Krijgt u last van uw maag en darmen als u producten neemt met lactose? Dan heet dit lactose-intolerantie. Hieronder vindt u adviezen om de lactose in uw voeding te beperken.

Wat is Lactose-intolerantie?

Lactose-intolerantie treedt op als het lichaam niet genoeg lactase produceert. Dit enzym helpt bij het verteren van lactose, een suiker in melk. Personen met deze aandoening ervaren vaak buikpijn, opgeblazenheid, en diarree na het consumeren van lactosebevattende producten. De ernst varieert per persoon. Sommigen verdragen kleine hoeveelheden lactose, anderen moeten het volledig vermijden.

Lactose heet ook wel melksuiker. Lactose zit van nature in melk, melkproducten en in eten en drinken waarin melk is verwerkt. U heeft het eiwit lactase nodig om lactose te kunnen verteren. De wand van de dunne darm maakt lactase aan. Gebeurt dat bij u niet of niet genoeg? Dan kan de lactose in uw voeding niet of niet helemaal worden verteerd. Lactose-intolerantie kan verschillende klachten geven.

Het is verschillend hoeveel last iemand heeft van deze klachten. Lactose-intolerantie is vaak erfelijk. U lichaam maakt dan te weinig lactase. Dit blijft uw hele leven zo. Andere oorzaken van lactose-intolerantie zijn een darmontsteking, darminfectie of een darmoperatie waarbij de darmwand is beschadigd. In deze gevallen gaat de lactose-intolerantie weer over.

Niet iedereen met lactose-intolerantie reageert hetzelfde op minder lactose in het eten en drinken. Daarom krijgt u een persoonlijk voedingsadvies. Het is de bedoeling dat uw klachten door dit advies minder worden of weggaan. Na verloop van tijd kunt u dan weer stap voor stap meer lactose gaan gebruiken. Doe dat altijd in overleg met uw diëtist. Zo kunnen we onderzoeken hoeveel lactose u kunt verdragen zonder klachten te krijgen.

Lactosevrije Producten

Lactosevrije producten zijn speciaal ontwikkeld voor mensen met lactose-intolerantie. Deze producten variëren van melkvervangers, zoals amandel-, soja-, en kokosmelk, tot kaas, yoghurt, ijs en lactose vrij brood. Het aanbod groeit voortdurend, met steeds meer smakelijke en voedzame opties beschikbaar in supermarkten en gezondheidswinkels.

Lactosevrij Brood

Binnen het assortiment lactosevrije producten is lactosevrij brood een uitkomst voor wie van brood houdt, maar lactose moet vermijden. Dit brood wordt gemaakt zonder ingrediënten die lactose bevatten, zoals melk, boter of melkpoeder. Er zijn diverse soorten lactosevrij brood beschikbaar, van wit en volkoren tot speciale soorten zoals spelt en zuurdesem. Deze broden bieden de perfecte oplossing voor een lactosevrij dieet, zonder in te leveren op smaak of textuur. Het is wel belangrijk altijd de ingrediëntenlijst te controleren, aangezien recepturen kunnen variëren.

Welke Broden Zijn Lactosevrij?

Veel broden zijn van nature koemelkvrij/ lactosevrij, omdat ze geen melkproducten bevatten. Hier is een lijst met enkele populaire lactosevrije broden:

  • Zuurdesembrood: Een traditioneel brood dat door fermentatie van nature vrij is van lactose.
  • Volkorenbrood: Gemaakt van volledige tarwekorrels, bevat geen lactose tenzij anders aangegeven.
  • Speltbrood: Een gezonde keuze, gemaakt van speltgraan, zonder toegevoegde lactose.
  • Roggebrood: Een donker, vezelrijk brood, typisch lactosevrij.
  • Pitabrood: Vaak gemaakt zonder melkproducten, dus lactosevrij.
  • Ciabatta: Italiaans brood, meestal zonder lactose, tenzij er melk aan het recept is toegevoegd.
  • Baguette: De klassieke Franse stokbrood, gemaakt van een eenvoudig mengsel van bloem, water, gist en zout, zonder lactose.

Controleer altijd de ingrediëntenlijst op de verpakking, aangezien sommige fabrikanten melk of melkpoeder kunnen toevoegen voor extra smaak of textuur. Je kunt ook je eigen brood bakken. Bekijk ons basisrecept voor koemelkvrij brood of ons heerlijke maïsbrood!

Ook hamburgerbroodjes zijn er lactosevrij. Bekijk onze blog over zuivelvrije hamburgers voor het volledige recept en de ingrediëntenlijst.

Andere Lactosevrije Producten

Naast lactose vrij brood en yoghurt zijn er veel andere producten beschikbaar voor mensen met lactose-intolerantie. Deze producten zorgen ervoor dat je kunt blijven genieten van je favoriete gerechten zonder ongemak. Hier volgt een overzicht van enkele populaire lactosevrije opties:

  • Melkvervangers: plantaardige dranken zoals amandel-, soja-, haver-, en kokosmelk zijn uitstekende lactosevrije alternatieven voor traditionele melk.
  • Kaas: er zijn lactosevrije kazen beschikbaar, waaronder harde kazen zoals Parmezaan, waarbij het lactosegehalte tijdens het rijpingsproces natuurlijk vermindert.
  • IJs: lactosevrij ijs gemaakt van plantaardige melk of speciaal behandelde koeienmelk laat je zonder zorgen genieten van een koud dessert.
  • Room en boter: er zijn lactosevrije versies van room en boter, die gebruikt kunnen worden in kook- en bakrecepten.
  • Chocolade: hoewel veel chocolade lactose bevat, zijn er ook pure chocoladesoorten en specifiek gelabelde lactosevrije chocolades beschikbaar.
  • Kant-en-klaarmaaltijden en snacks: steeds meer fabrikanten bieden lactosevrije varianten van kant-en-klaarmaaltijden, soepen, en snacks aan.

Het is belangrijk om altijd de etiketten te lezen, omdat productformuleringen kunnen veranderen en sommige lactosevrije producten nog steeds sporen van lactose kunnen bevatten.

Hoe Lactose Te Beperken

Lactose zit vooral in het eten en drinken dat we noemden in het hoofdstukje ‘Wat is lactose?’. Neem hier zo weinig mogelijk van. Dan worden de klachten van lactose-intolerantie normaal gesproken minder. Het is per persoon verschillend hoeveel lactose hij of zij nog kan verdragen.

De meeste mensen kunnen zure melkproducten zoals yoghurt, karnemelk, roomboter en/of smeerkaas bijvoorbeeld nog wel verdragen. De voorwaarde daarbij is dat u er niet te veel van neemt. Maar het kan zijn dat u toch nog klachten houdt als u de hoeveelheid lactose in uw voeding beperkt.

Houdt u klachten als u de voedingsmiddelen niet meer neemt die hierboven staan? Zorg er dan voor dat u nog minder lactose binnen krijgt via uw eten en drinken. Bij een lactosevrij dieet neemt u geen voedingsmiddelen waarin melk en bestanddelen van melk zijn verwerkt. Deze ingrediënten moeten volgens de wet op het etiket staan. Lees daarom altijd het etiket om te zien of een voedingsmiddel wel of niet binnen uw dieet past.

In melk zitten belangrijke voedingsstoffen, zoals vitamine B12 en calcium. Bij een lactose beperkt dieet en een lactosevrij dieet moet u voedingsmiddelen nemen die melk vervangen. In uw persoonlijk advies staat hoeveel voedingsmiddelen u moet nemen die melk vervangen. Sojamelk en sojatoetjes. Aan sommige soorten sojamelk en sojatoetjes is extra calcium toegevoegd. Sojapoeder gebruiken om melk te maken door het poeder te mengen met water.

Van deze melk kunt u dan pap, vla, pudding of chocolademelk maken. Maar u kunt de zelfgemaakte melk ook in de koffie doen, gebruiken voor het maken van saus en puree enzovoorts. U kunt Kerulac/Disolact druppels of capsules gebruiken in melkdranken. Deze druppels zetten de lactose in de melk om, zodat lactosebeperkte melk ontstaat.

De apotheek verkoopt enzympreparaten waarin lactase zit. Het enzympreparaat lactase zorgt ervoor dat de lactose (deels) wordt afgebroken als u een product neemt met lactose. In overleg met de diëtist kunt u eventueel een aanvullend preparaat nemen waarin vooral calcium, vitamine B1 en vitamine B2 zit. Eet u geen vlees?

Het Voedingscentrum heeft de ‘Kies Ik Gezond?’-app ontwikkeld. In deze app bepaalt u zelf waar u op wilt letten. U kunt bijvoorbeeld ook lactose ingeven. Ook in medicijnen, vitaminepreparaten en zoetjes kan een beetje lactose zitten. De meeste mensen met lactose-intolerantie hebben hier geen last van. Heeft u hier wel last van?

Brood in een Gezond Voedingspatroon

Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.

Brood is een graanproduct. Meestal is het gemaakt van tarwemeel, gemengd met water of melk, een rijsmiddel en zout. Volkoren of bruinbrood is voedzaam en gemakkelijk verkrijgbaar. Niet voor niets is het een belangrijk onderdeel van de Schijf van vijf.

Je hebt gewoon brood, door de bakkers ook wel ‘grootbrood’ genoemd. En je hebt bolletjes, pistoletjes, croissantjes, etc., door de bakkers ook wel ‘kleinbrood’ genoemd. Verder zijn er allerlei speciale soorten brood, zoals stokbrood en Turks brood.

Brood kan gemaakt zijn van verschillende soorten granen, zoals tarwe, rogge en spelt. Daarnaast kan brood ook gemaakt worden van volkorenmeel, bloem of een mix daarvan. Nederlanders eten gemiddeld 3,3 sneeën brood per dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 93 gram brood per dag en mannen 132 gram.

Dat ligt iets lager dan het minimale niveau van het advies in de Schijf van Vijf. Ongeveer een derde van de consumptie van volwassenen bestaat echter uit witbrood, bij kinderen is dat zelfs bijna 40%.

Bewaaradvies

Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak. Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak. Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit. Je kunt brood wel invriezen. Houd er rekening mee dat brood eerder oud wordt als je het daarna buiten de vriezer bewaart.

Vers brood kan een paar dagen bewaard blijven, in de diepvries kan brood enkele weken bewaard worden. Oud brood kan geroosterd, als wentelteefje of als tosti worden gegeten. Ook kun je er paneermeel van maken met de keukenmachine. Roggebrood heeft van nature een hoog vochtgehalte, waardoor het snel schimmelt. Bewaar het goed ingepakt op een koele, droge plaats.

Voedingsstoffen in Brood

Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen. Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Deze broodsoorten passen dus in een gezond voedingspatroon. Ze verminderen ook het risico op bepaalde ziekten. Zo verlaagt het eten van volkorenproducten waaronder volkorenbrood het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2. Witbrood daarentegen levert geen gezondheidsvoordeel op, het bevat ook minder voedingsstoffen.

Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel.

Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer 45% van de inname van jodium. Dit komt door het speciale bakkerszout, waaraan jodium is toegevoegd. Bakkers zijn echter niet verplicht om bakkerszout te gebruiken. Bakkerszout staat bij verpakt brood in de ingrediëntenlijst. Of vraag het na bij de bakker.

In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C. Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.

Allergieën en Intoleranties

Brood is niet geschikt voor mensen met de auto-immuunziekte coeliakie omdat in bepaalde granen (zoals tarwe, waaronder spelt, rogge en gerst) gluten zit. In reformzaken, natuurvoedingswinkels en supermarkten is glutenvrij brood te koop. Ook zijn er bakkers die voorverpakt glutenvrij brood in hun assortiment hebben. Het is herkenbaar aan het 'Crossed Grain' keurmerk en/of de aanduiding glutenvrij op de verpakking.

Mensen met een tarwe-allergie kunnen gewoon brood vervangen door brood van andere granen zoals haver, rogge, gerst, maïs en boekweit. Spelt is niet geschikt. Tarwevrij brood kan nog sporen van tarwe bevatten. Op dit brood staat dat er geen tarwe inzit.

Tijdens het kneden kan tarwemeel per ongeluk in het tarwevrije deeg terechtkomen. Sommige bakkers voorkomen dit. Ze bakken het tarwevrije brood eerder dan het tarwebrood. Ze gebruiken een volledig gereinigde werkruimte en schone apparatuur. Vraag ernaar als je bij de bakker bent.

De basisingrediënten van brood (graan, gist, water en zout) bevatten van nature geen andere allergenen dan tarwe. Maar veel bakkers maken gebruik van broodverbetermiddelen, apart of als onderdeel van een pre-mix. Deze broodverbetermiddelen bevatten regelmatig allergenen zoals melkpoeder, caseïne, wei-eiwit, lactose, kippenei-eiwit of soja.

Brood wordt gemaakt van bloem of meel van graansoorten als tarwe, rogge, rijst, gerst, mais, boekweit en spelt. Daarnaast bevat brood altijd water, gist of een ander rijsmiddel zoals (zuur)desem en zout. Vaak bevat brood ook zogenaamde broodverbetermiddelen.

Soms worden vóór het kneden van het deeg broodverbetermiddelen toegevoegd. Deze verbetermiddelen zorgen ervoor dat het brood langer vers blijft of dat het luchtiger en malser wordt. Ze kunnen ook het bakproces verbeteren of versnellen.

Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkproducten, vetten, suikers, emulgatoren, enzymen, gluten, eibestanddelen, sojameel en meelverbetermiddelen. Sommige broodverbetermiddelen hebben een E-nummer, bijvoorbeeld emulgatoren en sommige meelverbetermiddelen, zoals ascorbinezuur (E300 = vitamine C).

Omdat de namen van deze stoffen meestal ingewikkeld zijn worden ze, in plaats van met hun naam, vaak als E-nummer op de verpakking vermeld, in combinatie met hun functie. Bij het maken van brooddeeg worden alle ingrediënten gemengd. Daarna wordt het deeg machinaal gekneed.

Er volgen periodes van rusten, portioneren, rijzen, opmaken, eventueel decoreren en uiteindelijk het bakken in de oven. Alleen glutenbevattende granen zorgen voor goed gerezen brood. Tijdens het rijzen wordt koolzuur gevormd in het deeg. Daarna wordt het deeg tot bol of punt gevormd en gebakken bij 250 ºC.

Tijdens het bakken wordt een krokante, bruingekleurde korst gevormd. Bij voorgebakken brood (afbakbroodjes), is de korst nog niet of niet voldoende gekleurd. Het brood moet nog worden afgebakken. Soms wordt het brood donkerder gemaakt met moutextract of gekaramelliseerde suiker.

Die geven brood wel een donkere kleur en een specifieke smaak, maar bieden weinig extra voedingsstoffen. Het ezelsbruggetje ‘Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels’ gaat dus niet op. De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die erin zitten, dat doen alleen de ingrediënten. Als je echt wil weten waar het van gemaakt is vraag het dan aan de bakker of kijk op het etiket.

Etikettering en Keurmerken

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet Informatie levensmiddelen en warenwetbesluit Meel en brood. Vers brood hoort dezelfde dag verkocht te worden. Een bakker mag het alvast in een zak doen, maar niet langer dan 24 uur van te voren. De wet stelt eisen aan de hoeveelheid droge stof in brood. Dit is het gewicht van het brood zonder water. Een heel brood moet tussen de 480 en 530 gram droge stof bevatten.

Maar er zijn ook eisen voor een half brood en midden(groot) brood. Krentenbrood en rozijnenbrood moeten 30% krenten of rozijnen bevatten. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten dan moet de naam de 2 graansoorten benoemen, waarbij de graansoort die het meest gebruikt wordt ook het eerst genoemd moet worden. Bijvoorbeeld tarwemaïsbrood.

Niet elk brood mag zomaar ‘zuurdesembrood’ genoemd worden. Conserveermiddelen zijn in dagvers brood niet toegestaan. In houdbare broodsoorten, zoals roggebrood, zijn conserveermiddelen wel toegestaan.

Broodverbetermiddelen mogen bij de bereiding van brood worden toegevoegd om de bak- en/of broodeigenschappen te wijzigen. Voorbeelden van broodverbetermiddelen zijn melkbestanddelen, kippeneibestanddelen, gluten, sojameel of meel van andere peulvruchten, mout of moutextract, suikers, meelverbeteraars (bijvoorbeeld E300 en E920) en enzymen.

Biologisch brood is herkenbaar aan het Europees biologisch keurmerk, het Demeter keurmerk en het EKO-keurmerk. Bij de biologische landbouw worden geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Ook wordt geen gentechnologie gebruikt. De grondstoffen van biologisch brood zijn voor minimaal 95% afkomstig uit de biologische landbouw.

Veganistisch Brood

We hebben onlangs veel vragen binnengekregen over of brood veganistisch is en welke soorten brood dan veganistisch zijn. Een heel begrijpelijke vraag, want voordat ik zelf veganist werd, wist ik ook eigenlijk niet wat er allemaal precies in mijn brood zat en of het veganistisch was. Gelukkig kun je als veganist gewoon brood blijven eten.

De dierlijke ingrediënten die in brood kunnen zitten zijn melk, boter, kwark, ei en de broodverbeteraar L-cysteïne (E920). Deze broodverbeteraar wordt vaak gemaakt van veren of varkensharen en zorgt ervoor dat het brood soepeler wordt en langer goed blijft.

Gewone broden zijn over het algemeen vaak veganistisch. In elke supermarkt zijn er dus wel een paar broden die gewoon veganistisch zijn (vaak zelfs gewoon bijna alle broden). Ook harde bolletjes en broodjes zijn vaak veganistisch. Zachte broodjes zijn over het algemeen niet veganistisch omdat daar vaak melk in zit.

Als je dus veganistische zachte bolletjes wilt hebben, kan het zijn dat je daarvoor naar een andere supermarkt moet. Ook croissants zijn meestal niet veganistisch omdat ze roomboter bevatten. Croissants zijn dus wat lastiger te vinden, maar de meeste supermarkten hebben gelukkig wel veganistisch croissantdeeg.

Bij een bakker is het meestal ook mogelijk om veganistisch brood te vinden, maar vaak bevatten alle bolletjes en croissants daar dierlijke ingrediënten. Daarnaast kan het zijn dat brood van een bakkerij dierlijke L-cysteïne bevat, dus dat zou je dan even moeten navragen.

Bij grote bakkerijen die brood voor supermarkten verzorgen is dat namelijk niet het geval, maar van kleine bakkerijen is niet bekend wat voor L-cysteïne ze gebruiken, hoewel die tegenwoordig meestal wel gewoon plantaardige L-cysteïne gebruiken. Ook producten als crackers en beschuit zijn niet altijd veganistisch. Beschuit bevat vaak ei en is daarom vaak niet veganistisch.

labels: #Brood

Zie ook: