Hennen praten altijd tegen zichzelf, en alle geluiden die ze maken hebben een betekenis. Soms is dit heel duidelijk - bijvoorbeeld als een kip in paniek wegrent - maar andere geluiden zijn subtieler. Altijd al benieuwd geweest wat kakelende kippen nu precies proberen te communiceren?

Is die kakelende kip blij? Of juist verdrietig? Voelt ze zich goed? Of is ze juist angstig of zelfs ziek? Naar het antwoord op dat soort vragen konden pluimveeboeren en hobbykippenhouders eigenlijk alleen maar gissen.

Kippengeluiden en hun betekenis

Hieronder een overzicht van veelvoorkomende kippengeluiden en hun betekenis:

  • Een rustige, licht oplopende borrrrb: Dit is het geluid dat hennen maken als ze rondscharrelen en krabben in het gras of de kippenren, en het betekent twee dingen. Het duidt erop dat de kip geniet van het eindeloos zoeken naar snelle snacks, en tegelijk laat het de andere vogels weten dat ‘alles in orde is’. Een toom hennen die samen borrrb zeggen, zendt een geruststellend geluid uit dat laat weten er niets is dat tot zorgen leidt.

  • De kakel-met-squawk: Dit korte, vaak opgetogen geluid betekent vaak dat er sprake is van een confrontatie, meestal tussen een meer bescheiden hen en een dominantere dame die zich opdringt om te zien wat voor lekkers de meer timide vogel heeft gevonden. Dit geluid wordt ook gebruikt als een hen door iets wordt verrast, zoals het plotseling openen van de deur van de kippenren.

  • De ‘squawk bom’: Dit is wanneer een hen kakelt, klokt en squawkt in één hysterische storm. Het klinkt alsof de kip op het punt staat te exploderen in een wolk van veren. Dit geluid is de alarmroep van een kip, waarin angst wordt uitgedrukt en andere vogels duidelijk wordt gemaakt dat ze het op een rennen moeten zetten. De aanleiding kan een auto, hond of roofdier zijn, of iemand die de hen wil oppakken.

  • Kakelen: Dit is de naam die wordt gebruikt voor het bekende Tok-tok-tok-totoook! geroep. Wordt dit meermaals, en luid, herhaald, dan heeft de hen waarschijnlijk net een ei gelegd. De hen verlaat het ei en begint te kakelen. Er wordt wel gedacht dat dit een manier is om potentiële roofdieren af te leiden van het ei en het nest.

  • Tok-tok-tok (maar zonder de totoook!): Dit licht boze en volhardende geluid wordt vaak geproduceerd door een hen die op haar favoriete nestkast wil gaan zitten maar deze bezet aantreft. Het betekent zowel “Hier ben ik” als “Wegwezen nu!”

  • Grommen: Als een hen broeds is en de nestkast niet wil verlaten, zal ze een blazend, grommend geluid maken. Dit betekent eenvoudigweg “Afblijven” en “Ga weg!”

  • Chick-chat: Een hen die eieren aan het uitbroeden is zal allerlei zachte geluiden maken om haar kuikens gerust te stellen. Als de kuikens eenmaal uit het ei zij gekomen en rondrennen, vertelt ze hen met een tuk-tuk! waar de goede plekken zijn om rond te scharrelen en krabben (hanen maken dit geluid ook, als ze hun hennen vertellen dat ze een goede plek hebben gevonden om te foerageren). Moederhennen maken een duidelijke Rrrrrr roep, wat een indicatie is voor de kuikens om snel te komen als de hen het idee heeft dat er gevaar dreigt.

  • Kraaien: Dit is het terrein van hanen; de klassieke kukeleku - hoewel er ook hennen zijn die zich deze kraaigewoonte eigen maken. Kraaien zegt verschillende dingen. Het betekent dat een nieuwe dag is aangebroken en het tijd is om naar buiten te gaan en rond te scharrelen/pikken. Het vertelt de wereld ook dat dit het territorium is van de haan en dat de hennen van hem zijn. Als er in een toom meerdere hanen zijn, dan zullen de meer onderdanige vogels alleen kraaien nadat de baas zijn zegje heeft gedaan. Kraaien haalt meestal 90 decibel, soms zelfs meer.

  • Help!: Als een hen van de toom is gescheiden zal ze alarm slaan. Dit geluid lijkt op het gekakel waarmee ze haar nieuwe ei kenbaar maakt. Er wordt gedacht dat het een SOS bericht is naar de haan, wat duidelijk maakt dat hij moet komen om de verloren hen te redden. Dit kan echter gevaarlijk zijn als er roofdieren in de buurt zijn, en het is dus een risicovolle strategie voor een hen die de weg kwijt is.

  • Brommen: Als eerste geluid in de morgen, als de kippen nog in hun hok zitten gesloten, zullen de hennen een repetitief, brommend geluid maken, dat luider wordt als de minuten verstrijken en de deur van het hok gesloten blijft. Dit geluid betekent “Laat ons eruit - er moet nog een hoop worden rondgescharreld vandaag!”

De Cluckify App: Een Vertaler voor Kippentaal

Dankzij een app, ontwikkeld door wetenschappers van de Dalhousie Universiteit, komt daar nu verandering in. Met de app is het namelijk mogelijk om in ieder geval zo’n 45 regelmatig door kippen geslaakte kreten te ‘vertalen’. “Wanneer boeren of hobbyhouders de interactie aangaan met hun kippen, kunnen ze deze app gebruiken om te achterhalen wat de vogels zeggen,” vertelt onderzoeker Suresh Neethirajan.

De app - die Cluckify heet - komt zeker niet uit de lucht vallen. Er is namelijk gedegen onderzoek aan voorafgegaan, zo vertelt onderzoeker Suresh Neethirajan aan Scientias.nl. “Voor we Cluckify konden bouwen, moesten we eerst begrijpen wat kippen nu echt zeggen.”

Dat is nog niet zo eenvoudig, want kippen brengen behoorlijk complexe geluiden voort. De betekenis van hun vocalisaties wordt onder meer gedicteerd door toonhoogte, frequentie en amplitude - en de kip kan al die variabelen, afhankelijk van de situatie en wat deze probeert te communiceren, aanpassen.

Uiteindelijk is het onderzoekers zo gelukt om zo’n 45 vocalisaties van kippen te duiden. En die zijn nu dus in een ‘vertaalapp’ opgenomen.

Empathie en Begrip door Kippentaal

Neethirajan heeft de app zelf natuurlijk ook al gebruikt en dat heeft zijn interactie met kippen voorgoed veranderd, vertelt hij. “Zodra je de vocale signalen van kippen begint te herkennen en erop reageert, groeit er empathie en medeleven. De app helpt ons beter te begrijpen wat kippen proberen te uiten, vooral tijdens periodes van verandering of stress.

Want hij ontdekte dat kippen sommige dingen (in eerste instantie) alleen vocaal uiten. “Eén van de meest verrassende inzichten was hoe vroeg veranderingen in geluid kunnen wijzen op ongemak of ziekte,” zo vertelt hij. “Vaak nog vóórdat er zichtbare tekenen van ziekte optreden. In meerdere gevallen ontdekten we dat kippen die later ziek bleken te zijn, minder vaak en met een lagere intensiteit vocaliseerden.”

Neethirajan hoopt dan ook dat de app mensen ertoe aanzet om met meer aandacht naar kippen te luisteren en ze zo beter te gaan begrijpen. “En we hopen dat een beter begrip weer leidt tot een betere kwaliteit van leven voor kippen.”

Met deze kennis van kippenpraat, kunt u misschien begrijpen waar uw dieren het over hebben, zelfs als u ze niet kunt zien. Kippenpraat is een voortdurende conversatie die de hele dag doorgaat.

labels: #Kip

Zie ook: