het kan zeker geen kwaad om af en toe wat pure chocolade toe te voegen aan je zomerse snackroutine.

5. Het is goed voor je hersenen

Ben je op zoek naar een zoete stimulans voor je hersenen? Een onderzoek onder gezonde vrijwilligers toont aan dat het eten van cacao met een hoog flavanolgehalte de bloedtoevoer naar je hersenen kan verbeteren. Kortom: dat kleine stukje pure chocolade bij de thee is heel goed voor cognitieve functies.

Het blijkt overigens ook een positief effect te hebben op het concentratievermogen van de deelnemers.

6. Het houdt je hart gezond

Een van de grootste voordelen die onderzoekers noemen, is de rol die pure chocolade kan spelen bij het verbeteren van de gezondheid van het hart. Zo heeft een hierboven genoemd onderzoek ook aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten.

Ga dus gerust voor dat stukje chocolade en geef je hart een beetje liefde!

7. Het bevat veel magnesium

Chocolade zit dus vol met magnesium en over het algemeen hebben veel Nederlanders een magnesiumtekort. Magnesium is een belangrijk mineraal dat betrokken is bij onder meer de opbouw van spieren en botten, de aanmaak van hormonen en de ontspanning van zenuwen en spieren.

Kun je echt aan niks anders denken dan chocolade? Dan geeft je lichaam eigenlijk aan dat je magnesium nodig hebt. Een klein stukje pure chocolade kan dan een goede oplossing zijn.

Chocolade en mentale gezondheid

Maar chocolade kan niet alleen op je lichaam positieve effecten hebben, de lekkernij kan ook positief zijn voor je mentale gezondheid. Dat chocolade ons daadwerkelijk blij maakt, is al langer bekend. Dat komt namelijk door het stofje fenylethylalanine.

Wist je ook dat het eten van chocolade andere mentale gezondheidsvoordelen kan hebben? Zo kan het je minder moe maken. Japanse onderzoekers volgden een maand lang een groep mensen die dagelijks pure chocolade aten. Wat bleek? Naast minder vermoeidheid had chocolade ook een ander positief effect op het brein.

Zo presteerde de groep beter op testen die te maken hadden met hun denkflexibiliteit en geheugenfuncties. Volgens de onderzoekers komt dit omdat chocolade een positief effect heeft op het volume van de grijze stof in de hersenen.

En dat is nog niet eens alles: de deelnemers aan het Japanse onderzoek ervoeren niet alleen een energieboost of een scherper gevoel, maar ook betere sociale interacties en meer emotioneel welzijn.

De keerzijde van chocolade

Chocolade heeft ook ongunstige eigenschappen. Cacaoboter is rijk aan verzadigd vet. Chocolade bevat van zichzelf een kleine hoeveelheid cafeïne en theobromine (een stofwisselingsproduct van cafeïne). Cafeïne kan bijwerkingen geven als slapeloosheid en rusteloosheid. Dit zijn klachten die vaak samengaan met angst en stress.

De cafeïne en theobromine zijn er verantwoordelijk voor dat ik chocola afraadt bij angst en stress klachten. Chocolade wordt in de lever verwerkt. Dit proces kost voedingstoffen waaronder vitamine B en magnesium.

Tannine in chocola kan een onoplosbare verbinding aangaan met ijzer. Oxaalzuur wordt ook wel een ‘mineralen rover’ genoemd. Het heeft daarom geen zin om chocola te eten om aan bijvoorbeeld aan extra magnesium te komen.

Chocola kan een verslavend effect hebben door een combinatie van stoffen die bewezen effecten hebben op de hersenen. Denk aan: neurotransmitters β-fenylethylamine, dopamine, serotonine en endorfine . Deze ingrediënten kunnen er ook voor zorgen dat je je emotioneel en mentaal beter voelt na het eten van chocola.

Chocolade en hart- en vaatziekten

We beginnen met het lagere risico op hartziekten. Onderzoekers wijten dit aan de gezonde onderdelen die cacao bevat, zoals de antioxidanten flavonoïden, polyfenolen en stearinezuur.

De onderzoekers plaatsen hier wel een kanttekening bij: niet álle chocolade is een ticket naar een gezonder leven. Melkchocolade en witte chocolade zitten vaak vol suikers en vetten. Het wordt afgeraden om meer chocolade te eten om hart- en vaatziekten te voorkomen. Naast gunstige stoffen bevat chocolade namelijk ook veel verzadigd vet.

Dit verhoogt het risico op hart- en vaatziekten juist. Hoewel uit sommige onderzoeken blijkt dat er inderdaad een klein positief effect is, kun je toch beter niet te veel eten van chocolade. Chocolade bevat namelijk ook veel verzadigd vet en calorieën.

Chocolade en diabetes type 2

Alsof een gezonder hart nog niet genoeg is, wordt chocolade gelinkt aan een lagere kans op diabetes type 2. Bij diabetes type 2 reageert het lichaam niet meer goed op insuline of maakt het te weinig insuline aan.

Uit een onderzoek uit 2024, gepubliceerd in het vaktijdschrift The British Medical Journal, bleek dat mensen die wekelijks vijf of meer porties chocolade van 28 gram eten, 10 procent minder kans hebben om diabetes type 2 te ontwikkelen. Hoe kan dat dan? De antioxidanten en, wederom, flavanolen in cacao verbeteren de insulinegevoeligheid, waardoor je bloedsuikerspiegel stabieler blijft.

Hoeveel pure chocolade mag u per dag eten?

Het antwoord kan u verrassen. Hoewel de meeste mensen denken dat chocolade slecht is voor de gezondheid, kan pure chocolade juist heel heilzaam zijn. In feite kan het eten van ongeveer 10 gram pure chocolade per dag bijdragen aan uw algehele gezondheid. Dat komt overeen met twee kleine blokjes van een chocoladereep.

Het voordeel van pure chocolade met een hoog cacaogehalte is dat één blokje al behoorlijk vult. Daardoor zult u minder snel overeten en de negatieve effecten van te veel suiker ondervinden. Geniet dus elke dag van een beetje pure chocolade.

Wat is gezonder, melk of pure chocolade?

Het antwoord kan u verrassen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, bevat pure chocolade meer suiker dan melkchocolade. Pure chocolade bevat ongeveer 40 procent suiker, terwijl melkchocolade 50 procent suiker bevat.

De hoeveelheid cacao en vet in pure chocolade is echter over het algemeen hoger dan in melkchocolade. Daarom is pure chocolade vaak vetter dan melkchocolade.

Het belang van flavanolen

In cacao en dus in chocolade zitten flavanolen. Flavanolen zijn antioxidanten. Antioxidanten kunnen helpen tegen beschadiging aan cellen en weefsels en daarmee mogelijk op de lange termijn ziekten als kanker en hart- en vaatziekten voorkomen.

Onderzoek heeft aangetoond dat het dagelijks innemen van meer dan 200 milligram flavanolen uit cacao een positief effect heeft op de elasticiteit van de bloedvaten. Dit komt neer op 10 gram pure chocolade met een hoog flavanolengehalte of 2,5 gram cacaopoeder met een hoog flavanolengehalte. Deze hoeveelheid flavanolen zit niet in een blokje (pure) chocolade uit de supermarkt.

Chocolade en verslaving

Hoewel veel mensen ervan overtuigd zijn dat er een stofje in chocolade zit dat ervoor zorgt dat je er verslaafd aan kunt raken, is dit niet het geval. Je kunt niet verslaafd raken aan chocolade. De grote hoeveelheid suikers in chocolade zorgt er wel voor dat je meer alert raakt.

Het klopt wel dat er een geluksstofje in chocolade zit, maar dit is zo weinig dat het niet direct leidt tot een positief effect. De smaak, de aroma en de structuur van chocolade zorgen ervoor dat mensen denken dat ze er verslaafd aan zijn.

Chocolade wordt vaak geassocieerd met geluk. Ervaar je geluk, dan komt er een dosis dopamine vrij. Dit zorgt ervoor dat er een grotere behoefte ontstaat aan chocolade. Des te meer dopamine er vrij komt, des te meer trek je krijgt in chocolade en des te meer je ervan wilt eten. Dit maakt het moeilijk om te stoppen met het eten van chocolade.

Bewaaradvies

Bewaar chocola het liefst op een donkere plaats van rond de 15 graden celsius.

Ethische overwegingen

Cacao groeit in tropische gebieden, voornamelijk in West Afrikaanse landen Ghana en Ivoorkust. Van de tropische gewassen heeft cacao de minste milieudruk, omdat de plant het beste groeit in de schaduw van tropisch bos en weinig mest en bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In feite werken de meeste boeren biologisch.

Een groot probleem is de wisselende en lage prijs die de boeren voor cacao krijgen. Ze verdienen vaak niet meer dan $2 per dag. Er is gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg, elektriciteit en schoon water. De armoede werkt kinderarbeid in de hand. Er is chocolade te koop met een Fairtrade keurmerk. Fairtrade is een initiatief om iets aan deze situatie te doen, door via een vaste handelsrelatie de boeren een minimumprijs te bieden.

Daarnaast is er chocolade verkrijgbaar met het Rainforest Alliance (inclusief UTZ) keurmerk, dat vooral terug te vinden is op producten als chocolademelk en hagelslag.

Conclusie

Altijd leuk om te horen dat chocolade goed voor je is, toch? Onthoud wel dat terwijl pure chocolade enkele indrukwekkende gezondheidsvoordelen biedt, het nog steeds een traktatie is waar je met mate van hoort te genieten. Kies bij voorkeur chocolade met een hoog cacaogehalte (70% of meer) om optimaal te profiteren van de gezondheidsvoordelen en minder toegevoegde suikers te consumeren.

labels:

Zie ook: