Heb je last van buikpijn na het eten van muesli? Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor deze klachten. In deze tekst worden diverse aspecten van spijsverteringsproblemen en mogelijke oplossingen besproken.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Ongeveer 10-15% van de Nederlanders is bekend met het Prikkelbare Darm Syndroom, ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. Buikpijn, diarree en/of verstopping (obstipatie) staan vaak op de voorgrond. Overige maag-darmklachten komen ook veel voor, zoals een opgeblazen buik, misselijkheid, zuurbranden. Maar denk ook aan klachten buiten het maag-darmkanaal, zoals spierpijn, rugpijn, hoofdpijn, blaasklachten.

De oorzaak van PDS is nog niet precies bekend. Op dit moment gaat men er van uit dat een of meerdere van de volgende factoren meespelen:

  • Een gestoorde beweging van de darm en/of een overgevoeligheid van de darmwand
  • Een abnormale verwerking van prikkels in het maag-darmkanaal en hersenen
  • Darminfectie
  • Stress
  • Verkeerde voeding

Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden maar de klachten wel aanhouden, wordt de diagnose PDS gesteld.

Behandeling van PDS

Het kan een opluchting zijn dat er niets ernstigs aan de hand is, maar toch kan het even een tegenvaller zijn dat er geen duidelijke verklaring is voor de klachten. Gelukkig zijn er momenteel wel meer manieren om de klachten onder controle te krijgen:

  • Medicatie voor een betere stoelgang en tegen de buikpijn
  • Leren omgaan met de pijn middels hypnotherapie
  • Leren omgaan met stress
  • Voeding en/of eetpatroon aanpassen

In de praktijk zie je dat een combinatie van bovengenoemde vaak een goed resultaat geeft. In deze folder gaan we specifiek in op de laatste twee behandeltypen: voeding en/of eetpatroon aanpassen en probiotica.

Voedingsvezels

Een gezond en gevarieerd eetpatroon volgens bovenstaande tabel bevat in principe voldoende vezels. Echter de meeste mensen eten vaak minder dan hierboven geadviseerd, met name minder vezels. Een groot deel van onze voedingsmiddelen bevat van nature voedingsvezels.

Dit zijn plantaardige bestanddelen, die in de maag en darm niet worden verteerd. De voedingsvezels bereiken onveranderd de dikke darm, waar ze uiteindelijk via de ontlasting het lichaam verlaten. Ze hebben de positieve eigenschap vocht vast te houden en vergroten de hoeveelheid ontlasting. Een grotere hoeveelheid ontlasting geeft bovendien een prikkel aan de darm om te bewegen (peristaltiek). Bij diarree zorgen de vezels ervoor dat het vocht geabsorbeerd en gebonden wordt in de darmen.

De vezels leveren dus een positieve bijdrage aan het verstevigen van de ontlasting. Bij obstipatie (verstopping) zorgen de vezels ervoor dat vocht in de ontlasting wordt opgenomen en vastgehouden, waardoor deze zachter en soepeler wordt en makkelijker het lichaam verlaat.

Belang van vezels en vocht

Voor een gezonde spijsvertering heeft u 30 tot 40 gram vezels per dag nodig. Voedingsvezels zijn te verdelen in twee soorten, namelijk de oplosbare en de onoplosbare vezels.

Oplosbare vezels

Deze vezels zitten o.a. in groenten, fruit, peulvruchten en aardappelen. Deze vezels komen onverteerd in de dikke darm terecht, waar onze darmbacteriën de vezels afbreken. Hierbij komen stoffen vrij, die als energiebron dienen voor de darmbacteriën en de darmcellen. Daarnaast komen er gassen vrij, die er voor zorgen dat de ontlasting luchtig en soepel blijft, en die de darmwand prikkelen.

Onoplosbare vezels

Deze vezels zitten o.a. in bruin- of volkorenbrood, volkorencrackers, zemelen, volkoren- of meergranenpasta, zilvervliesrijst, noten en zaden. Deze vezels worden niet verteerd in de dikke darm en zijn onveranderd in de ontlasting terug te vinden. De vezels werken in de darm als een soort spons doordat ze veel vocht opnemen. De ontlasting wordt hierdoor zachter en kan sneller in de richting van de anus worden afgevoerd. Daarnaast zorgen de onoplosbare vezels voor een snellere verzadiging en vergroten ze het volume van de ontlasting.

Bij sommige mensen met PDS kunnen onoplosbare vezels meer klachten geven. Verminder dan de hoeveelheid van deze vezels, maar vermijd het niet. Neem in dit geval contact op met de diëtist. Zij kan beoordelen of uw voeding nog volwaardig is. Vraag uw arts voor een verwijzing naar de diëtist.

Voor een gezonde spijsvertering zijn vezels dus erg belangrijk. Van belang daarbij is dat er een evenwicht bestaat tussen beide soorten vezels. Het is daarom verstandig om gevarieerd te eten en daarbij zowel oplosbare als onoplosbare vezels te gebruiken. Niet alleen de soort vezel is van belang, maar ook de vorm waarin het gegeten wordt: rauw heeft een beter effect dan gaar, en grof heeft een beter effect dan fijn.

Vocht

Bij een normale, gezonde voeding wordt geadviseerd dagelijks minimaal 1½ liter vocht te drinken. Bij een vezelverrijkte voeding is echter extra vocht belangrijk, omdat de extra vezels anders niet genoeg vocht aangeboden krijgen om op te zwellen. Wanneer de vezels niet voldoende vocht kunnen opnemen, kunnen ze averechts werken en juist obstipatie veroorzaken. Bij een vezelverrijkte voeding wordt minimaal 2 liter vocht per dag aanbevolen, zoals water, thee, mineraalwater, melkproducten, soep, bouillon of vruchtensap. In een gemiddeld glas zit ongeveer 200 ml. U moet dus ongeveer 10 van deze glazen per dag drinken om aan 2 liter vocht te komen!

Koffie en koolzuurhoudende dranken kunnen krampen, een vol gevoel en/of gasvorming geven. Als u hier last van heeft, is het aan te raden om deze producten zoveel mogelijk te beperken.

Lactose-intolerantie

Krijg je buikpijn als je yoghurt hebt gegeten? Of word je misselijk na een glas melk? Dan ben je misschien lactose-intolerant. Iemand met lactose-intolerantie kan geen voedingsmiddelen eten of drinken die lactose (ook wel melksuiker genoemd) bevatten. Het eten of drinken van lactosehoudende voedingsmiddelen geeft vervelende klachten zoals buikpijn, misselijkheid en diarree. Dat komt doordat er geen of weinig van het enzym lactase in je darmen voorkomt. Dat enzym is nodig voor het afbreken van melksuiker.

Lactose zit voornamelijk in zuivelproducten zoals melk, slagroom en yoghurt. Ook zuivelproducten van andere dieren dan koeien bevatten lactose. Sommige harde kazen bevatten geen lactose meer door het rijpingsproces. Deze kazen geven een veel kleinere kans op de vervelende klachten die bij een lactose-intolerantie horen.

Omdat lactose ook in moedermelk zit, worden alle kinderen geboren met het enzym lactase. Bij een groot deel van de wereldbevolking neemt het lactase-gehalte na het 3e levensjaar af. Bij lactose-intolerantie verdraag je normale hoeveelheden lactose niet vanwege het gebrek aan lactase. Daardoor krijg je last van je buik. In het geval van een koemelkallergie reageert je lichaam met een allergische reactie op bepaalde eiwitten in koemelk. De symptomen van een allergie kunnen zich uiten in onder andere maagdarm-, luchtweg- en huidklachten. Een koemelkallergie is soms moeilijk te herkennen omdat je net als bij een lactose-intolerantie last van je buik kan krijgen.

Een verschil is dat je bij een lactose-intolerantie vaak wel een kleine hoeveelheid zuivel kan verdragen. Deze lactose-intolerantie symptomen zijn voor zowel volwassenen als kinderen hetzelfde. De intolerantie kan voor kinderen wel invloed hebben op hun groei en ontwikkeling. Als kinderen lactose-intolerant zijn, kan het bijvoorbeeld voorkomen dat ze niet in gewicht toenemen door aanhoudende diarree.

Lactose-intolerantietest

Heb je bovenstaande klachten, maar wil je zeker weten of het gaat om een intolerantie voor lactose of om een koemelk-intolerantie? Dan kan je een lactose-intolerantietest laten uitvoeren door een specialist. Een lactose-intolerantietest kan op verschillende manieren worden uitgevoerd. Om klachten zo veel mogelijk te beperken, is het belangrijk om je aan een lactosevrij of lactosebeperkt dieet te houden.

Bespreek met je huisarts of een diëtist hoe je lactosevrije producten kan vervangen en hoe je ervoor kan zorgen dat je voldoende belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamine B2 en calcium, binnenkrijgt. Ook kan je huisarts of diëtist onderzoeken hoe heftig je lichaam reageert op lactose. Vermoed je dat jij of je kind lactose-intolerant is, maar weet je het niet zeker? Neem dan contact op met je huisarts.

FODMaPs

Andere productgroepen die mogelijk klachten kunnen geven zijn FODMaPs. Dit zijn koolhydraten die bij iedereen slecht worden verteerd. Mensen met PDS krijgen hier echter klachten van, zoals als gasvorming en diarree. Middels een testdieet kunt u onderzoeken voor welke FODMaP-groep(en) u gevoelig bent. Uw diëtist zal aangeven of dit een behandeloptie is voor u en zal dit gehele traject begeleiden. Het is namelijk een intensief traject. Mocht u dit traject zelfstandig volgen is de kans op grote tekorten van belangrijke voedingsstoffen erg groot. Laat u daarom altijd door een gespecialiseerde diëtist begeleiden.

Probiotica

Probiotica zorgen voor een betere balans van de darmbacteriën. Mogelijk heeft probiotica een positief effect op darmklachten. Het is echter nog niet volledig bewezen. Mocht u hiermee willen starten, dan is het belangrijk dat u het supplement op vaste tijden inneemt en minimaal 8 weken gebruikt. Mocht het na 8 weken nog geen effect hebben, kunt u een ander soort probiotica proberen. Het is aan te raden om een probiotica te gebruiken met meerdere bacteriestammen. Uw diëtist kan u hier meer informatie over geven.

Algemene Aandachtspunten

  • Een regelmatig voedingspatroon is belangrijk: 3 hoofdmaaltijden en ca. 3 tussendoortjes.
  • Probeer vooral extra aandacht te besteden aan de 3 hoofdmaaltijden op een dag en vergeet daarbij vooral het ontbijt niet.
  • Zo kunt u bij iedere maaltijd of tussendoortje wat extra vezels verwerken; dit stimuleert uw darmen tot een goede darmwerking.
  • Ga bij obstipatie meteen naar het toilet als u aandrang voelt, anders bestaat de kans dat de ontlasting nog meer indroogt en harder wordt.
  • Vermijd hard persen, hierdoor werkt u het ontstaan van aambeien in de hand.
  • Neem er de tijd voor.
  • Plaats uw voeten wat hoger wanneer u op het toilet zit.
  • Hierdoor bolt uw rug meer en werkt de zwaartekracht mee, omdat de darm op deze manier verticaal staat.
  • Probeer bij chronische diarree niet bij elke aandrang naar de wc te lopen.
  • Op deze manier traint u uw darmen weer tot een normale stoelgang.
  • Probeer meer aan lichaamsbeweging te doen.

Eetgewoonten en PDS

In deze informatie vind je adviezen over voeding en leefstijl bij het Prikkelbaar Darm Syndroom (PDS). PDS is de meest voorkomende chronische darmaandoening in Nederland. Vijf tot twintig procent van de Nederlandse bevolking heeft PDS. De diagnose wordt vooral gesteld bij jongvolwassenen. Voeding speelt een grote rol bij PDS.

Een meerderheid van de mensen met PDS zegt dat wat ze eten en drinken invloed heeft op hun klachten. Ook is er vaak een duidelijke relatie tussen eetmomenten en klachten. Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs dat voeding de klachten bij PDS kan beïnvloeden. Toch is er niet één specifiek dieet dat bij iedereen de klachten van PDS vermindert. Dit komt omdat mensen met PDS verschillend reageren op voeding.

Wat bij de één klachten geeft, doet dat bij de ander niet. Ook komt het voor dat een voedingsmiddel de ene dag wel klachten geeft, maar op een andere dag niet. Je moet dus uitzoeken welke invloed voeding heeft op jouw klachten. Het is belangrijk dat je niet zelf gaat experimenteren met het weglaten van allerlei voedingsmiddelen. Of het overslaan van bepaalde maaltijden.

Eet- en klachtendagboek

Het kan nuttig zijn om die voedingsmiddelen op te sporen waarvan je het vermoeden hebt dat ze klachten veroorzaken of verergeren. Of de hierboven genoemde voedingsmiddelen daadwerkelijk klachten geven, zal per persoon verschillen. Het is dus niet noodzakelijk dat je al deze voedingsmiddelen levenslang vermijdt.

De diëtist kan je vragen een eet- en klachtendagboek bij te houden. Een eet- en klachtendagboek is een handig hulpmiddel om inzicht te krijgen in jouw eetgewoonten en te achterhalen welke voedingsmiddelen klachten veroorzaken. Ook noteer je in het dagboek mogelijk andere beïnvloedende factoren, zoals stress, beweging en gebruik van medicijnen.

Voedingsadvies tabel

Leeftijdscategorie Groente Fruit Brood (sneetjes) Aardappelen, rijst, pasta, peulvruchten Melkproducten (porties) Kaas (plakken) Vlees(waren), vis, kip, eieren, vleesvervangers Smeer- en bereidingsvetten Dranken (inclusief melk)
19-50 jaar 250 gram 2 stuks 4-5 (vrouw), 6-8 (man) 200-250 gram 2-3 2 (40 g) 100-125 gram 40 gram (vrouw), 65 gram (man) 1½-2 liter
51-69 jaar 250 gram 2 stuks 3-4 (vrouw), 6-7 (man) 150-200 gram 3-4 2 (40 g) 100-125 gram 40 gram (vrouw), 65 gram (man) 1½-2 liter
Ouder dan 70 jaar 250 gram 2 stuks 3-4 (vrouw), 4-6 (man) 150-200 gram 4 2 (40 g) 100-125 gram 35 gram (vrouw), 55 gram (man) 1½-2 liter

Bron: Voedingscentrum

labels:

Zie ook: