Tomaten zijn erg veelzijdig en een makkelijke en veelzijdige toevoeging aan je keuken. Zowel rauw als gekookt smaken ze goed, en je kan ze aan tal van salades, sausjes en soepen toevoegen. Van verse tomaten tot tomatensaus of puree: tomaten passen in bijna elk gerecht en zijn een makkelijke manier om meer groenten aan je maaltijd toe te voegen. Vanwege de voedingswaarde en culinaire aard wordt de tomaat beschouwd als groente, maar plantkundig gezien is het een vrucht. Hoe dan ook tomaten, zijn lekker, veelzijdig en zitten bommetje vol vitaminen en mineralen. We delen redenen waarom je elke dag tomaat zou moeten eten!

Voedingsstoffen in tomaten

Tomaten zijn niet alleen lekker, maar bevatten van nature ook verschillende voedingsstoffen. Ze bevatten vezels, vitamine C, vitamine B11 en kalium. Of je ze nu rauw eet, verwerkt in een saus of roostert in de oven, tomaten passen goed in een gevarieerd eetpatroon.

Vitamines en mineralen

  • Vitamine C: Draagt bij aan de normale werking van je immuunsysteem en helpt je lichaam om je te beschermen tegen invloeden van buitenaf. Tomaten leveren een goede hoeveelheid vitamine C. Belangrijk voor een sterk immuunsysteem, een elastische huid, gezonde botten en kraakbeen en lager risico op hart- en vaatziekten.
  • Vitamine A: Tomaten bevatten het stofje bètacaroteen. In je lichaam wordt dit stofje omgezet in vitamine A. Vitamine A draagt bij aan het behoud van een normaal gezichtsvermogen en ondersteunt de normale werking van het immuunsysteem.
  • Vitamine B11 (foliumzuur): Tomaten bevatten foliumzuur, ook wel vitamine B11 genoemd.
  • Kalium: Tomaten kunnen bijdragen aan je dagelijkse inname van kalium. Kalium ondersteunt een normale spierfunctie en draagt bij aan de instandhouding van een normale bloeddruk. Tomaten zijn een goede bron van kalium en daardoor dragen ze dus bij aan een gezonde bloeddruk. Dit helpt om je hart en bloedvaten gezond te houden. Om een hoge bloeddruk te voorkomen of verminderen, is het belangrijk om voldoende kalium binnen te krijgen en niet te veel natrium. Natrium (zout en daar krijgen we over het algemeen teveel van binnen) werkt bloeddrukverhogend, kalium neutraliseert.

Antioxidanten en lycopeen

Tomaten hebben hun mooie rode kleur te danken aan de grote hoeveelheid van de kleurstof lycopeen die ze bevatten. Andere rode vruchten bevatten deze kleurstof ook. Lycopeen is een kleurstof die tegelijkertijd ook een antioxidant is. Het is een antioxidant, wat betekent dat het je lichaam beschermt tegen oxidatieve stress. Belangrijk, want dat versnelt het verouderingsproces en vergroot het risico hart- en vaatziekten.

Hoe roder de tomaat, hoe meer lycopeen in het velletje zit, hoe gezonder voor je lichaam. Het helpt namelijk om je huid gezond te houden. Onder andere door je huid van binnenuit te beschermen tegen schade door de zon. Daarnaast houdt lycopeen het binnenste laagje van je aderen gezond.

Lycopeen is een helderrood carotenoïde dat in tomaat en andere rode vruchten, zoals watermeloenen en rozenbottels, zit. De naam lycopeen is afkomstig van de wetenschappelijke naam voor tomaat Lycopersicon esculentum. Lycopeen wordt vooral tijdens het rijpingsproces in tomaten gevormd. Hoe roder de tomaten, hoe meer lycopeen ze bevatten. Lycopeen staat bekend als een krachtig antioxidant.

Hydratatie

Wist je dat tomaten voor maar liefst 95% uit water bestaan? Dat maakt ze niet alleen fris, maar ook een goede keuze om vocht binnen te krijgen. Daarnaast is het een heerlijke, lichte keuze voor in salades, soepen of als tussendoortje.

Waarom tomaten gezond zijn

Tomaten zijn enorm gezond, ze zitten vol vitamine C, zink, calcium en ijzer. Maar wat nog belangrijker is; tomaten zijn rijk zijn aan lycopeen.

Lycopeen en kanker

In 2007 trok een wetenschappelijk team van het Wereld Kanker Onderzoek Fonds, de conclusie dat voedingsmiddelen die lycopeen bevatten, het risico op prostaatkanker mogelijk zouden verlagen. Er zijn onderzoeken waarvan de resultaten erop wijzen, dat het eten van tomaat en tomatenproducten, zoals tomatensaus, het risico op het krijgen van prostaatkanker verkleint. Er is een groot onderzoek uitgevoerd onder 50.000 mannen. In dit onderzoek werden de voedingsgegevens en medische informatie van deze mannen bekeken. Een deel van deze mannen (3544 mannen) kreeg prostaatkanker. Dit onderzoek wees uit dat de mannen die wekelijks (in de periode voor de diagnose) meer dan 500 gram gepureerde tomaten aten, een lager risico hadden op het krijgen van prostaatkanker dan de mannen die dit niet consumeerden. De gepureerde tomaten waren in de vorm van zelfgemaakte tomatensaus, ketchup of tomatensoep. Hierdoor zou je kunnen zeggen dat dit onderzoek, een gunstig effect van gepureerde tomaten op het ontstaan van prostaatkanker laat zien.

Lycopeen en hart- en vaatziekten

Door veel groenten en fruit te eten, krijg je veel antioxidanten binnen en deze kunnen ervoor zorgen dat er minder LDL oxidatie in het lichaam plaatsvindt. Hierdoor is de kans op hart- en vaatziekten kleiner. Tomaten zijn rijk aan antioxidanten.

Uit meerdere onderzoeken naar groenten en fruit die veel carotenoïden bevatten (waaronder tomaten), bleek een preventieve werking op het voorkomen van verschillende ziekten. Zoals al eerder genoemd, blijkt vooral het samenspel van verschillende bioactieve stoffen in groenten en fruit, van belang voor een positief effect op de gezondheid.

Huidveroudering

Onderzoek toont aan dat tomatenpuree werkt tegen rimpels en huidveroudering. Dat is nog eens een goedkoop alternatief voor dure antirimpelcrèmes! Let wel, het werkt pas effectief als je 10 eetlepels tomatenpuree per dag eet aangelengd met 10 gram olijfolie. De toevoeging van een beetje vet zorgt voor een nog betere opnamecapaciteit. Lycopeen is immers een vetoplosbaar antioxidant. Bij de proefpersonen uit het onderzoek was de aanmaak van de procollageenlaag in de huid sterk toegenomen. Procollageen is een eiwit dat de huidstructuur helpt verbeteren. Bovendien was de huid 30% beter bestand tegen het schadelijk effect van UV-stralen.

Hoeveel tomaten per dag?

Het mooie is dat je met een flinke tomaat al bijna een kwart binnen hebt van wat je volgens onze PuurGezond richtlijnen per dag aan groenten nodig hebt (300-400 gram). Ons advies is om voldoende groenten en fruit te eten (250 gram groente en 2 stuks fruit per dag) en het is goed als tomaten daar regelmatig in voorkomen.

Tips voor het eten van tomaten

  • Variatie: Er zijn heel veel soorten tomaten dus het gaat niet snel vervelen: trostomaten, romatomaten, vleestomaten, coeur de boeuf, cherrytomaten en romaatjes. En dan hebben we het alleen nog maar over de rode tomaten. Ook gele, groene en zelfs paarse tomaten zijn vaker verkrijgbaar.
  • Bereiding: Verse tomaten, maar ook in producten bereid op basis van tomaten zoals: tomatensoep, tomatensaus en ketchup, vormen belangrijke bronnen van lycopeen. Door tomaten te bereiden, gaat er vitamine C verloren, echter de beschikbaarheid van lycopeen wordt hierdoor wel groter. Onder invloed van verhitting, worden de celwanden in de tomaat afgebroken waardoor er meer lycopeen vrijkomt.
  • Let op met kant-en-klare producten: Let wel op met kant-en-klare tomaatproducten, hier kan veel zout in zitten. Let bij kant-en-klare producten wel goed op de ingrediëntenlijst.

Aandachtspunten

Ondanks de verschillende voordelen die tomaten kunnen bieden, is het raadzaam om ze met mate te eten als je gevoelig bent voor groentes uit de nachtschadefamilie, zoals tomaten.

Nachtschadefamilie

Tomaten behoren tot het geslacht van de zogeheten nachtschades, net zoals aubergine en paprika. Planten van de nachtschadefamilie maken natuurlijke gifstoffen aan. In de tomaat heet die gifstof tomatine. Het klinkt niet fijn maar het is heel natuurlijk en het is niet gevaarlijk. De plant maakt dit als een natuurlijke beschermer tegen ongedierte. Sommige mensen krijgen wel buikpijn van tomatine. De remedie is dan: eet tomaten zo rijp mogelijk. Hoe rijper de tomaat is, hoe minder tomatine erin zit.

Saponinen

Saponinen komen vooral voor in voedingsmiddelen van de zogenaamde ‘nachtschade’: paprika, tomaat, aubergine, aardappel, maar saponinen zitten ook in peulvruchten en granen (ook wel moderne landbouwproducten). Het woord ‘saponine’ komt van het Latijnse woord voor zeep: ‘sapo’. Saponinen hebben zeepachtige eigenschappen, zoals schuimvorming.

Saponinen die loskomen in ons lichaam hebben een schadelijk effect op de darmwand. De darmcellen worden geprikkeld/geïrriteerd, waardoor ze gemakkelijker stoffen doorlaten. De darmwand wordt hierdoor verhoogd doorlaatbaar en de kans dat er dus slechte stoffen ons lichaam/de bloedbaan binnen komen is veel groter.

In onderstaande tabel kun je zien hoeveel saponinen er zitten in tomaten. Er zit een groot verschil in de hoeveelheid saponinen in onrijpe en rijpe tomaten. Zo'n rijping zorgt er namelijk voor dat bijna alle saponinen in een tomaat onschadelijk worden gemaakt.

Type tomaat Hoeveelheid saponinen
Onrijpe tomaten Hoog
Rijpe tomaten Laag

labels:

Zie ook: