De zoete aardappel, ook wel bekend als bataat, is een populaire en voedzame groente die verrassend goed groeit in het Nederlandse klimaat. Ondanks de naam, is de zoete aardappel géén familie van de gewone aardappel, maar behoort tot een andere plantenfamilie (Ipomoea batatas, Convolvulaceae). De zoete aardappel of bataat kweken we als eenjarige, maar eigenlijk is het een meerjarige plant. Met de juiste aanpak kun je zelf een rijke oogst binnenhalen. Volg dit stappenplan en kweek je eigen zoete aardappelen.

Wat je moet weten over de zoete aardappel

Door de naam "zoete aardappel" zou je denken dat het een aardappelsoort is. Dat is niet zo. De zoete aardappel (Ipomoea batatas, Convolvulaceae) komt uit een hele andere familie dan de aardappel (Solanum tuberosum, Solanaceae). De zoete aardappel wordt ook wel bataat genoemd. De bataat kweken ze onder andere veel in Suriname.

Als plant lijkt de zoete aardappel ook heel erg op hedera, een sterk woekerende klimop. Althans, als je naar het blad kijkt. Met hedera heeft de zoete aardappel niets gemeen. Er zijn verschillende soorten zoete aardappelen. Onderling kunnen de bladeren en (kleuren van) de stengels wat verschillen. Er zijn zoete aardappel soorten met een gele schil of een rode schil. Ook soorten met wit of geel vruchtvlees of zelfs vruchtvlees dat neigt naar oranje. Er zijn ongeveer duizend verschillende soorten bataat.

Tussen al die verschillende zoete aardappel soorten zitten wat verschillen. De witte zoete aardappel met wit vruchtvlees en lichtbruine schil, smaakt minder zoet. De rode zoete aardappel met rozerode schil heeft over het algemeen minder smaak. De oranje zoete aardappel is licht kruidig en zoet van smaak.

Stappenplan voor het kweken van zoete aardappelen

Stap 1: Kies de juiste zoete aardappel

Koop een biologische zoete aardappel uit de supermarkt of een tuincentrum. Let erop dat deze niet behandeld is met kiemremmers. Wil je verschillende soorten proberen? Er zijn diverse rassen zoete aardappelen die geschikt zijn voor ons klimaat, van oranje tot paarse varianten, die elk hun eigen smaak en textuur hebben.

Stap 2: Laat de zoete aardappel ontkiemen

Je kunt vroeg beginnen met zoete aardappel kweken door de knollen voor te kiemen. Begin bij voorkeur zo vroeg mogelijk met het kiemen van de knollen in februari. Zo krijgt de knol extra lang de tijd om te groeien vóór het uitplanten. De zoete aardappel of bataat heeft een lang en warm seizoen nodig.

Plaats de zoete aardappel half onder water in een glas en zet deze op een warme, lichte plek. Na enkele weken ontstaan er scheuten (slips). Zodra deze 10-15 cm groot zijn, kun je ze voorzichtig loshalen en in water zetten tot ze wortels krijgen. Dit proces wordt ook wel “slipstekken” genoemd en is een effectieve methode om zoete aardappelen te kweken zonder zaden.

Een van de manieren waarop dit vaak wordt gedaan is met satéprikkers. Soms prikt men satéprikkers in de knol, om de knol vervolgens boven een glas water te balanceren tot deze wortels heeft gekregen. Als het zonder satéprikkers kan is dat misschien toch beter. Gebruik je wel satéprikkers, steek deze dan niet te diep in de knol. Het kan op zich geen kwaad maar we proberen de knol zo min mogelijk te beschadigen. Zorg ook dat het kontje van de zoete aardappel niet helemaal onder water staat, maar een beetje de oppervlakte raakt. Dan gaat de bataat vanzelf op zoek naar meer water.

Als je duidelijk kunt zien wat boven en onder is, dan kan je de bataat of zoete aardappel rechtop zetten. Het is niet altijd duidelijk te zien. Als je niet kunt zien wat boven en onder is, kan je de knol ook plat in een bakje vochtige aarde leggen. Je ziet dan alleen niet goed wanneer de wortels zijn gegroeid. Ook moet het daar wel goed vochtig blijven.

Stap 3: Voorbereiding van de grond

Zoete aardappelen groeien het beste in goed doorlatende, losse grond. Zware kleigrond remt de groei af en kan schimmels veroorzaken. Kies een zonnige plek in je tuin en meng compost of zand door de grond om deze luchtiger te maken. Een verhoogde moestuinbak kan helpen om de grond goed warm en vochtig te houden, wat gunstig is voor de groei.

  • Op een luchtige en humusrijke grond groeit de zoete aardappel het beste.
  • Voor we zoete aardappel planten, maken we de grond altijd goed los.
  • Belangrijk is ook dat de grond goed gedraineerd is. Overtollig water moet makkelijk weg kunnen.

Stap 4: Planten

Pas rond half mei kan je de bataat of zoete aardappel planten in de tuin. Doe dit bij voorkeur in een kweekkas. De zoete aardappel of bataat heeft een lang en warm seizoen nodig. Begin daarom zo vroeg mogelijk met voorkiemen en laat de planten lang genoeg binnen. Bij het uitplanten laat je de bataat ook eerst wennen (afharden).

Plant de gewortelde slips in de volle grond na de laatste kans op vorst (meestal eind mei). Zet ze ongeveer 30 cm uit elkaar en geef voldoende water. Overweeg een tunnelkas of afdekfolie te gebruiken om de temperatuur te verhogen, aangezien zoete aardappelen van warmte houden.

Per vierkante meter kan je ongeveer 4 tot 7 zoete aardappel planten laten groeien in de volle grond. In rijen kan je ongeveer 2 tot 4 zoete aardappel planten per strekkende meter laten groeien in de volle grond.

Stap 5: Verzorgen en onderhouden

Zoete aardappelen hebben regelmatig water nodig, vooral tijdens warme periodes. Houd het onkruid weg en overweeg mulch om vocht vast te houden. Extra voeding met biologische mest kan de groei bevorderen en een grotere oogst opleveren.

  • Geef de zoete aardappel af en toe water, als je merkt dat de grond erg begint op te drogen.
  • Geef niet te veel water in één keer maar liever steeds een beetje.
  • Voorkom dat de grond helemaal drijfnat wordt.

Bemesten is niet nodig. De zoete aardappel kan ook op minder voedzame grondsoorten groeien. Geef vooral géén extra stikstof. Van nature kan de zoete aardappel erg weelderig groeien. De zoete aardappel maakt dus van zichzelf al veel blad. Met extra stikstof wordt de plant nog groter en voller. Helaas gaat dit ten koste van de knollen. Stikstof kan je daarom beter vermijden.

Mocht je toch willen bemesten, denk dan vooral aan extra kalium. De verhoogde weerstand dankzij kalium, is goed voor de zoete aardappel die van oorsprong tropische of subtropische roots heeft. Voor het bemesten van zoete aardappel adviseren we bij benadering de samenstelling stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) 0-0-0 . Dit is ons advies en geen vereiste. Je kunt zelf mest mengen naar verhouding.

Stap 6: Oogsten

In het najaar kan je zoete aardappel oogsten. De oogst valt meestal in de vroege herfst.

Na vier tot vijf maanden, wanneer de bladeren beginnen te vergelen, zijn de zoete aardappelen klaar om geoogst te worden. Meestal is dit net voor de eerste vorst, in oktober of november. Graaf ze voorzichtig op en laat ze een paar dagen drogen om de smaak te verbeteren. Wil je de smaak nog verder ontwikkelen? Bewaar de geoogste aardappelen een paar weken op een warme plek, zodat de suikers zich verder ontwikkelen.

  • Zoete aardappel oogsten we door de plant eerst uit de grond te trekken.
  • Het resterende werk is het zoeken van de nieuwe knollen.
  • Probeer de knollen steeds goed vast te pakken en uit de grond te trekken.

Voor gebruik spoel je de zoete aardappelen nog even goed schoon met water. Met onze zomers worden trouwens niet alle zoete aardappelen altijd mooi groot. Zoete aardappel oogsten we daarom liever later dan eerder. In de kweekkas heb je nog best kans dat er een aantal mooi groot worden. Buiten is die kans iets kleiner, maar ook daar mag je rekenen op 3 of 4 mooie, grote knollen per plant (als je niet te vroeg oogst).

Extra tips voor een succesvolle teelt

  • Zoete aardappelen kweken in potten: heb je weinig ruimte? Je kunt zoete aardappelen ook in grote potten of zakken kweken.
  • Combinatieteelt: zoete aardappelen groeien goed samen met bonen en maïs, wat kan helpen bij het verbeteren van de bodemkwaliteit.
  • Bewaren en verwerken: zoete aardappelen kunnen maandenlang worden bewaard op een koele, donkere plek.

Wanneer zaaien en planten?

Hieronder een overzicht van de timing voor het zaaien en planten van zoete aardappelen:

Activiteit Periode
Zoete aardappel zaaien/voorkiemen (onder glas) Februari - April
Zoete aardappel planten/uitplanten (in de kweekkas) Mei - Juni
Zoete aardappel planten/uitplanten (buiten) Mei - Juni

Zoete aardappel als klimplant

Bataat of zoete aardappel is een kruip- of slingerplant. Laat je de bataat klimmen dan neemt deze minder ruimte in. Je kunt dus bataat of zoete aardappel kweken als kruipplant of als klimplant. Als je de bataat laat klimmen, controleer dan steeds of deze nog op z'n plekje blijft. De bataat of zoete aardappel kweken we vaak als klimplant omdat het minder ruimte inneemt.

Als je net als ons altijd ruimte tekort komt in de kweekkas omdat je zo veel verschillende groenten of fruit wilt planten, tja... Dan kan je de zoete aardappel altijd nog langs stokken of draden omhoog leiden. Dat is handig want zo neemt die veel minder ruimte in. Dit doen we puur om ruimte te besparen in de kweekkas.

labels: #Aardappel #Ei

Zie ook: