Buikpijn is een verzamelterm voor alle pijnklachten die zich in de buik afspelen. Velen ervaren wel eens buikpijn na het eten, vaak samen met een opgeblazen gevoel en/of winderigheid. Ruim de helft van de bevolking heeft hier wel eens last van. Buikpijn presenteert zich op verschillende manieren en de reactie van het lichaam op de pijn kan ook variëren.

Symptomen van buikpijn

De locatie waar de pijn zich bevindt is belangrijk, omdat dit informatie geeft over het orgaan dat ontstoken of geïrriteerd is:

  • Maagstreek of onder het borstbeen: Pijn in de maag, zuurbranden, reflux.
  • Galblaas: Pijn rechts in de bovenbuik, plakkerige ontlasting na een vette maaltijd.
  • Alvleesklier: Buikpijn linksonder de ribben, misselijkheid, opgeblazen buik, vette ontlasting.
  • Dunne darm: Buikpijn rond de navel, een plotselinge aanval van buikpijn in combinatie met misselijkheid en diarree, dagelijks buikpijn en vermoeidheid, diarree en buikpijn na het innemen van zuivelproducten.
  • Dikke darm: In wisselende mate krampen en pijn op verschillende locaties, brijachtige ontlasting afgewisseld met verstopping, winderigheid, opgezette buik, slijm bij de ontlasting, bloed bij de ontlasting, gewichtsverlies.

Oorzaken van buikpijn

Buikpijn kan diverse oorzaken hebben. Het kan veroorzaakt worden door een aandoening, maar ook door leefstijlfactoren.

  • Infectie van de maag met de bacterie Helicobacter pylori.
  • Pijn rechtsonder de ribbenboog en plakkerige ontlasting na een vette maaltijd duidt op galklachten.
  • Buikpijn linksonder de ribben kan worden veroorzaakt door een aandoening van de alvleesklier.
  • Chronische ontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa.

Dunne darm

Buikpijn rond de navel hangt vaak samen met een aandoening van de dunne darm:

  • Bacteriële infectie: Een plotselinge aanval van buikpijn in combinatie met misselijkheid en diarree kan wijzen op een darminfectie met bacteriën, bijvoorbeeld Salmonella of Campylobacter.
  • Parasitaire infectie met Giardia lamblia of Cryptosporidium spp.
  • Glutenintolerantie: Bij kinderen die elke dag buikpijn hebben en moe zijn - en volwassenen die op jonge leeftijd buikpijn hadden - denk je aan coeliakie.
  • Allergie: Buikpijn rond de navel kan ook ontstaan door het eten van voedsel waar je allergisch voor bent (bijv. tarwe, noten of sojaproducten) en de pijn kan uren aanhouden.
  • Lactose-intolerantie: In Nederland kan 15% van de mensen melksuiker (lactose) niet afbreken en krijgen diarree en buikpijn wanneer zij een glas melk drinken.
  • Relatie met voeding: Pijn in de maag of dunne darm kan optreden wanneer je zwaar voedsel eet zoals noten, brood of pasta met kaas en vlees of wanneer je te veel cafeïne houdende dranken gebruikt of voedingsmiddelen die gezoet zijn met fructose of sorbitol kunnen diarree, een opgeblazen buik en krampen optreden.

Dikke darm

  • Parasitaire infectie met Dientamoeba fragilis en/of Blastocystis hominis.
  • Ontstoken blinde darm (appendix).
  • Darmkanker.
  • Verminderde doorbloeding.
  • Ontsteking aan de eierstokken bij vrouwen.
  • Ontsteking aan de prostaat bij mannen.
  • Geneesmiddelen zoals antibiotica, bloeddrukverlagende middelen of metformine kunnen buikpijn veroorzaken.
  • Antidepressiva en morfine kunnen obstipatie, en als gevolg daarvan, buikpijn veroorzaken.

Voedingsmiddelen die buikpijn kunnen veroorzaken

Er zijn verschillende etenswaren die kunnen zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Als je hier vaak last van hebt, dan kan het helpen om deze voedingsmiddelen te vermijden en eventueel te vervangen door iets waar jouw maag en darmen beter tegen kunnen.

  • Tarwe, gerst en rogge: Deze bevatten gluten en kunnen bij coeliakie of een glutenallergie ernstige spijsverteringsproblemen veroorzaken. Alternatieven zijn glutenvrije producten, quinoa, boekweit, amandelmeel of kokosmeel.
  • Zuivelproducten: Melk, kaas, kwark, yoghurt en boter bevatten lactose. Bij lactose-intolerantie kan dit leiden tot een opgeblazen gevoel, buikpijn, winderigheid en diarree. Alternatieven zijn kokos-, rijst-, soja- of amandelmelk, en zuivelvrije kaas.
  • Bonen en linzen: Deze peulvruchten bevatten galactanen, die voor een opgeblazen gevoel of buikpijn kunnen zorgen. Het kan helpen om peulvruchten eerst te laten weken. Alternatieven zijn granen, vlees of quinoa.
  • Broccoli en andere kruisbloemige groenten: Deze groenten kunnen ook zorgen voor een opgeblazen gevoel en buikpijn na het eten. Koken kan helpen. Alternatieven zijn spinazie, sla, komkommer en zoete aardappelen.
  • Uien en knoflook: Deze bevatten fructanen, die voor een opgeblazen gevoel, winderigheid en buikpijn kunnen zorgen. Koken of bakken kan helpen.
  • Koolzuurhoudende dranken: Frisdranken en bier bevatten veel kooldioxide, wat voor buikpijn kan zorgen. Ook bier wordt gemaakt uit fermenteerbare koolhydraten, wat een opgeblazen gevoel kan veroorzaken.
  • Zoetstoffen: Suikervrije producten bevatten vaak xylitol, sorbitol of mannitol, die een geblazen gevoel of buikpijn kunnen geven. Alternatieven zijn producten met erythritol of stevia.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Het is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. De oorzaak van PDS is niet precies bekend, maar waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan.

Klachten bij PDS

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Buikpijn is de meest voorkomende klacht bij PDS. Veel mensen hebben een opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik. De klachten worden meestal erger in de loop van de dag en na het eten.

Behandeling van PDS

Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen. Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen. Ook is het goed om met een diëtist te kijken naar je voeding. Zo kan je achterhalen welke producten je klachten geeft. Ook kan de diëtist het FODMAP-dieet aanraden, waarbij je bepaalde soorten voeding tijdelijk weglaat en weer toevoegt.

FODMAP dieet

Het FODMAP dieet is een redelijk nieuw dieet. Bij dit dieet vermijd je FODMAP rijke producten. Dit werkt erg goed bij mensen met een prikkelbaar darmsyndroom waarbij de algemene voedingstips voor darmklachten niet of onvoldoende helpen. FODMAP is een verzamelnaam voor koolhydraten. Deze zijn: Fermenteerbaar Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides & Polyolen.

Wanneer de huisarts bellen bij buikpijn?

Het is raadzaam om een huisarts te raadplegen bij aanhoudende of ernstige buikpijn, vooral in de volgende gevallen:

  • Bloed bij de ontlasting
  • Onverklaarbaar gewichtsverlies
  • Koorts
  • Plotselinge en blijvende verandering in het ontlastingspatroon

Tips voor een gezonde spijsvertering

Naast het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen, zijn er algemene tips die kunnen helpen bij een gezonde spijsvertering:

  • Eet gevarieerd en evenwichtig volgens de Schijf van Vijf.
  • Neem de tijd om te eten en kauw goed.
  • Drink voldoende water (1,5-2 liter per dag).
  • Vermijd stress en zorg voor ontspanning.
  • Beweeg voldoende.
  • Ga naar het toilet zodra je aandrang voelt.

labels:

Zie ook: