Het voelt als een genadeloze straf voor de koffieliefhebber: maagpijn door koffie. De smaak van koffie en het energieke gevoel zijn fantastisch, maar hoe pijnlijk is het - letterlijk en figuurlijk - als je dat moet bekopen met buikkrampen? Veel vragen, maar wij hebben de antwoorden voor je op een rij gezet. Wij zijn benieuwd hoe die maagpijn nu precies ontstaat. Komt het bijvoorbeeld omdat je koffie op een nuchtere maag drinkt? Of ligt het aan de cafeïne?

Maagpijn door de Cafeïne in Koffie

Het is voor veel mensen een logische eerste verklaring: de maagpijn die koffie veroorzaakt, komt door de cafeïne die erin zit. Cafeïne kan inderdaad de maagwand irriteren en brandend maagzuur veroorzaken. Toch is dat niet helemaal waar, het is niet het enige stofje dat voor maagpijn zorgt.

Het gaat om een combinatie van meerdere stoffen die de maagzuurafscheiding in de maagcellen stimuleren, namelijk:

  • Catecholen (lichtzure verbindingen die in water opgelost kunnen worden);
  • De chemische stoffen N-alkanoly-5-hydroxtryptamiden (C5HTs);
  • En cafeïne.

Er zijn dus meerdere stofjes die in combinatie met elkaar maagpijn kunnen veroorzaken.

Maar is er ook een stofje dat die maagklachten dan weer tegengaat? Jazeker! Doctor Somoza (Universiteit van Wenen) en haar collega’s ontdekten per toeval dat N-methylpyridium (NMP) de productie van zuur door de maagcellen blokkeert. Dat is een stofje dat vrijkomt als koffiebonen geroosterd worden.

Omdat dark roast-koffie en espresso’s gemaakt zijn van donker gebrande bonen, bevatten ze meer van NMP én minder catecholen en C5HTs. Je kunt daarom beter voor deze koffiesoorten gaan als je maagpijn krijgt van koffie.

Aciditeit in Koffie

Koffie heeft een bepaalde aciditeit, oftewel zuurtegraad. Dat is onvermijdelijk. Sterker nog, er is aciditeit nodig om een gebalanceerde koffie te krijgen. Zo heeft koffie ook een bepaalde zoet- en bitterheid nodig om in balans te raken.

Maar die aciditeit kan wel maagpijn veroorzaken, zeker bij mensen die al vaker last hebben van brandend maagzuur. Goed nieuws: niet elke koffiesoort heeft een hoge zuurgraad. Er zijn dus ook bepaalde koffies die je maag makkelijker kan verwerken en minder maagpijn veroorzaken.

Een voorbeeld is cold brew coffee: een koffie die wordt gebrouwen met koud water, waardoor de zuurtegraad maar liefst 66% lager is ten opzichte van ‘normaal’ gebrouwen koffie. Een betere keuze dus als je je maagpijn na een kop koffie wil aanpakken!

Koffie op Nuchtere Maag: Niet Slim door Zuurtegraad

De hoge zuurgraad van koffie maakt dat het niet verstandig is om dit drankje te drinken op een nuchtere maag. Maar dat is niet de enige reden. Drink je namelijk koffie op een nuchtere maag, dan laat je maag extra HCL-zuur vrij.

Dat is een stofje dat in principe vrijkomt als er voedsel in de maag komt dat verteerd moet worden. Koffie is alleen geen vast voedsel, dus zal het HCL-zuur zich voornamelijk te goed doen aan je maagwanden. En dat veroorzaakt brandend maagzuur en pijn.

Je kunt daarom beter zorgen voor een buffer in je maag als je koffie wil drinken. Die buffer creëer je bijvoorbeeld door iets kleins te eten, maar ook een simpel glas water met citroen kan er al voor zorgen dat de maagpijn door koffie minder wordt.

Is Koffie Slecht voor je Maag?

Hoewel bovenstaande informatie misschien in eerste instantie anders doet vermoeden, is koffie niet slecht voor je maag. Ja, het verhoogt de zuurgraad in de maag en daardoor kunnen mensen die last hebben van brandend maagzuur eerder maagpijn krijgen. Maar schadelijk is het niet.

Het is ook zeker niet zo dat iedereen die koffiedrinkt last krijgt van zijn of haar maag. Sommigen zullen zelfs na 6 koppen koffie helemaal niets merken aan hun buik! Mocht je wel maagklachten krijgen nadat je koffie hebt gedronken, kies dan voor donker gebrande bonen.

Daar zitten minder catecholen en C5HTs in (die maagpijn kunnen veroorzaken) en meer van NMP (dat maagpijn tegen kan gaan).

Wat zijn Zure Oprispingen?

Zure oprispingen ontstaan als overtollig maagzuur uit de maag omhoog komt en in je slokdarm belandt. Zure oprispingen kunnen opspelen als de sluitspier tussen je maag en slokdarm verslapt is of als de maag teveel maagzuur produceert en niet genoeg beschermend slijmvlies heeft.

Het gevolg van zure oprispingen, ook wel reflux genoemd, is dat het gevoelige weefsel van je slokdarm geïrriteerd raakt. Dit geeft dat vervelende brandend gevoel in je slokdarm, achter je borstbeen en in je keel.

Bij de ingang van je maag zit een sluitspier die zich opent om voedsel doorgang te geven naar je maag, om zich daarna weer te sluiten. Bepaalde soorten eten voor: Gebakken of vettig voedsel en volle melkproducten kunnen ervoor zorgen dat de sluitspier van je maag zich niet goed sluit.

Koffie of andere drankjes met cafeïne, alcohol en gekruid eten kunnen de aanmaak van overtollig maagzuur stimuleren.

Wat Kun je Eten en Drinken bij Maagzuur?

Maagzuur kan heel vervelend zijn. Je voelt een branderig gevoel in je borst of keel, vooral na het eten. Gelukkig kun je zelf veel doen om de klachten te verminderen. Wat kun je bijvoorbeeld het beste eten of drinken bij maagzuur? En wat kun je beter laten staan?

Bij opkomend maagzuur is het belangrijk om milde, makkelijk verteerbaar eten te kiezen. Huisarts Rick van den Doel zegt: “Je maag voelt zich vaak beter als je lichte, simpele maaltijden eet. Sommige soorten eten helpen je maag om rustig te blijven”.

  • Groente
  • Fruit
  • Volkoren producten
  • Magere eiwitten

Wat Kun je Beter Niet Eten?

Wanneer je vaak last krijgt van brandend maagzuur na het eten, kun je soms bepaald eten beter niet eten . Scherpe kruiden of vetten in het eten kunnen maagzuurklachten erger maken.

  • Vet eten
  • Pittig eten
  • Gerechten met veel kruiden of scherpe sauzen kunnen de maag irriteren.
  • Tomaten en citrusfruit
  • Chocolade. Tja, dit laatste advies kan even pijn doen. Die geliefde reep chocola kun je ook beter in de kast laten liggen. Chocolade je maag extra prikkelen.

Dranken bij Maagzuur

Wanneer je last hebt van brandend maagzuur, helpen de juiste drankjes je maag om rustig te blijven.

  • Water. Het beste en makkelijkste om te kiezen is water.
  • Kruidenthee
  • Melk. Het drinken van zuivel kan even helpen om de maag te verzachten, maar de impact duurt vaak niet lang. Probeer daarom om verspreid over de dag wat kleine slokjes te drinken wanneer je last hebt van maagzuur.

Dranken die je Beter Kunt Vermijden

Sommige dranken maken je maagzuurklachten juist erger. Denk hierbij aan zure dranken of drankjes die je maag irriteren. Huisarts Rick zegt: "Drink liever water of kruidenthee.

  • Koffie. Hoewel veel mensen graag koffie in de ochtend drinken, kan koffie voor meer maagzuur zorgen.
  • Frisdrank. Vooral drankjes met prik zijn slecht voor je maag.
  • Zure sappen
  • Alcohol

Andere Tips om Maagzuur te Verminderen

  • Rustig eten: door goed te kauwen en rustig te eten wordt je maag geleidelijk aangevuld waardoor het eten beter verteerd wordt in de maag en maagzuur niet verder toeneemt.
  • Eet gedurende de dag steeds kleine beetjes in plaats van drie grote maaltijden.
  • Ga na het eten niet meteen liggen: Na het eten is het maagzuur bezig met de vertering van je voeding, als je dan gaat liggen stroomt het makkelijker naar je slokdarm.
  • Leg je hoofd wat hoger als je in de avond gaat slapen, bijvoorbeeld op een dikker kussen.
  • Neem geen koolzuurhoudende dranken.
  • Let op met zuivel. Hierin zitten vetten, eiwitten en calcium die de aanmaak van maagzuur stimuleren.
  • Citrusvruchten zijn natuurlijk al zuur van zichzelf.
  • Eet veel vezels zoals havermout, zilvervliesrijst of volkorenpasta.
  • Groente en fruit kun je ook goed eten bij maagzuurklachten.

Koffie op een Lege Maag: Wel of Niet?

Misschien heb je gehoord dat als je de dag begint met koffie - zonder eerst een paar happen van je yoghurt of boterham te hebben gegeten - dat schadelijk kan zijn voor je maag, maar klopt dat wel? Dit is wat de experts te zeggen hebben.

Eerst het goede nieuws: koffie drinken op een lege maag is meestal geen groot probleem. Onze magen kunnen meer aan dan je zou denken. Sterker nog, koffie is al heel lang onderdeel van onze ochtendroutine en heeft zelfs een aantal gezondheidsvoordelen. Maar dat geldt helaas niet voor iedereen…

Bij sommigen veroorzaakt het ongemakken zoals buikpijn. Koffie bevat cafeïne (dé reden waarom we het zo graag drinken) en fenolen; stofjes die het zuur in onze magen beïnvloeden.

Cafeïne stimuleert bijvoorbeeld de productie van gastrine, een hormoon dat de uitscheiding van maagzuur bevordert. Handig, want dat bevordert de vertering, maar het maakt de maag ook zuurder.

Het is dus duidelijk dat onze magen zuur nodig hebben bij het verteren van voedsel. Koffie is eigenlijk niet veel zuurder dan dit maagzuur, dus onze magen zijn er meestal tegenop gewassen. Toch kan een enkele koffiedrinker last krijgen van een kop koffie op een lege maag.

Ze kunnen zich opgeblazen voelen, hun bovenbuik doet zeer, en misselijkheid ligt op de loer. Sla niet direct alarm, want dit betekent niet dat koffie slecht voor je is. Je maag kan het prima aan, alleen het voelt misschien wat minder aangenaam.

Onderzoek laat zien dat koffie een deel van onze maag, de zogenaamde onderste slokdarmsfincter, te veel kan laten ontspannen. Hierdoor kan voedsel omhoog worden gestuwd waardoor je last krijgt van brandend maagzuur.

Mocht je daar last van hebben, dan kun je proberen eerst een klein beetje te ontbijten. Eten kan namelijk helpen om de effecten van het zuur te verminderen, en werkt als een soort buffer die het zuur van de koffie opneemt.

Ook een scheutje (opgeklopte) melk in de koffie of donkerder gebrande koffie kan helpen de pH-levels te verlagen. Als koffie je toch dwarszit, kun je overwegen om thee te drinken of voor een decaf koffie te kiezen.

Omdat er minder tot geen cafeïne inzit, zijn ze ook minder zuur en daarmee zachter voor je maag. Koffie op een lege maag is dus niet slecht of schadelijk, maar kan wel in een enkel geval voor ongemakken zorgen.

Brandend Maagzuur en Zuurbranden

Met brandend maagzuur of zuurbranden worden klachten als gevolg van terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm bedoeld. Bijna iedereen heeft wel eens last van brandend maagzuur. Bijvoorbeeld na een zware maaltijd. Dit kan geen kwaad.

Als je vaak last hebt van brandend maagzuur is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Deze kan beoordelen of onderzoek en een behandeling nodig zijn.

Zodra we voedsel doorslikken, komt het in de slokdarm terecht. De slokdarm is een buis die loopt van de keelholte tot aan de maag. In de wand van de slokdarm zitten spieren die het voedsel naar de maag vervoeren.

Op de overgang van de slokdarm naar de maag zit een sluitspiertje. Dit sluitspiertje gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat. Daarna gaat het weer dicht. Ook de druk van het middenrif op de onderkant van de slokdarm helpt om een barrière te vormen tussen de slokdarm en de maag.

In de maag wordt het voedsel vermengd met maagsap. Maagsap bevat onder andere zoutzuur. De maag zelf heeft een dikke slijmvlieslaag die de maagwand beschermt tegen dit zuur. De slokdarm heeft deze beschermlaag niet.

Als maaginhoud in de slokdarm komt, kan de slokdarm beschadigd raken door het zure maagsap. Mensen bij wie de slokdarm jarenlang (chronisch) te veel wordt blootgesteld aan terugstromend maagzuur kunnen een Barrett slokdarm ontwikkelen.

Dit is een blijvende verandering van het weefsel in de slokdarm. Mensen met een Barrett slokdarm hebben een licht verhoogde kans op slokdarmkanker. De meeste mensen met chronische klachten van zuurbranden krijgen echter geen Barrett slokdarm.

Oorzaken van Brandend Maagzuur

Er zijn verschillende oorzaken voor het te vaak terugstromen van zure maaginhoud in de slokdarm. Het middenrif is een platte spier die de borstholte en buikholte van elkaar scheidt.

In het middenrif zit een kleine opening, waardoor de slokdarm naar de maag loopt. Als deze opening in het middenrif te wijd is, kan de bovenkant van de maag een beetje boven het middenrif gaan uitsteken. We noemen dit een ‘breukje in het middenrif’.

Zure maaginhoud stroomt dan gemakkelijker terug naar de slokdarm. Dit komt omdat het middenrif niet goed samenwerkt met de sluitspier.

Door overgewicht of verstopping, maar bijvoorbeeld ook door een zwangerschap, is er minder ruimte in de buikholte waardoor de druk in de buik groter is dan normaal. Door de verhoogde druk kan de zure maaginhoud makkelijker terugstromen in de slokdarm.

Bij een vertraagde maagontlediging blijft het eten langer in de maag dan normaal. Door ouderdom kan het sluitspiertje wat verslappen en minder goed sluiten. Nicotine en alcohol kunnen ervoor zorgen dat het sluitspiertje verslapt.

Het gebruik van bepaalde voedingsmiddelen, zoals koffie, citrus, chocolade, gefrituurde en pittig eten en koolzuurhoudende dranken kunnen klachten verergeren.

Klachten bij Brandend Maagzuur

De klachten bij brandend maagzuur verschillen per persoon. Veel mensen hebben last van zure oprispingen. Je proeft dan het zuur in de mond. Maar ook zonder het zuur te proeven, kun je last hebben van brandend maagzuur.

Veel mensen hebben vooral ’s nachts als ze in bed liggen of bij het voorover buigen klachten. Dit heeft te maken met de positie van de maag en slokdarm.

  • Pijnlijk, branderig gevoel achter het borstbeen, vlak boven de maag
  • Sommige mensen voelen dit als een drukkende, knijpende pijn die nogal eens verward wordt met hartklachten.

Als je langere tijd last hebt van brandend maagzuur is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Vaak kan de huisarts de diagnose brandend maagzuur stellen op basis van je klachten. Soms is aanvullend onderzoek nodig.

Bijvoorbeeld als de klachten niet verminderen door voedingsadviezen, leefregels en medicijnen. Een kijkonderzoek van de binnenkant van de slokdarm en de maag heet een gastroscopie en gebeurt met een speciaal kijkinstrument, de gastroscoop.

Dit is een flexibele slang met daarop een kleine camera en een lampje. De arts brengt de slang via je mond in je slokdarm en bekijkt of de slokdarm beschadigd of ontstoken is.

Een 24-uurs zuurgraadmeting is een onderzoek waarbij 24 uur lang de zuurgraad in de slokdarm wordt gemeten. De zuurgraad wordt ook wel de pH-waarde genoemd. Via de neus wordt er een dun slangetje in de slokdarm gebracht. Aan het uiteinde van dit slangetje zit een meetinstrumentje.

Behandeling van Brandend Maagzuur

De behandeling is afhankelijk van de ernst van de klachten. Soms geeft de huisarts je voedingsadviezen en leefregels die de klachten kunnen verminderen. Meestal krijg je eerst voedingsadviezen en leefregels die de klachten kunnen verminderen.

Soms schrijft je arts medicijnen voor. Hoelang je de medicatie moet gebruiken, hangt af hoe je erop reageert. Het kan voor een paar weken zijn. Soms is het nodig om ze langer te gebruiken of om een hogere dosering te krijgen van hetzelfde medicijn. Of je krijgt een ander medicijn. Deze medicijnen kunnen bijwerkingen geven.

Er zijn verschillende soorten medicijnen tegen brandend maagzuur. Sommige zijn zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of apotheek. Niet alle medicijnen zijn geschikt voor iedereen.

  • Deze medicijnen maken het maagzuur minder zuur door het zuur te binden.
  • Deze medicijnen brengen een beschermend laagje aan op de binnenkant van de slokdarm en de maag.
  • Deze medicijnen zorgen dat het maagsap gedurende langere tijd veel minder zuur is. Er wordt nog wel maagsap aangemaakt maar is minder zuur of helemaal niet zuur meer. Daarom worden ze maagzuurremmers genoemd. Ook de termen protonpompremmers (PPI’s) worden gebruikt.
  • Deze medicijnen zorgen ervoor dat het eten sneller door de slokdarm en maag gaat. Hierdoor is er minder kans dat maagsap omhoogkomt. Maagsap dat toch in de slokdarm is gekomen, wordt ook sneller terug naar de maag gebracht. Deze medicijnen (prokinetica) worden ook vaak voorgeschreven tegen misselijkheid. Ze helpen niet bij een sluitspier die niet goed sluit, dus maagsap kan nog steeds terugstromen.

Deze medicijnen kunnen bijwerkingen geven. Gebruik deze medicijnen daarom alleen langere tijd achter elkaar in overleg met je arts.

Voor het vinden van de juiste medicatie wordt de step-up methode toegepast. Het afbouwen van maagzuurremmers kun je het beste geleidelijk doen. Neem de helft van wat je normaal slikt. Slik je bijvoorbeeld elke dag 40mg omeprazol, neem dan 20mg. De week erna neem je weer de helft minder.

Ga de medicijnen niet om de dag slikken, dat kan juist meer maagklachten geven. Als medicijnen in combinatie met voedingsadviezen en leefregels niet voldoende helpen om de klachten te verminderen, kan de arts soms een operatie voorstellen.

Deze operatie wordt ook wel een anti-refluxoperatie genoemd. Bij deze kijkoperatie wordt het bovenste deel van de maag als een soort lus om de onderkant van de slokdarm heen gedraaid. De maag kan vervolgens niet meer door het middenrif omhoogkomen.

Voedingsadviezen bij Brandend Maagzuur

Voedingsmiddelen of andere factoren die klachten van brandend maagzuur veroorzaken, kunnen erg verschillen van persoon tot persoon. Wat bij de één klachten veroorzaakt, geeft bij de ander geen problemen.

Het is daarom goed om proberen uit te zoeken van welke voedingsmiddelen je klachten krijgt. Een diëtist kan je hier eventueel bij helpen.

  • Vermijd zware en vette maaltijden: Zware maaltijden en vet eten veroorzaken vaak brandend maagzuur. Als je maag erg vol zit of als je erg vet eet, zal dat sneller tot klachten leiden. Een grote, zware maaltijd blijft veel langer in de maag. De zure maaginhoud stroomt dan makkelijker terug in de slokdarm.
  • Eet vaker kleine maaltijden: Het kan helpen om vaker kleine porties te eten om de maag minder te belasten.
  • Eet rustig: Langzaam en bewust eten kan helpen om klachten te verminderen.
  • Kies voor vezelrijke voeding: Vezelrijk en gevarieerd eten helpt om maagklachten te voorkomen en zijn onmisbaar voor een gezonde spijsvertering en voorkomt verstopping. Eet dagelijkse voldoende groenten, fruit, volkorengranen, peulvruchten en noten en zaden.
  • Vermijd bepaalde voedingsmiddelen en dranken: Alcohol, pepermunt, koffie, chocola, scherpe kruiden, koolzuurhoudende dranken en zuur vruchtensap van citrusfruit zoals citroen, grapefruit, mandarijn en sinaasappel kunnen brandend maagzuur verergeren.
  • Rook niet en drink geen alcohol: Nicotine en alcohol verslappen de sluitspier tussen de slokdarm en de maag, waardoor maagzuur makkelijker kan terugstromen in de slokdarm. Het advies is om te stoppen met roken en geen alcohol te drinken. Heb je hier hulp bij nodig?
  • Voorkom verstopping: Verstopping verhoogt de druk in de buikholte en daardoor stroomt maagsap makkelijker terug in de slokdarm. Gezond, vezelrijk eten, voldoende vocht (1,5 tot 2 liter per dag) en regelmatig bewegen helpen om de ontlasting soepel te houden.
  • Eet niet vlak voor het slapengaan: Probeer minstens drie uur voor het slapen niet meer te eten. Ga na het eten ook niet direct liggen. Als je ligt met een volle maag, kan de maaginhoud gemakkelijker terugstromen.
  • Behoud een gezond gewicht: Overgewicht verhoogt de druk op je buik, wat de kans op brandend maagzuur verhoogd. Afvallen op een geleidelijke en gezonde manier kan helpen om klachten te verminderen. Een diëtist kan je daarbij helpen.
  • Draag makkelijke, loszittende kleding: Strakke kleding, zoals een strakke broek of riem, kan te veel druk op de buik geven, wat klachten kan verergeren.
  • Buk zo min mogelijk voorover: Bij het voorover bukken kan maagzuur terugstromen in de slokdarm.
  • Verhoog het hoofdeinde van je bed: Als je het hoofdeinde van je bed iets verhoogt, bijvoorbeeld met blokken onder de poten, ligt je hoofd hoger dan je maag. Waardoor het maagzuur minder makkelijk terugstroomt.
  • Slaap op je linkerzij: Slapen op de linkerzij kan verlichting geven.

Voedingsmiddelen Die Brandend Maagzuur Kunnen Verergeren

Er zijn veel voedingsmiddelen die zuurbranden kunnen verergeren, maar sommige voedingsmiddelen kunnen de symptomen juist verlichten.

  • Gember: Dit is een natuurlijke remedie tegen misselijkheid en braken.
  • Groene groenten: Van nature arm aan vet, zuur en suiker.
  • Haver: Haver bevat een hoog vezelgehalte, wat samenhangt met minder risico op reflux.

Zuurbranden zijn een symptoom van het terugstromen van maagzuur naar de slokdarm. Het treft maandelijks miljoenen mensen. Veel soorten voeding kunnen zuurbranden veroorzaken door de kringspier tussen maag en slokdarm (LES) te ontspannen.

Als je regelmatig last hebt van zuurbranden kun je proberen een aantal van de voedingsmiddelen in de lijst te vermijden om te zien of het uitmaakt voor je symptomen. Een goed idee is het bijhouden van een voedingsdagboek om te achterhalen welke voeding voor zuurbranden zorgt.

Hieronder een tabel met voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden of juist kunt eten bij maagzuurklachten:

Voedingsmiddelen vermijden Voedingsmiddelen aanbevolen
Vet eten, pittig eten Groente, fruit
Tomaten en citrusfruit Volkoren producten
Chocolade Magere eiwitten
Koffie, frisdrank, alcohol Water, kruidenthee

labels:

Zie ook: