Het slachten van kippen is een onderwerp dat veel vragen oproept, vooral met betrekking tot leeftijd, methoden en dierenwelzijn. Of u nu een hobbyboer bent, een kleinschalige leverancier, of gewoon geïnteresseerd bent in de herkomst van uw voedsel, deze gids biedt een gedetailleerd overzicht van alles wat u moet weten over het slachten van kippen.

Wanneer worden kippen geslacht?

De levensverwachting van een kip die wij eten verschilt tussen de 35 en 81 dagen. De kippen die korter leven groeien sneller naar hun slachtgewicht toe. Dit heeft onder meer te maken met het ras en de hoeveelheid voer die de kippen krijgen.

Het grootste verschil in leeftijd tussen de kippen zit vooral in de soort kip die je koopt: zo zijn er gangbare vleeskippen (plofkippen), scharrelkippen, biologische kippen die gehouden worden voor hun vlees.

Gangbare vleeskippen in de pluimvee industrie daarentegen leven maar een fractie van hun natuurlijke levensverwachting; zo’n 35 á 42 dagen. Na 6 weken zijn ze al 2 kilo zwaar door de hoeveelheid voeding en het ras. De scharrelkip en biologische kip leven langer, hun vlees is daarom ook duurder. Zo wordt een scharrelkip 56 tot 63 dagen oud. Het traag groeiende kippenras dat gebruikt wordt voor bio-kip doet er langer over om het gewenste slachtgewicht van twee kilogram te bereiken. Deze bio-kippen worden daarom (pas) na 70 tot 81 dagen een kopje kleiner gemaakt.

Legkippen leven wat langer, zo’n 1,5 jaar. Deze kippen worden voornamelijk gefokt voor de productie van eieren. De legkippen gaan dan meestal op transport naar het buitenland en eindigen hun leven als soepkip.

De hanen worden op een leeftijd van ca. 15 weken geslacht. De haantjes gaan op een leeftijd van ongeveer 15-16 weken puberen en door de hormonale verandering wordt het vlees dan minder mals.

Regels voor het slachten van kippen

Het slachten van kippen buiten het slachthuis is toegestaan. Dit kun je terugvinden in: Artikel 5.3 Besluit houders van dieren. Een van de belangrijkste regel is dat pluimvee buiten een slachthuis, altijd verdoofd (bedwelmd) moet zijn.

Voor het beëindigen van een leven van pluimvee gelden de volgende eisen: verordening (EG) nr. 1099/2009 (pdf). Het dier moet direct dood zijn en mag niet lijden. De kop afhakken zorgt niet voor een directe dood zonder pijn. Hiervoor moet het dier eerst verdoofd zijn. Dit kan je doen door bijvoorbeeld een krachtige slag op de kop te geven. Let wel op, dit mag alleen bij pluimvee tot 5KG. De nek omdraaien, als verdoving, van het dier mag alleen bij pluimvee tot 3KG.

Als je het dier wilt slachten op een goede manier is kennis en doeltreffendheid belangrijk. Als het pluimvee gedood wordt voor het vlees, dan mag je als houder van het dier het vlees niet verkopen aan andere. Als bedrijfsmatige houder mag je een kleine hoeveelheid pluimvee slachten voor verkoop. Hier gelden strenge regels voor die je kunt vinden in: Verordening (EG) Nr. 1099/2009, artikel 3, lid 1 en artikel 4 lid 1. Het slachten gaat op dezelfde manier, eerst het verdoven en daarna het slachten.

Stappenplan voor het zelf slachten van pluimvee

In de onderstaande stappen leggen we uit hoe je te werk kunt gaan bij het zelf slachten van pluimvee. Er zijn meerdere mogelijkheden en meningen.

  1. Voorbereiding: Voordat je een kip gaat slachten is het aan te raden om de kip 12 uur voor het slachten niks meer te voeren. Zo kan de kip zijn maag als het waren reinigen. Hierdoor krijg je minder viezigheid tijdens het leeghalen van de kip! Het is ook handig om de kip geen stress te geven voor het slachten. Laat de kip de dag zelf dus met rust en creëer geen angst bij de kip. Een kip met stress smaakt anders dan een kip zonder stress.
  2. Verdoving: Voor het slachten buiten een slachthuis is het verplicht om pluimvee eerst te verdoven (ook wel bedwelmen genoemd). Doe je dat niet is het strafbaar. Toch blijft de meest gebruikte methode voor de kleinere boeren het omdraaien met de hand of via een stroomschok. Een harde klap op het hoofd gaat namelijk niet altijd goed. Hier is veel ervaring en precisie voor nodig.
  3. Slachten en leegbloeden: Nadat de kip verdoofd is hang je het ondersteboven in een daarvoor bedoelde slachttrechter. Gebruik een scherp mes (want dat is een veilig mes) om de halsslagader aan beide kanten van de hals door te snijden. Je kunt ook direct de kop eraf snijden. Laat de kip volledig leegbloeden terwijl die in de slachttrechter hangt. De kip kan na het doorsnijden van de slagaders nog stuiptrekkingen vertonen, maar dat betekent verder niks. De kip zal geen pijn lijden.
  4. Plukken: De veren van de kip plukken kan met de hand of een plukmachine. Verwarm de huid voordat je dit gaat doen. Dompel de kip kort in een bak met warm water van 60 graden. Dit maakt de veren losser, zodat het plukken een stuk makkelijker gaat. Slacht je vaker kippen dan is een plukmachine erg handig! Doe je het met de hand? Lukt het niet om de veren makkelijk uit de kip halen. Het plukken met de hand kan erg vermoeiend zijn en het duurt relatief lang. Pak hiervoor gemiddeld 20 minuten per kip als je wat ervaren bent en 30 minuten als je net begint. Extra tip: Als je gebruik maakt van een plukmachine is het slim om met een koude straal water in de ton of machine te spuiten. Hierdoor wordt de kip niet alleen schoon, maar de veren gaan er nog makkelijker af! Gebruik hiervoor wel een krachtige straal.
  5. Schoonmaken: Nadat je de kip mooi kaal hebt geplukt wordt het aangeraden om het dier op te hangen. Het is ook mogelijk om het dier uit te snijden op een vleesplank. Steek vervolgens het mes in de en trek het mes door tot aan de punt van de borst. Hierdoor ontstaat er een snede waar de hand in kan. Daarna haal je de maag, hart en lever uit de kip. Let goed op dat je de lever voorzichtig eruit haalt er is namelijk een mogelijkheid dat de galblaas klapt. Bij iedere stap moet je goed alles spoelen om het lekker fris te houden.

Kippenwelzijn en keurmerken

Er zijn verschillende soorten scharrelvlees; binnengehouden scharrel, scharrel met uitloop, boerenscharrel met uitloop en boerenscharrel met vrije uitloop. Voor ieder van deze vormen gelden andere eisen. De meeste scharrelvleeskuikenbedrijven werken volgens de eisen van het 1 ster Beter Leven kenmerk met overdekte uitloop.

In de afgelopen jaren zijn er voor kippenvlees vele plusconcepten ontwikkeld. Vooral de tussensegmenten, tussen reguliere en biologische kip, zijn flink uitgebreid. Er zijn keurmerken die door officiële instanties worden gecontroleerd (zoals “biologisch” of “scharrel”). Ook is er in Nederland een keurmerk voor vlees en eieren, Beter Leven kenmerk.

Dieren onder het Beter Leven keurmerk hebben meer ruimte, afleidingsmateriaal en mogelijkheden om hun natuurlijke gedrag uit te oefenen dan dieren uit de gangbare veehouderij. Met 1 ster Beter Leven zijn de ernstigste problemen uit de vee-industrie aangepakt.

Beter Leven Keurmerk

Het Beter Leven keurmerk is opgezet door o.a. de dierenbescherming. De bedoeling hiervan was om met een sterrensysteem voor de consument duidelijk te maken welk product welk niveau van dierenwelzijn heeft.

  • 1 ster Beter Leven: In de gangbare vleeskuikenhouderij leven de kippen gemiddeld met 18 dieren per m2. Onder Beter Leven 1 ster zijn dat maximaal 12 dieren per m2. Daarnaast hebben de dieren uiterlijk per 1-1-2027 een overdekte uitloop tot hun beschikking. In de gangbare vleeskuikenhouderij zijn de dieren zo gefokt, dat ze zo snel mogelijk, zoveel mogelijk groeien en in gewicht toenemen. De beruchte ‘plofkip’. Die snelle groei zorgt voor veel fysieke en gezondheidsproblemen. Van nature brengen kippen een belangrijk gedeelte van de dag door met het zoeken van voedsel, scharrelen en stofbaden. Onder het Beter Leven keurmerk wordt ten opzichte van gangbare bedrijven hieraan extra aandacht geschonken, om de kippen in dit gedrag te kunnen voorzien. Zo wordt dagelijks het voer rondgestrooid in de stal. Daarnaast krijgen de kippen strobalen aangeboden. Hier gaan ze bovenop zitten om er strootjes uit te pikken. Deze halen ze helemaal uit elkaar. Natuurlijk licht en een normaal dag- en nachtritme heeft een grote positieve invloed op het welzijn van kippen. Voor kippen is goed licht zelfs belangrijker dan reuk en gehoor. Kippen kunnen de flikkeringen van kunstlicht waarnemen. Hoog frequent licht is onder het Beter Leven keurmerk daarom verplicht. Dankzij daglichtplaten in het dak komt het daglicht naar binnen. Gangbare bedrijven verlichten hun stallen uitsluitend met kunstlicht. Naast licht is een donkere periode ook belangrijk. Onder het Beter Leven keurmerk is het transport korter én beter. Eén van de meest stressvolle gebeurtenissen in een kippenleven is het vangen en transporteren. Het is dan ook belangrijk dat dit zo veel mogelijk wordt beperkt en uitgevoerd door geschoold personeel dat diervriendelijk met de kippen omgaat en goed materiaal gebruikt. Grote openingen in de kratten zijn daarbij verplicht onder het Beter Leven keurmerk. Daarnaast mogen vleeskippen niet langer dan 4 uur getransporteerd worden en maximaal 280 km afleggen.
  • 2 sterren Beter Leven: Vleeskuikens met het Beter Leven keurmerk 2 sterren zitten met gemiddeld 13 kippen per m2, tegen 18 in de gangbare pluimveehouderij. Kippen onder het Beter Leven keurmerk hebben een uitloop. Bij het Beter Leven keurmerk met 2 en 3 sterren hebben kuikens een vrije uitloop naar buiten. Hier mogen ze vanaf uiterlijk de 28e levensdag minimaal 8 uur per dag in rondscharrelen. Kippen zijn van oorsprong bosdieren. Een groot en open weiland zullen ze daarom niet gebruiken. In de vrije uitloop staat daarom extra beschutting, in de vorm van bomen, struiken en schuiltafels. Voor Beter Leven keurmerk met 1 ster geldt een overgangsregeling voor een overdekte uitloop. Het realiseren van een overdekte uitloop kost veel tijd vanwege het aanvragen van vergunningen, financiën en de bouw zelf. Om boeren de kans te geven deze zaken te regelen, krijgen ze hier maximaal 2 jaar de tijd voor. In stallen die nog geen overdekte uitloop hebben, is het totaal aantal dieren kleiner dan in stallen met een overdekte uitloop. Beter Leven kippen zijn van een trager groeiend ras (geen plofkip) en gaan op latere leeftijd naar de slacht. Voor 2 sterren kip bedraagt die leeftijd 56 dagen. De kippen in de gangbare houderij gaan tussen de 35-42 dagen naar de slacht. Het transport naar het slachthuis mag maximaal 3 uur duren. Van nature brengen kippen een belangrijk gedeelte van de dag door met het zoeken van voedsel, scharrelen en stofbaden. Onder het Beter Leven keurmerk wordt ten opzichte van gangbare bedrijven hieraan extra aandacht geschonken, om de kippen in dit gedrag te kunnen voorzien. Zo wordt dagelijks het voer rondgestrooid in de stal. Daarnaast krijgen de kippen strobalen aangeboden. Hier gaan ze bovenop zitten om er strootjes uit te pikken, die ze helemaal uit elkaar halen. Natuurlijk licht en een normaal dag- en nachtritme heeft grote positieve invloed op het welzijn van kippen. Voor kippen is goed licht zelfs belangrijker dan reuk en gehoor. Kippen kunnen de flikkeringen van kunstlicht waarnemen. Hoog frequent licht is onder het Beter Leven keurmerk daarom verplicht. Dankzij daglichtplaten in het dak komt het daglicht naar binnen. Gangbare bedrijven verlichten hun stallen uitsluitend met kunstlicht. Naast licht is een donkere periode ook belangrijk. Onder het Beter Leven keurmerk is het transport korter én beter. Eén van de meest stressvolle gebeurtenissen in een kippenleven is het vangen en transporteren. Het is dan ook belangrijk dat dit zo veel mogelijk wordt beperkt en uitgevoerd door geschoold personeel dat diervriendelijk met de kippen omgaat en goed materiaal gebruikt. Grote openingen in de kratten zijn daarbij verplicht onder het Beter Leven keurmerk. Daarnaast mogen vleeskippen niet langer dan 4 uur getransporteerd worden en maximaal 280 km afleggen.
  • 3 sterren Beter Leven: Biologische vleeskuikens krijgen automatisch 3 sterren van het Beter Leven keurmerk, mits ze verdoofd zijn geslacht. De dieren zitten met gemiddeld 10 kippen per m2 tegen 18 in de gangbare pluimveehouderij. Biologische kippen hebben ook 4m2 vrije uitloop naar buiten ter beschikking. Kippen onder het Beter Leven keurmerk hebben een uitloop. Bij het Beter Leven keurmerk met 2 en 3 sterren hebben kuikens een vrije uitloop naar buiten. Hier mogen ze vanaf uiterlijk de 28e levensdag minimaal 8 uur per dag in rondscharrelen. Kippen zijn van oorsprong bosdieren. Een groot en open weiland zullen ze daarom niet gebruiken. In de vrije uitloop staat daarom extra beschutting, in de vorm van bomen, struiken en schuiltafels. Voor Beter Leven Keurmerk met 1 ster geldt een overgangsregeling voor een overdekte uitloop. Het realiseren van een overdekte uitloop kost veel tijd vanwege het aanvragen van vergunningen, financiën en de bouw zelf. Om boeren de kans te geven deze zaken te regelen, krijgen ze hier maximaal 2 jaar de tijd voor. In stallen die nog geen overdekte uitloop hebben, is het totaal aantal dieren kleiner dan in stallen met een overdekte uitloop. Beter Leven kippen zijn van een trager groeiend ras (geen plofkip) en gaan op latere leeftijd naar de slacht. Voor 2 sterren kip bedraagt die leeftijd 56 dagen. De kippen in de gangbare houderij gaan tussen de 35-42 dagen naar de slacht. Het transport naar het slachthuis mag maximaal 3 uur duren. Van nature brengen kippen een belangrijk gedeelte van de dag door met het zoeken van voedsel, scharrelen en stofbaden. Onder het Beter Leven keurmerk wordt ten opzichte van gangbare bedrijven hieraan extra aandacht geschonken, om de kippen in dit gedrag te kunnen voorzien. Zo wordt dagelijks het voer rondgestrooid in de stal. Daarnaast krijgen de kippen strobalen aangeboden. Hier gaan ze bovenop zitten om er strootjes uit te pikken, die ze helemaal uit elkaar halen. Natuurlijk licht en een normaal dag- en nachtritme heeft grote positieve invloed op het welzijn van kippen. Voor kippen is goed licht zelfs belangrijker dan reuk en gehoor. Kippen kunnen de flikkeringen van kunstlicht waarnemen. Hoog frequent licht is onder het Beter Leven keurmerk daarom verplicht. Dankzij daglichtplaten in het dak komt het daglicht naar binnen. Gangbare bedrijven verlichten hun stallen uitsluitend met kunstlicht. Naast licht is een donkere periode ook belangrijk. Onder het Beter Leven keurmerk is het transport korter én beter. Eén van de meest stressvolle gebeurtenissen in een kippenleven is het vangen en transporteren. Het is dan ook belangrijk dat dit zo veel mogelijk wordt beperkt en uitgevoerd door geschoold personeel dat diervriendelijk met de kippen omgaat en goed materiaal gebruikt. Grote openingen in de kratten zijn daarbij verplicht onder het Beter Leven keurmerk. Daarnaast mogen vleeskippen niet langer dan 4 uur getransporteerd worden en maximaal 280 km afleggen.

Biologische Landbouw

Er is een Europese Verordening waarin staat waaraan het houden van biologische vleeskuikens moet voldoen. Deze Verordening is overgenomen in de Nederlandse wetgeving. De certificerende organisatie Skal controleert of de verschillende keurmerken voor biologisch aan die richtlijnen voldoen. In Nederland zijn EKO en Demeter de bekendste keurmerken. Demeter is een keurmerk voor biologisch-dynamische landbouw en gaat een stapje verder dan het EKO-keurmerk.

Biologisch is een beschermde term voor producten die worden geproduceerd met respect voor de natuur, bijvoorbeeld zonder chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest, en met respect voor het dier. Biologische producten mogen automatisch ook het 3 sterren Beter Leven keurmerk dragen, onder voorwaarde dat de dieren verdoofd zijn geslacht. Biologisch heeft niet het alleenrecht op 3 sterren. Er zijn ook andere vormen van veehouderij die qua dierenwelzijn vergelijkbaar goed scoren en daarom ook voor 3 sterren in aanmerking komen.

Haantje de Coq

Uit 50% van de bebroedde eieren die uitkomen worden haantjes geboren. Vroeger hadden de kippen een dubbeldoel, de hennen werden gehouden om eieren te leggen en de haantjes zorgde voor het vlees.

Tegenwoordig hebben we rassen die speciaal gefokt zijn om eieren te leggen en rassen die veel vlees aangroei hebben in korte tijd. De hennen en de haantjes van de vleesrassen worden beide gebruikt voor de vleesproductie, maar de haantjes van de legrassen leggen natuurlijk geen eieren en zijn daarom “nutteloos” voor de legsector.

Wij vinden dat zonde, omdat juist het vlees van deze haantjes heel erg lekker is. Het groeit langzaam, de haantjes hebben veel beweging en krijgen biologisch voer, dat allemaal samen geeft een betere vleeskwaliteit. Wanneer de haantjes geslacht worden zijn ze dan ook kleiner dan de gewone vleeskuikens, maar hebben stevig vlees. Het vlees van de haantjes is net als het vlees van de leghennen biologisch gecertificeerd. In december 2019 zijn we een proef gestart met het voeren van restproducten uit de verwerkende industrie, welke niet geschikt zijn voor humane consumptie, aan de haantjes. We willen hiermee de milieu impact van het telen van voer voor dieren zoveel mogelijk beperken en verspilling tegen gaan.

De hanen worden op een leeftijd van ca. 15 weken geslacht. De haantjes gaan op een leeftijd van ongeveer 15-16 weken puberen en door de hormonale verandering wordt het vlees dan minder mals. De tweede reden is dat hanen ook vechten vanaf de pubertijd en dat is niet fijn voor de hanen die onderaan in de pikorde staan. Op de leeftijd van ca. 15 weken hebben de haantjes een geslacht gewicht tussen de 900-1400gram.

SouperHen van de Lankerenhof

Naast de SouperHen soepkip en SouperHen kippenbouten kunnen we ook SouperHen filet van onze leghennen leveren. De filet van de leghen is klein en bevat niet zoveel vocht als de filet van een vleeskip. Daarom is het belangrijk dat je de filet kort om en om bakt (maximaal 3-4 minuten per kant) en je hebt een heerlijk stukje kipfilet met een stevige bite. Ook is de filet zeer geschikt voor bijvoorbeeld roerbakgerechten.

Met SouperHen van de Lankerenhof willen we het vlees van de soepkip weer terug op het menu krijgen. Omdat de leghen heel wat ‘vlieguren’ maakt krijgt het vlees, net zoals wild, karakter. De leghen heeft haar spieren gebruikt en dat proef je.

labels: #Kip

Zie ook: