Of je nu naar de bakker, slager of je boodschappen gewoon in de supermarkt haalt, we hebben allemaal gemerkt dat de prijzen fors hoger liggen dan enkele maanden geleden. Door alles wat er momenteel in de wereld gaande is, zorgt ervoor dat er flinke tekorten zijn.

Stijgende Tarweprijzen

Eén van de voornaamste redenen is dat bijna een derde van de tarwe afkomstig is uit zowel Oekraïne en Rusland. Laat het nu net zo zijn, dat juist deze twee landen op dit moment met elkaar in de clinch liggen om het nog maar voorzichtig uit te drukken. Tarwe is zoals je weet het grootste bestandsdeel als het gaat om het produceren van brood. Dat tarwe voor een groot deel bepaalt wat de prijs van onder andere ons brood wordt, dat is niet zo vreemd. Waar de prijs voor 1.000 kilo tarwe in Q3 2021 nog op gemiddeld 200 euro lag, is deze prijs inmiddels opgelopen tot ruim 500 euro per 1.000 kilo. We hoeven je dus niet uit te leggen wat voor effect dit heeft op de uiteindelijke prijs van ons brood.

Daarnaast hebben we ook te maken met logistiek, energie en tekorten. Al deze factoren zorgen ervoor dat de prijzen in het laatste jaar exponentieel zijn gestegen. De voedselprijzen liggen inmiddels op een dusdanig niveau, dat het voor veel ondernemers onmogelijk is om deze verhogingen volledig zelf te absorberen.

Volgens de bakkersbranche wordt brood twee keer zo duur door de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland. Ditzelfde geldt voor koek, crackers en pizza, zegt Het Parool. De gevolgen van het dure brood op het moment zullen merkbaar zijn tot ver in 2023. Oekraïne zorgt samen met Rusland voor 29 procent van de wereldproductie van tarwe. Oekraïne kan de tarwe echter niet meer exporteren vanwege de oorlog, en Rusland niet meer vanwege de sancties die het Westen heeft opgelegd.

‘Er komen tekorten en de prijs stijgt’‘Graan uit Oekraïne gaat vooral naar Zuid-Europa, Afrika en het Midden-Oosten’, zegt Sebastiaan Schreijen, analist consument en voedsel bij Rabobank, tegen Het Parool. ‘Wij halen het vooral uit Frankrijk, Duitsland en een beetje uit Nederland. Maar alle landen die nu misgrijpen, zullen het ook daarvandaan gaan halen. Dus komen er tekorten en stijgt de prijs.’Volgens Schreijen is het mogelijk dat de graanprijs naar 550 euro per ton stijgt, als de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland en Belarus langer dan een half jaar aanhouden en ook de Zwarte Zeehavens dichtblijven.

Niet alleen de torenhoge tarweprijs zorgt voor bijna een verdubbeling in prijs. Wat dacht je van de oven waarin je brood wordt gebakken, de vrachtwagen waarin het wordt vervoert en ook het personeel die zorgt dat jouw brood op de juiste plek in de supermarkt of in de bakkerij ligt? Kortom, de kostprijs van logistiek, energie en personeelskosten is ook enorm gestegen en dit is ook een oorzaak dat de prijs van brood gestegen is.

Vooralsnog ziet het er niet naar uit dat de prijzen op korte termijn zullen dalen. Mede door de spanningen die aanhouden in Oekraïne, maar ook de nieuwe oogst zal hoogstwaarschijnlijk nog wel even op zich laten wachten. Er dient namelijk in april gezaaid te worden om tijdig te kunnen oogsten en met alles wat er momenteel gaande is, is de kans dat dit daadwerkelijk gebeurt minimaal. Dat betekent, dat we wereldwijd tot wel een derde minder tarwe tot onze beschikking hebben.

De Impact op Bakkerijen

De oorlog in Oekraïne zorgt niet alleen voor stijgende tarwe- en voedselgrondstoffenprijzen, ook de energieprijzen lopen op. De meeste ovens in de bakkerijsector worden gestookt met gas. De impact van deze beide prijsstijgingen is groot voor de sector. Op dit moment is de stijging van de broodprijs nog redelijk beperkt. Dat heeft meerdere oorzaken. Bakkers en supermarkten rekenen de kostenstijgingen niet in zijn geheel door. Doordat veel bakkers met termijncontracten werken, duurt het even voordat de prijzen ook daadwerkelijk hoger worden.

NBC verwacht wel dat de prijs van brood de komende tijd nog hoger zal worden. De stijgende trend in de afgelopen maanden en de nog niet doorberekende kostenstijgingen geven hier aanleiding toe.

Directeur Wim Kannegieter van de NVB (Nederlandse Vereniging voor de Bakkerij) zegt tegen Het Parool: ‘Een jaar geleden werden we al onrustig toen de tarweprijs boven de 180 euro per ton uitkwam. Nu voorspellen analisten ten minste een verdubbeling.’

De Prijs van Tarwecontracten Stijgt

Niet alleen de prijs van brood krijgt veel te verduren. Volgens de toonaangevende Parijse beurs voor landbouwproducten kostte een tarwecontract voor maart, dat op de 22e afloopt, vrijdag 396,25 euro per ton, en stond zelfs al even op 426 euro. ‘Vorig najaar steeg de tarweprijs al boven de 300 euro, vanwege de grondstoffencrisis’, zegt topman Philippe Vorst van New York Pizza. ‘Dat was al uitzonderlijk. Wat er nu gebeurt, kan ik niet geloven. Bloem staat al boven de 400 euro.’Voor New York pizza is ook het devies: prijzen verhogen. Volgens Vorst zijn prijsstijgingen van 30 á 40 procent niet zelf te absorberen. ‘Pizza wordt duurder. Voorlopig redden we ons nog, maar onze leveranciers kunnen al niet meer leveren tegen de afgesproken prijzen.’

Kannegieter zegt dat er de komende zes weken in Oekraïne gezaaid moet worden voor de nieuwe oogst. ‘Maar daar hebben ze nu wel wat anders aan hun hoofd.’ Als het aan de speculanten op de Parijse agrobeurs ligt, zijn de gevolgen van de Oekraïnecrisis voor de prijs van eten op zijn vroegst rond september 2023 flink afgenomen. ‘Zelfs als die oorlog over zes weken klaar is, zit er geen graan meer in de bodem. Dat betekent dat straks 28 procent van de wereldproductie van tarwe er simpelweg niet komt.’ De termijncontracten voor september en maart 2023 liggen inmiddels ook al boven de 300 euro, een prijs die waarschijnlijk nog verder zal stijgen.

Is Brood Echt Duur?

Ik hoor vaak van klanten en medewerkers dat brood duur zou zijn. Maar is dat wel zo? Laten we eens kijken wat een brood eigenlijk kost en hoeveel je ervoor krijgt.

Stel je voor: een versgebakken brood, knapperig aan de buitenkant en zacht van binnen. Gemiddeld kost zo’n brood zo’n 3,50 euro en bevat doorgaans tussen de 22 en 24 sneetjes. Dit komt neer op ongeveer 15 cent per snee. Klinkt dat als een flinke hap uit je portemonnee? Niet echt, toch? Zeker als je bedenkt dat een snee volkorenbrood vol zit met vezels, vitaminen, mineralen en eiwitten die je lichaam nodig heeft om goed te functioneren. Volkorenbrood staat niet voor niets in de Schijf van Vijf als een gezonde basis voor je dagelijkse voeding.

Vergelijking met andere producten:

  • Een zak chips van 200 gram kost ongeveer 1,75 euro. Dat is 8,75 euro per kilo. Chips is dus twee keer zo duur als brood!
  • Een biertje van 0,3 liter kost op het terras al snel 3 euro. Dat is genoeg voor ongeveer een half uur plezier. Voor hetzelfde geld kun je bijna één brood kopen. Dat is genoeg voor ongeveer één persoon om drie dagen lang te ontbijten.
  • Een iPhone 14 kost ongeveer 1.146 euro. Voor hetzelfde geld kun je 327 broden kopen. Dat is genoeg om drie jaar lang te ontbijten!

Zo kun je nog veel meer voorbeelden bedenken van producten die veel duurder zijn dan brood, maar veel minder voedzaam of gezond. Denk aan snoep, koekjes, frisdrank, kant-en-klaarmaaltijden, etc.

Brood is dus helemaal niet duur. Sterker nog, brood is een koopje! Je krijgt veel waar voor je geld: een lekker, vers, ambachtelijk en vooral gezond product dat je elke dag kunt variëren met verschillende soorten beleg.

Deel deze column ook gerust met jouw medewerkers en klanten. Hulp nodig?

Recente Cijfers van het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC)

De broodprijs zou verdubbelen, aldus de media. Nieuwste cijfers van het Nederlands Bakkerij Centrum (NBC) laten echter het tegendeel zien. De stijging is maximaal 5 tot 10%. Daarmee is de stijging aanzienlijk lager en blijft brood goedkoop voedsel.

“Uiteraard begrijpen wij de zorg als een veel gegeten product als brood duurder wordt”, aldus Mirjam Kortekaas, directeur bij NBC. “In veel gezinnen gaat er een brood per dag doorheen. Brood is en blijft nog altijd goedkoop. Gemiddeld kost een brood in Nederland € 2,33, hiervoor krijg je maar liefst 22 sneetjes. Een boterham kost dus iets meer dan 10 eurocent. Het beleg op de boterham is vaak vele malen duurder. Zo kost een plak kaas of ham al snel het dubbele.

Kortekaas vervolgt: “De bakkerijsector heeft een moeilijke periode achter de rug. Ten tijde van de coronamaatregelen waren restaurants, lunchrooms en cateraars gesloten. De horeca is goed voor 17% van de totale broodverkoop in Nederland. Het feit dat de horeca weer open is, zorgt voor hoop en perspectief bij veel ondernemers. Nu deze maatregelen grotendeels voorbij zijn heeft de sector te maken met bovengenoemde prijsstijgingen. Dat dit een effect heeft, mag duidelijk zijn.

Broodconsumptie in Nederland

De Nederlandse consumptie van brood zit het afgelopen jaar weer in de lift, maar is nog niet op het niveau van voor de coronacrisis. Maar liefst 92% van de Nederlanders van vijftien jaar en ouder eet op een gemiddelde dag brood. Veruit het meeste brood wordt gegeten tijdens de lunch, gevolgd door het ontbijt. 74% van de Nederlanders eet brood bij de lunch, 50% eet brood bij het ontbijt. Een veel kleiner percentage (14%) eet brood bij het avondeten. De Nederlander eet gemiddeld 3,8 sneetjes of broodjes per dag.

Sinds 2009 daalde het broodvolume gestaag. In de jaren die volgden verschenen boeken als Broodbuik en de Voedselzandloper waarin brood werd neergezet als een dikmaker. Vanaf 2018 stijgt de broodconsumptie weer. Dat komt mede door een Europese campagne Ode aan het Brood. Ook worden de gezondheidsvoordelen van volkorenbrood duidelijker, dat is nu het meest populaire brood. De stijging zet zich in 2020 niet door. Tijdens de coronacrisis daalde vooral de out-of-home consumptie, doordat de horeca de deuren gesloten hield. Het afgelopen jaar steeg de consumptie weer, mede doordat de horeca weer open was. Het volume herstelt zich echter nog niet zoals door de branche gewenst.

Ook thuis werd er vanaf 2018 meer brood gegeten, maar na 2020 daalde dit inhome broodvolume weer. Bakkers profiteerden er tijdens de coronacrisis van dat de horeca dicht was. Meer mensen vonden destijds de weg naar de ambachtelijke bakker. Sinds 2021 daalt de hoeveelheid brood dat gekocht wordt bij supermarkten weer. Bij de ambachtelijke bakker steeg het verkochte volume brood in 2020 met 10% ten opzichte van 2019 en ook in 2021 was er nog een stijging zichtbaar.

Brood is het afgelopen jaar duurder geworden. Zo is de prijs in de supermarkt met 8,6% gestegen en is een brood bij de ambachtelijke bakker 9,7% duurder geworden. Een kilo brood in de supermarkt kostte in 2022 gemiddeld €2,95 (2021 €2,71). Bij de bakker kost een kilo €4,30 (2021 €3,92). Het volume per aankoop daalde in de supermarkt met 4,7% en bij de bakker met 3,1%. Wel kochten klanten vaker brood bij de supermarkt. De aankoopfrequentie groeide namelijk met 3,7%. Hetzelfde kan niet gezegd worden voor de klanten van de bakkers. Daar daalde de aankoopfrequentie met 3,4%. Het aantal kopers steeg met 0,6% bij de supermarkten en daalden met 2,1% bij de bakkers.

Voor consumenten zijn de smaak, de versheid en het grote aanbod de reden om hun brood bij de bakker te halen. De vraag is natuurlijk welk brood het meeste wordt gegeten. En dat is nog altijd de volkoren boterham. Die wordt al drie jaar achter elkaar door 47% van de ondervraagden gegeten. De meergranen boterham staat op plek 2, gevolgd door de luxe broodjes. Opvallend is dat een witte boterham vaker wordt gegeten dan een tarwe boterham en dat gevuld brood populairder is dan deze boterhammen. 79% van de Nederlanders denkt dat brood gezond is, 88% denkt dat volkoren brood gezond is. De belangrijkste aspecten van brood zijn: smaak, voedzaam, gezond en betaalbaar.

labels: #Brood

Zie ook: